Ξοδέψτε όσα χρήματα θέλετε για να μοιάζετε νέοι. Ξοδέψτε σε νεανικά ρούχα και σε αθλητικά μοδάτα παπούτσια. Ξοδέψτε χρόνο στην κατάποση λίτρων νερού και δαπανήστε χρόνο στο μέτρημα των πράσινων που καταναλώνετε. Υπάρχουν και τα ενέσιμα για να ισιώσει το πρόσωπο, άλλα ενέσιμα για να λεπτύνει το σώμα. Ξοδέψτε κι εκεί, όπως και σε άπειρες ώρες άθλησης. Η γυμναστική κάνει καλό, μαζεύει το δέρμα, προσφέρει ευεξία και καλή ψυχική διάθεση. Ασχοληθείτε και επενδύστε. Κάντε και εκείνη την επέμβαση στα μάτια για να μη χρειάζεται διαρκώς να ψάχνετε ένα ζευγάρι από τα σκορπισμένα συνταγογραφούμενα γυαλιά πρεσβυωπίας με τις δαχτυλιές πάνω. Κάντε ό,τι είναι δυνατόν και σας υπόσχομαι ότι δεν θα αλλάξει τίποτα. Ολες οι απόπειρες είναι επιφανειακές.
Εκείνοι μας βλέπουν αλλιώς.
Τίποτα δεν θα εμποδίσει την έφηβη ανιψιά με το ατάραχο ύφος να πετάξει κάτι που δεν είναι ερώτηση, ούτε προσβολή. Μια μη ερώτηση καθώς δεν περιέχει ερωτηματικό: «Τι φοράς…». Και μετά, παύση, βλέμμα, παύση και «τι φάση…». Τίποτα δεν θα αποτρέψει τον έφηβο να πει «μαμά, σταμάτα να χορεύεις. Τώρα» (είναι αμήχανο). «Καπουτσίνο;» (πόσο γλοιώδες). «Γιατί η φίλη σου χαμηλώνει τη μουσική για να παρκάρει;» (πόσο boomer είναι). «Στήνεσαι για τη φωτογραφία;» (πόσο cringe). «Μόνο ο παππούς κι εσύ βάζετε σημεία στίξης στα μηνύματα που στέλνετε και “κριντζάρω”».
Ολα μας προδίδουν.
Η φίλη μου Μάρω, ετών 16,5, μου εξήγησε τη σημασία της λέξης. Κριντζ είναι όταν ντρέπεσαι για λογαριασμό κάποιου άλλου. Ενώ εσύ δεν φέρνεις καμία ευθύνη, κάποιος λέει κάτι ή συμπεριφέρεται κάπως –συνήθως προσπαθεί πιεσμένα να είναι κουλ– και «εκείνοι», μου είπε για τους συνομηλίκους της, έχουν την αίσθηση πως θέλουν «ν’ ανοίξει η γη να τους καταπιεί». Η άβολη αυτή θέση είναι που τους παρακινεί να περιφρονήσουν και να απορρίψουν τη συμπεριφορά με τη λιτή λέξη «κριντζ».
Θέλω να σου πω ένα ποίημα είπε ο άνδρας μου στον γιο μας για να γεμίσει τον χρόνο της εξάωρης καθυστέρησης για μια μισάωρη πτήση. Εκείνος απάντησε: «Δεν θέλω ποίημα, μπαμπά, hot spot θέλω». Το hot spot είναι κάτι σαν το Ιερό Δισκοπότηρο για τη γενιά που γράφει μηνύματα μονολεκτικά, με πεζά γράμματα, χωρίς σημεία στίξης. Για τη γεννημένη στην τεχνολογία γενιά που δεν «στήνεται» για τη φωτογραφία, γνωρίζει εκ των προτέρων ποια πόζα λειτουργεί. Που είναι πάντα έτοιμοι για να τραβήξουν ή να τους τραβήξουν βίντεο για ένα άγνωστο κοινό χωρίς να μεσολαβούν κάποια δευτερόλεπτα πριν αρχίσουν να μιλούν στην κάμερα του κινητού. Αυτά τα «δευτερόλεπτα» μας προδίδουν.
Υπάρχει μια ολόκληρη λίστα που μας μετατρέπει από cool σε cringe. Μια υποδόρια λίστα που προδίδει τους uncool μεσήλικους. Ναι, έχουν φριχτές συνήθειες οι μεσήλικοι. Τικάρω όλη τη λίστα. Αν και θέλω να πιστεύω αλλιώς.
