Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες επισκέφθηκε την Κύπρο και φαίνεται ότι είχε στόχο να εξασφαλίσει μια μίνιμουμ συναίνεση που επιτρέπει τη σύγκληση διάσκεψης όλων των εμπλεκομένων μερών, πριν από τη λήξη της δεκαετούς θητείας του τον Δεκέμβριο.
Πέρα από τη συναισθηματική πτυχή, που προφανώς ισχύει για την ελληνοκυπριακή πλευρά, η οποία επί 52 χρόνια βιώνει την επώδυνη εμπειρία μιας χώρας που δέχτηκε εισβολή και σημαντικό τμήμα της παραμένει υπό κατοχή, αλλά και για την τουρκοκυπριακή, πολλά μέλη της οποίας αισθάνονται περισσότερο Κύπριοι παρά Τούρκοι, υπάρχουν και οι στρατηγικοί στόχοι κάθε πλευράς: των άμεσων πρωταγωνιστών, Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων, των μητέρων πατρίδων Ελλάδας και Τουρκίας, όπως και της Ευρωπαϊκής Ενωσης η οποία εκ των πραγμάτων αποτελεί μέρος της εξίσωσης.
Είναι πάντως αξιοπερίεργο ότι η Ε.Ε. δείχνει πρόθυμη να στηρίξει μια λύση η οποία με τη μία ή την άλλη μορφή –από αυτές τουλάχιστον που συζητούνται– θα επιτρέψει στην Τουρκία να παρεμβαίνει στις εσωτερικές διεργασίες και τη λήψη αποφάσεων της Ενωσης. Σε ποιο βαθμό μένει προφανώς να φανεί, αλλά επιρροή θα υπάρξει.
Η Αθήνα και η Λευκωσία επιθυμούν επανένωση του νησιού και μια λύση η οποία θα βασίζεται όχι μόνο στα ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών, αλλά και στις αρχές του δικαίου και σε αυτό που επιτάσσει η λογική.
Υπηρετεί η «πολιτική ισότητα» στην Κύπρο τα συμφέροντα της Ενωσης;
Ταυτόχρονα, είναι αυτονόητο ότι σε μια ενιαία Κυπριακή Δημοκρατία τα δικαιώματα ενός σημαντικού τμήματος του κυπριακού λαού –της τουρκοκυπριακής κοινότητας– θα πρέπει να τυγχάνουν θεσμοθετημένης προστασίας με ισχυρές δικλίδες ασφαλείας.
Ωστόσο, δύσκολα μπορεί κανείς να κατανοήσει γιατί θα αποδεχόταν η Ε.Ε. μια πολιτική ισότητα η οποία, στον ετεροβαρή και διαστρεβλωτικό βαθμό που προτείνεται, όχι μόνο θα δυσχεραίνει τη λειτουργία της ίδιας της Κύπρου, αλλά θα δίνει στην Αγκυρα μια δυσανάλογα ισχυρή φωνή στις Βρυξέλλες.
Αυτό είναι κάτι που δεν επιθυμούν όχι μόνο η Ελλάδα και οι Ελληνοκύπριοι, αλλά μάλλον και άλλες σημαντικές χώρες της Αν. Μεσογείου, που αντιμετωπίζουν με εύλογο προβληματισμό τη μετεξέλιξη της Τουρκίας σε μια χώρα που αισθάνεται πως αδίκως περιορίζεται στα σημερινά της σύνορα και αποδεικνύει καθημερινά ότι προσβλέπει σε έναν μείζονα περιφερειακό ρόλο, που περιλαμβάνει και φυσική στρατιωτική παρουσία σε άλλες χώρες, από τη Συρία μέχρι τη Λιβύη.
Υπηρετεί αυτή η πραγματικότητα τα συμφέροντα της Ε.Ε., με δεδομένη την όλη συμπεριφορά της Αγκυρας;
Δεν υπεισέρχομαι στις πτυχές της λύσης –ασφάλεια, εγγυήσεις, απόσυρση ξένων δυνάμεων, μια κυριαρχία, ιθαγένεια και διεθνή προσωπικότητα, μηχανισμό αξιολόγησης της εφαρμογής της–, δεν είμαστε ακόμη εκεί. Απλά, επισημαίνω ότι όλοι συμφωνούν το «κλειδί» της λύσης δεν βρίσκεται στους κόλπους των δύο κοινοτήτων αλλά στην Αγκυρα. Και αυτό από μόνο του λέει πολλά.
