Υπάρχει λόγος που ο Μαμντάνι λογίζεται ως το πιο επιτυχημένο προϊόν της Αριστεράς στη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα. Η καμπάνια που τον έκανε δήμαρχο της Νέας Υόρκης ήταν μεν αυτό που όλοι αντιλήφθηκαν σε πρώτο επίπεδο, δηλαδή ένα χαριτωμένο και επικοινωνιακά αποδοτικό κάλεσμα, όμως στην ουσία της υπήρξε κάτι πολύ βαθύτερο: μια γέφυρα μεταξύ των μοντέρνων, υπερκομματικών προβληματισμών (κόστος ζωής, ταξική ψαλίδα, δικαιώματα μειονοτήτων, υπαρξιακή ανησυχία σε έναν κόσμο που αλλάζει) και της mainstream πολιτικής. Ο Μαμντάνι έκανε την Αριστερά ποπ, την έθεσε στην υπηρεσία της γενιάς με το μεγαλύτερο στρες απ’ όλες και κατάφερε να πείσει τους αγανακτισμένους της οικουμένης πως οργανικός εκφραστής της δυσαρέσκειάς τους είναι ο ίδιος, δηλαδή η Αριστερά. Ετσι, ο Μαμντάνι μπορεί να μιλάει για τη φορολόγηση των υπερπλουσίων κι αντί να εισπράττει ερωτήματα για το πώς θα την πετύχει, να εισπράττει επαίνους και μόνο επειδή μιλάει γι’ αυτήν· μπορεί να δηλώνει πως θα συλλάμβανε τον Νετανιάχου αν διέθετε τη σχετική αρμοδιότητα, κι αντί να εγκαλείται για τον λαϊκιστικό λεονταρισμό του, να καταχειροκροτείται.
Ενταλμα σύλληψης
Οσοι αριστεροί διαθέτουν στοιχειώδη αντίληψη του κόσμου που τους περιβάλλει, όσοι με άλλα λόγια ζουν κι εκτός της δογματικής παραταξιακής τους φούσκας, έχουν καταλάβει ότι το πρότυπο του Μαμντάνι είναι εκείνο που πρέπει να μιμηθούν αν θέλουν να φέρουν την Αριστερά ξανά στο προσκήνιο. Η κινηματική Αριστερά των εντάσεων έχει βέβαια το γόητρό της, αλλά όχι ιδιαίτερη κυβερνητική προοπτική. Αντιθέτως, εκείνη που κάθεται στο τραπέζι και συζητάει, εκείνη που δέχεται να κάνει χειραψία με τον Τραμπ εφόσον είναι θεσμικά αναγκαίο, έχει μεγαλύτερες πιθανότητες επιτυχίας. Από τους εγχώριους αριστερούς, ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται να βρίσκεται πιο κοντά στο παράδειγμα που θέτει ο δήμαρχος: συγκρουσιακός αλλά όχι πλέον ανατρεπτικός, προτείνει μια φόρμουλα που συμφιλιώνει τη ρήξη με τον συμβιβασμό (παλιά του τέχνη κόσκινο). Οχι τυχαία, η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛΑΣ συμφώνησε με τη δήλωση Μαμντάνι και την επανέλαβε: η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη θα εφάρμοζε κι αυτή το ένταλμα σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου εις βάρος του Νετανιάχου. Αρκεί να μπορούσε!
