Ως αιτίες για την εντεινόμενη εσωστρέφεια της ελληνικής κοινωνίας, την αδιαφορία για τα κοινά, τη χαμηλή εμπιστοσύνη στους θεσμούς πρόσφατες έρευνες αναφέρουν τα συσσωρευμένα οικονομικά αδιέξοδα, την ανάλωση όλων των αποθεμάτων ενέργειας στην καθημερινή επιβίωση, το αίσθημα της έλλειψης προοπτικής. Αλλά και εκείνο του αποκλεισμού από όσα αποφασίζονται για όλους, της αδυναμίας επηρεασμού των πολιτικών δρώμενων. Οπως και την πεποίθηση ότι σε αυτή τη χώρα τίποτα δεν αλλάζει, ότι είναι αήττητες οι νοσηρές νοοτροπίες, οι βλαπτικές βεβαιότητες (π.χ. της ατιμωρησίας, της κάλυψης από τον κομματάρχη, τον παράγοντα, τον «κουμπάρο»), οι οποίες γεννούν διαρκώς ΟΠΕΚΕΠΕδες και μαφίες. Τη μία είναι οι κτηνοτρόφοι στη Λέσβο, που ως φαίνεται δήλωσαν ότι θανάτωσαν μεγαλύτερους των πραγματικών αριθμούς αιγοπροβάτων με αφθώδη πυρετό, από την άλλη η κρητική μαφία της διακίνησης ναρκωτικών και όπλων με μακριά πλοκάμια σε αστυνομία, δημόσιες υπηρεσίες, κλιμάκια πραγματογνωμόνων…
Αναρίθμητες οι αφορμές που συνεργούν για να συσσωρευθεί στην κοινωνία η κόπωση. Ή η οργή, η οποία εκτονώνεται θορυβωδώς στα δίκτυα. Για να θωρακιστούν οι άνθρωποι σε ένα φρούριο απάθειας, όπου ακούν μόνο τον εαυτό τους, μονώνουν με την ιδιώτευση τα ρήγματα της ψυχής, πλάθουν ιστορίες για τις χαρές και τις λύπες τους μόνο.
Εκείνο που οι έρευνες δεν καταγράφουν είναι η δραματική μετατόπιση της κοινωνίας σε μια νέα συνθήκη. Οι άνθρωποι πια δεν μιλούν μαζί και δεν ενεργούν μαζί. Μολονότι σχολιάζουν όσο ποτέ άλλοτε, δεν υφίσταται πραγματικός δημόσιος διάλογος, συνεκτικός δημόσιος βίος. Η πλημμυρίδα των πληροφοριών διευρύνει αντί να γεφυρώσει το χάσμα ανάμεσα στη σοβαρότητα των πολιτικοκοινωνικών καταστάσεων και την επιδερμική συναισθηματική αντίδραση ενός κοινού κατακερματισμένου σε θαλάμους ηχούς. Οι απόψεις τους δεν συναντώνται και εξασθενεί η κοινωνική συνεργασία. Πολλές συσκευές. Πολύς θόρυβος. Λίγο νόημα. Ανεξέλεγκτη τεχνητή νοημοσύνη. Διαχωρισμός του πνεύματος από το σώμα, του υποκειμένου από το αντικείμενο, του εαυτού από τη φύση. Κατάρρευση των ηθικών συμπεριφορών. Σπάσιμο των κοινωνικών δεσμών. Σιωπή της συλλογικής συνείδησης.
Πάντοτε στην Ιστορία, όταν οι παραδόσεις μιας εποχής αδυνατούσαν να αντέξουν το βάρος της συσσωρευόμενης ανθρώπινης εμπειρίας, αναδύονταν τα αγωνιώδη ανθρώπινα ερωτήματα «ποιοι είμαστε;», «πού πάμε;», «ποια θα είναι η θέση μας στη νέα τάξη πραγμάτων;». Σήμερα τα θέτει κανείς;
