Το διάλειμμα στην καρδιά του θέρους μάς επιτρέπει να κοντοσταθούμε, να αναλογιστούμε πού βρισκόμαστε και πού πάμε. Δεν είναι μόνο ότι πολλοί βρισκόμαστε σε διακοπές, ενώ άλλοι εργάζονται ασταμάτητα για να καλύψουν τις ανάγκες της τουριστικής σεζόν, είναι και η μεσημεριανή ζέστη που μας αναγκάζει να καθίσουμε σε μια δροσερή γωνία και, ίσως, να σκεφτούμε την κατάσταση της χώρας και του κόσμου. Εφέτος έχω την αίσθηση πως αυτό που βλέπουμε είναι πόσο ο κόσμος αλλάζει, ενώ εμείς δυσκολευόμαστε να κάνουμε τα βήματα που θα συνέβαλλαν στο να προλάβουμε τους κινδύνους της εποχής.
Ενώ δεν μπορούμε παρά να παρατηρήσουμε τη μεγάλη τουριστική κίνηση και τα ποσά που αλλάζουν χέρια στην αγορά ακινήτων, είναι φανερό ότι για τους περισσότερους Ελληνες οι συνθήκες ζωής γίνονται πιο δύσκολες και τα κεκτημένα προηγούμενων δεκαετιών απειλούνται ή μετατρέπονται σε άπιαστο όνειρο. Μπορεί η ανεργία να έχει πέσει από το 24% στη διάρκεια της κρίσης σε περίπου 8% σήμερα, και ο κατώτατος μισθός να έχει αυξηθεί, όμως οι νέοι που εργάζονται σήμερα δύσκολα θα αποκτήσουν σπίτι, δύσκολα θα κάνουν οικογένεια. Δεν ήταν εύκολο ούτε για τους γονείς τους, όμως τις δεκαετίες πριν από την κρίση η χώρα αναπτυσσόταν γρήγορα, και, έστω με δανεικά, πολλοί μπόρεσαν να ζήσουν μια πρωτοφανή ευημερία. Σήμερα διευρύνεται το χάσμα μεταξύ όσων έχουν οικογενειακή περιουσία (και δη «εκμεταλλεύσιμη») και όσων παλεύουν μόνοι τους. Η αχαλίνωτη οικοδόμηση και η πληθώρα υπερπολυτελών τουριστικών μονάδων μπορεί να δίνουν την εντύπωση της έντονης οικονομικής δραστηριότητας, όμως θα έχουν μεγάλο κόστος στο περιβάλλον, στην πολιτιστική κληρονομιά και, συνεπώς, στο μέλλον των Ελλήνων. Η κλιματική κρίση πολλαπλασιάζει σε αριθμό και ένταση πυρκαγιές και πλημμύρες, ενώ η ξηρασία και άλλοι παράγοντες καταστρέφουν παραδοσιακές καλλιέργειες. Συνεπώς, η οικογένεια αλλάζει μορφή, η αγροτική παραγωγή αντιμετωπίζει πολλαπλούς κινδύνους (πέρα από την κλιματική κρίση, πλήττεται από την ακρίβεια που προκαλούν οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή) και ο πληθυσμός γερνάει και λιγοστεύει, δεν επαρκεί για να συμβάλει σε όποια νέα προσπάθεια στην οικονομία.
Ενώ βλέπουμε πόσο ο κόσμος αλλάζει, εμείς δυσκολευόμαστε να κάνουμε τα βήματα που θα συνέβαλλαν στο να προλάβουμε τους κινδύνους της εποχής.
Το διεθνές πλαίσιο είναι απρόβλεπτο. Εκεί που ο πόλεμος των ΗΠΑ – Ισραήλ με το Ιράν φαινόταν να παγιώνεται σε κάτι μεταξύ πολέμου και εκεχειρίας, η κινητοποίηση των Χούθι της Υεμένης, συμμάχων του Ιράν, και η αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας εντείνουν τα προβλήματα στην αγορά ενέργειας. Ουδείς γνωρίζει πώς θα εξελιχθεί η ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή. Σίγουρο είναι ότι η σχέση μας με την Τουρκία θα είναι ολοένα πιο δύσκολη, καθώς οι υπάρχουσες εντάσεις εντείνονται από την αναπτυσσόμενη φιλία Ελλάδας και Κύπρου με το Ισραήλ. Οι σχέσεις με τις ΗΠΑ απαιτούν μεγάλη προσοχή – ώστε να ενδιαφέρονται για την Ελλάδα και τις υποθέσεις της, χωρίς, όμως, να θελήσει ο Ντόναλντ Τραμπ να κάνει τα χατίρια του Ερντογάν εις βάρος μας. Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Ενωση δεν έχει αποκτήσει την πρέπουσα υπόσταση στη διεθνή σκηνή –ούτε τη βούληση– για να καλύπτει τις ανάγκες ασφαλείας της Ελλάδας και της Κύπρου.
Η χώρα μας αντιμετωπίζει πολλές αλλαγές στην κοινωνία, στις σχέσεις με άλλες χώρες και στο διεθνές περιβάλλον. Παρότι η κυβέρνηση κάνει σωστές κινήσεις, δεν είναι αρκετές, ενώ υποπίπτει σε σοβαρά λάθη – μεταξύ αυτών η αλαζονεία στελεχών, η εμπλοκή σε σκάνδαλα και η ευκολία με την οποία απειλεί το ελληνικό τοπίο. Ομως, τα κόμματα της αντιπολίτευσης –εκκολαπτόμενα και παλιά– αντί να προτείνουν σοβαρές πολιτικές, διαγκωνίζονται για το ποιο παρελθόν θέλουν να αναπαραστήσουν.