Κενή υπόσχεση
Αν ωστόσο ο Μαμντάνι ή η ΕΛΑΣ είχαν την αρμοδιότητα να συλλάβουν τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, το πιθανότερο είναι ότι αυτός δεν θα καθόταν να τους περιμένει. Αν οι Αρχές μιας χώρας εξέφραζαν την πρόθεση να εφαρμόσουν το περίφημο ένταλμα σύλληψης, ο Νετανιάχου θα το γνώριζε και δεν θα τις διευκόλυνε κάνοντας επισκέψεις σε μη φιλικά εδάφη. Είναι επομένως εκ των πραγμάτων κενός περιεχομένου ο επιθετικός ρεμβασμός κατά του «εγκληματία πολέμου»· αυτό όμως το κατά συνθήκην πολιτικό ψεύδος επικυρώνει τη συστημικότητα αλλά και τη χρησιμότητα της Αριστεράς αυτού του τύπου: το να διακηρύσσεις ριψοκίνδυνα σχέδια που ξέρεις ότι δεν θα χρειαστεί να πραγματοποιήσεις είναι μια μέθοδος διατήρησης των ισορροπιών του πολιτικού status quo. Για όσους εκεί έξω έχουν ανάγκη να πιστέψουν σε χίμαιρες, πρέπει να υπάρχουν και οι αντίστοιχες δυνάμεις που θα τις υποσχεθούν με πειστικό τρόπο. Τα λόγια είναι λόγια, αλλά είναι και εκτόνωση.
Αναγκαίο κακό
Γίνεται σταδιακά όλο και πιο σαφές ποια είναι τελικά η «κυβερνώσα Αριστερά». Ο Αλέξης Τσίπρας δεν μπορεί ασφαλώς να δηλώσει ευθέως ποιο ακριβώς είναι το αριστερό μοντέλο που προσπαθεί να εισαγάγει στην πολιτική ζωή της χώρας, αλλά το υπονοεί με διάφορες ευκαιρίες. Η θέση που διατύπωσε η ΕΛΑΣ για τα ιδιωτικά πανεπιστήμια είναι ενδεικτική: δεν θα τα ίδρυε, αλλά δεν θα τα καταργήσει κιόλας. Δεν συμφωνεί, αλλά δεν μπορεί να παραβλέψει την πραγματικότητα. Η κυβερνώσα Αριστερά διεκδικεί λοιπόν το δικαίωμα να θυμίζει την αριστερή ορθοδοξία μεν, αλλά παράλληλα να συμπορεύεται με την εποχή της ακόμα κι αν τάχα διαφωνεί με την πορεία της. Ο,τι μοιάζει με ταυτόχρονο πάτημα σε δύο βάρκες είναι ενδεχομένως ο μόνος τρόπος να συνεχίσει να υπάρχει η Αριστερά σήμερα.
Μιμιδιακή επανάσταση
«Δεν είναι αυτή η πραγματική Αριστερά». Οταν η Αριστερά απογοητεύει τους αριστερούς, πρυτανεύουν τα κλισέ της άρνησης. Υπάρχει πάντα μια άλλη Αριστερά που καταφέρνει να είναι επαναστατική αλλά και πολιτικά βιώσιμη. Το πρόβλημα είναι ότι κανείς δεν τη βλέπει. Σε ποιο σχηματισμό άλλωστε θα μπορούσε κανείς να την εντοπίσει; Στον αποδεκατισμένο ΣΥΡΙΖΑ της Ρένας Δούρου, από την Κ.Ο. του οποίου ανεξαρτητοποιήθηκε μέχρι και ο τελευταίος του πρόεδρος; Στην πρακτικά ανύπαρκτη Νέα Αριστερά, την οποία αποκήρυξαν τα ιδρυτικά της στελέχη προτού καλά καλά αποκτήσει ψηφοφόρους; Στο απολιθωμένο ΚΚΕ που ζει σε προηγούμενο αιώνα ή μήπως στα πυροτεχνηματικά κομματίδια που ξεκινούν ως παράγωγα αριστερής ανάφλεξης κι έπειτα φλερτάρουν με το αντίθετο άκρο; Υπάρχει κάτι εύγλωττο στο χαμόγελο του Μαμντάνι και στην εύκολη έλξη που ασκεί στην Gen Z (και σε όσους νιώθουν κοντά της ψυχικά). Κάτι πολύ συγκεκριμένο εγγυώνται η πέρασή του στα κοινωνικά δίκτυα και η εύπεπτη αντισυμβατικότητά του. Ο αλγόριθμος το λέει καθαρά: αν πετύχει το meme, τύφλα να ‘χει η επανάσταση.