Μια ελαφριά, κρυφή απαξίωση και η απομάκρυνση από μια στερεοτυπικά θετική γνώμη για τους μεγαλύτερους ή συνομηλίκους μάς διατηρεί νέους. Ισως είναι η μοναδική προκατάληψη που κάνει καλό. Μας βοηθάει να ζήσουμε περισσότερο.
Διάβασα μια μελέτη για τη μακροζωία. Κυκλοφόρησε στο «Journal of Psychology and Aging». Είμαι τόσο συγκεκριμένη, γιατί κάποιοι αναγνώστες με παίρνουν στα σοβαρά και εκδήλωσαν την επιθυμία να ακριβολογώ. Η έρευνα ακολούθησε 880 ενηλίκους Γερμανούς, στο δεύτερο μισό της ζωής τους, επί δεκαπέντε χρόνια. Χωρίς πολλές εκπλήξεις οι Γερμανοί κατέληξαν στα προφανή. Μακροζωία σημαίνει: σκαλιά αντί για ασανσέρ, διατροφικές πρασινάδες και μακριά από καταχρήσεις. Η έρευνα υπογράμμιζε τα προτερήματα του οπτιμισμού: να βλέπεις με θετικό τρόπο τη βιολογική σου ηλικία. Eλεγε όμως και κάτι απροσδόκητο, που σε πρώτη ανάγνωση μοιάζει αντιφατικό.
Ενα άλλο ελιξήριο νεότητας, σύμφωνα με την έρευνα, είναι η αρνητική γνώμη για τους μεγαλύτερους ή τους συνομήλικους μεσήλικους παρότι υπάρχει αρμονία με τη βιολογική ηλικία σου. Μια ελαφριά, κρυφή απαξίωση, με λίγα λόγια, και η απομάκρυνση από μια στερεοτυπικά θετική γνώμη για τους μεγαλύτερους ή συνομηλίκους μάς διατηρεί νέους. Ισως είναι η μοναδική προκατάληψη που κάνει καλό. Μας βοηθάει να ζήσουμε περισσότερο.
Το καταλαβαίνω. Είναι σαν μια οργή εναντίον του κατεστημένου πολύ βολική γιατί δεν είναι πολιτική αλλά ισχυρή, καθώς είναι προσωπική. Και αυτό μας φέρνει σε ακόμη δυσκολότερη θέση. Οι νεότεροι «κριντζάρουν» μαζί μας και οι συνομήλικοι επίσης. Διαχωρίζουν τη θέση τους από την ηλικιακή τους ομάδα, καθώς θεωρούν ότι αποτελούν την εξαίρεση στον κανόνα.
Το οποίο είναι καλό, δεν μας κάνει λιγότερο υπομονετικούς και συμπονετικούς, αλλά μας κρατάει στις επάλξεις. Σε μια συνέντευξή της η ηθοποιός Χέλεν Μίρεν δήλωσε ότι εκνευρίζεται αφάνταστα όταν τη χαρακτηρίζουν «γλυκιά» και «καταδεκτική» μονάχα επειδή είναι 80 ετών – συγγνώμη, να ακριβολογήσω 81. Το οποίο έρχεται σε σύμπνοια με την έρευνα.
Εχουμε το πράσινο φως να κριτικάρουμε από μέσα μας τους άλλους για να πάρουμε παράταση. Εχουμε το ελεύθερο να επαγρυπνούμε αποφασιστικά και να παρατηρούμε τους άλλους για να μη «γίνουμε έτσι». Μην εξελιχθούμε σε «αυτήν τη γυναίκα», «αυτόν τον άνθρωπο», «αυτή την πλήξη». Για να μην επαναπαυθούμε στη βολή, στους πειρασμούς της επανάληψης και στις γκρίνιες της ηλικίας μας. Για να μη γουρλώνουμε τα μάτια σε ό,τι νέο και ανοίκειο έχουμε να αντιμετωπίσουμε. Για να πάψουμε να είμαστε οι εκνευριστικοί μεσήλικοι με τις απαίσιες μεσήλικες εμμονές. Ναι, παρ’ όλη τη νεανική εμφάνισή τους, έχουν πράγματι φριχτές συνήθειες οι μεσήλικοι. Τικάρω όλη τη λίστα. Αλλά… «όλα αυτά δεν ισχύουν για μένα, ε Ντίνο;».
*Η κ. Ελεάννα Βλαστού είναι συγγραφέας και ζει στο Λονδίνο.
