Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τεράστιες, σχεδόν υπαρξιακές, απειλές. Από πού να ξεκινήσει κανείς; Η παράνομη μετανάστευση λαμβάνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, όπως είδαμε στην περίπτωση της Ισπανίας. Ακόμη και αριστεροί πολιτικοί κάνουν στροφή, γιατί συνειδητοποιούν ότι έχουν απέναντί τους ένα υπαρκτό πρόβλημα, το οποίο μπορεί να τους κοστίσει ακριβά. Το έπαθαν, άλλωστε, οι Δημοκρατικοί πριν από τις εκλογές του 2024, όταν δεν συνειδητοποίησαν πόση ζημιά τούς προκάλεσε η αδιαφορία για ό,τι συνέβαινε στα νότια σύνορα της χώρας τους. Μου έρχεται πολλές φορές στο μυαλό η πρόβλεψη ενός κορυφαίου ηγέτη της Ε.Ε., ο οποίος το 2008 έλεγε, σε κλειστή συζήτηση, ότι θα έλθει η μέρα που ευρωπαϊκά πολεμικά θα αναγκαστούν να υψώσουν τείχος προστασίας απέναντι στο κύμα μεταναστών χρησιμοποιώντας «κάθε μέσο».
Η Ευρώπη είναι, βέβαια, και μια ήπειρος που γερνάει και χρειάζεται επειγόντως να λύσει το πρόβλημα έλλειψης εργατικού δυναμικού. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να πείσεις τους ψηφοφόρους για την ανάγκη νόμιμης μετανάστευσης χωρίς να ξυπνήσεις επιθετικά αντανακλαστικά, τα οποία φουντώνουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σήμερα είμαστε υπερήφανοι για τον «ευρωπαϊκό τρόπο ζωής», τη δημοκρατία και τις αξίες μας. Χωρίς όμως στιβαρή ηγεσία στη Γηραιά Ηπειρο, όλα τα παραπάνω θα τεθούν σε κίνδυνο.
Η Ευρώπη περνάει, όμως, και μια φάση αναγκαστικής και βίαιης γεωπολιτικής ενηλικίωσης. Εχει απέναντί της έναν απρόβλεπτο Τραμπ, που την ειρωνεύεται με κάθε ευκαιρία, έναν επίσης απρόβλεπτο και σκληρό Πούτιν και ένα χάος στη Μέση Ανατολή. Βρίσκεται αντιμέτωπη με αυτό το σκηνικό χωρίς στρατό, υπηρεσίες πληροφοριών ή στιβαρό μηχανισμό λήψης αποφάσεων. Η Ευρώπη κατάφερε επιπλέον να καταστρέψει με την αυτοκτονική ενεργειακή πολιτική της ένα μεγάλο μέρος της βιομηχανίας της.
Α, να προσθέσουμε σε αυτό το ρόδινο τοπίο την κλιματική αλλαγή και τη δραματική επέλασή της στη Γαλλία και στην Ισπανία, που προκάλεσε σοκ. Και πάλι η Ευρώπη βρέθηκε απροετοίμαστη και εγκλωβισμένη σε ισορροπίες και γραφειοκρατίες, που δεν της επέτρεψαν να ετοιμάσει επαρκή δικό της στόλο πυροσβεστικών μέσων.
Δεν είμαι καθόλου βέβαιος ότι η Ε.Ε. θα τα βγάλει πέρα εάν συνεχίσει να κοιμάται. Κάποτε λέγαμε ότι ένα σοκ θα την ξυπνούσε. Μετράμε ήδη πολλά σοκ χωρίς ιδιαίτερο αποτέλεσμα. Θα ισχυριστούν κάποιοι ότι τα έβγαλε πέρα με την COVID, ότι έχει δείξει επιμονή και πυγμή στην Ουκρανία, πως κάνει βήματα σε εξοπλισμούς και στρατιωτικές δυνατότητες, και ότι έλυσε το «πρόβλημα Ορμπαν» αθόρυβα και αποτελεσματικά. Πράγματι, αλλά η ασυμμετρία ανάμεσα στις προκλήσεις και στη σημερινή ηγεσία της παραμένει πολύ μεγάλη. Χρειάζονται αποφάσεις που δεν θα λογαριάζουν ενδοκυβερνητικές ισορροπίες στη Γερμανία, ούτε ατελείωτες διαβουλεύσεις μανδαρίνων στις Βρυξέλλες. Σήμερα είμαστε υπερήφανοι ως Ευρωπαίοι για τον «ευρωπαϊκό τρόπο ζωής», τη δημοκρατία και τις αξίες μας. Χωρίς όμως στιβαρή ηγεσία, όλα τα παραπάνω θα τεθούν σε κίνδυνο υπό την πίεση πολλαπλών σοκ και απειλών.
