Είναι ίσως νωρίς να προδικάσουμε την τύχη της επιχειρούμενης από την κυβέρνηση αναθεώρησης του Συντάγματος, όμως η προχθεσινή ψηφοφορία αφήνει ελάχιστα περιθώρια αισιοδοξίας. Η απορριπτική στάση σύσσωμης της αντιπολίτευσης απέναντι και σε άρθρα που συμφωνούσε πως έπρεπε να αναθεωρηθούν, είναι δηλωτική του κλίματος πολιτικής έντασης το οποίο κατέστησε αδύνατες τις συναινέσεις. Προφανώς το πρόβλημα δεν είναι θεσμικό, είναι βαθύτατα πολιτικό και αφορά πρωτίστως τη στάση του ΠΑΣΟΚ, καθώς είναι το μόνο κόμμα το οποίο θα μπορούσε να στηρίξει την αναθεωρητική διαδικασία.
Πολιτική είναι να αναλύεις κάθε φορά τη συγκεκριμένη κατάσταση με βάση τα υπάρχοντα δεδομένα. Αν τα δεδομένα αλλάζουν, οφείλεις να αλλάξεις και την τακτική σου. Το ΠΑΣΟΚ φοβήθηκε μήπως, προσφέροντας τώρα τη συναίνεσή του επί των αναθεωρητέων άρθρων του Συντάγματος, θα έδινε στη Νέα Δημοκρατία τη δυνατότητα στην επόμενη Βουλή να καθορίσει μονομερώς το περιεχόμενο αυτών των άρθρων. Μια επιφύλαξη εύλογη. Ομως, όλα δείχνουν ότι η Νέα Δημοκρατία πολύ δύσκολα θα κατακτήσει την αυτοδυναμία στις εκλογές. Αρα, η απαιτούμενη πλειοψηφία των 151 εδρών στη δεύτερη ψηφοφορία θα είναι, εκ των πραγμάτων, το αποτέλεσμα συναινετικών διαδικασιών. Το ΠΑΣΟΚ δεν έλαβε υπόψη του αυτό το πιθανότατο ενδεχόμενο. Χάραξε τη γραμμή του επάνω σε δεδομένα που μάλλον έχουν ξεπεραστεί.
Το πρόβλημα δεν είναι θεσμικό, είναι βαθύτατα πολιτικό και αφορά πρωτίστως τη στάση του ΠΑΣΟΚ.
Από την άλλη μεριά, με τη σημερινή αρνητική του στάση, ρισκάρει να καταστήσει άγονη την αναθεώρηση του Συντάγματος, καθώς φαίνεται ελάχιστα πιθανό Νέα Δημοκρατία και ΠΑΣΟΚ να συγκεντρώσουν τις 180 έδρες στην επόμενη Βουλή. Ετσι, τόσο το άρθρο 86 όσο και το άρθρο 16 του Συντάγματος «βαδίζουν προς το άγνωστο με βάρκα την ελπίδα». Ευθύνες δεν έχει η κυβέρνηση για αυτή την ανυπαρξία συναινετικού κλίματος; Σαφώς και έχει τις ευθύνες της, όμως η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι μια ξεχωριστή διαδικασία που πρέπει να μένει έξω από τις τρέχουσες αντιπαλότητες. Σε πολύ πιο πολωμένους καιρούς τα κόμματα είχαν συμφωνήσει σε μια μίνιμουμ βάση και έτσι επιτεύχθηκαν οι απαιτούμενες πλειοψηφίες στις αναθεωρήσεις των ετών 1986, 2001, 2008 και 2020.
Με βάση την προχθεσινή ψηφοφορία, ένα είναι βέβαιο: η Νέα Δημοκρατία θα εντάξει τη συνταγματική αναθεώρηση στον προεκλογικό αγώνα της. «Θέλετε μη κρατικά πανεπιστήμια; Ψηφίστε Νέα Δημοκρατία. Θέλετε να αλλάξει ο νόμος περί ευθύνης υπουργών; Ψηφίστε Νέα Δημοκρατία». Ετσι παίζεται το πολιτικό παιχνίδι κι ας δυσανασχετούν μερικοί. Και το δικό τους κόμμα αν είχε αυτό το όπλο στα χέρια του θα το χρησιμοποιούσε.
Από όλη αυτή την απορριπτική διαδικασία αναμφίβολα πληγωμένο βγήκε το ΠΑΣΟΚ, καθώς έχει εγκλωβιστεί στη γραμμή που επέβαλε ο δήμαρχος Αθηναίων. Με μεγάλη ευκολία και με τη στάση του στην αναθεώρηση του Συντάγματος, χάρισε τον χώρο του μεταρρυθμιστικού Κέντρου στη Νέα Δημοκρατία, δίνοντας τη δυνατότητα στον πρωθυπουργό να καλύψει, άνευ κόστους, τα δεξιά νώτα του.
