Σπανίως επέτειος καθοριστικής στιγμής έχει τόση σημασία για το παρόν όσο η σημερινή 52η επέτειος της αποκατάστασης της δημοκρατίας στη χώρα μας. Δεν είναι μόνο το χρέος μας να θυμόμαστε πάντα όσα οδήγησαν σε αυτήν την ημέρα και στην επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή – το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1967 και όσα προηγήθηκαν και ακολούθησαν, με κορύφωση την αιματηρή καταστολή της εξέγερσης στο Πολυτεχνείο και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Καλούμαστε, επίσης, να συγκρίνουμε την Ελλάδα του τότε και του σήμερα, τη διεθνή συγκυρία του 1974 και του 2026. Πριν από μισό αιώνα, λίγοι θα πίστευαν πως σε λίγα χρόνια η Ελλάδα θα γινόταν μέρος της ευρωπαϊκής ενοποίησης, πως θα χαιρόταν τη μακρύτερη περίοδο σταθερότητας και ευημερίας της. Οι περισσότεροι θα περίμεναν δύσκολες σχέσεις με τους γείτονες (κυρίως με την Τουρκία) και με τους συμμάχους (ΗΠΑ και πάλι Τουρκία), πολιτική διχόνοια, οικονομική δυσχέρεια με υψηλό πληθωρισμό, με τον κίνδυνο άλλης μιας κρίσης να αιωρείται πάντα πάνω από τη χώρα. Στα χρόνια που μεσολάβησαν, η Ελλάδα κατάφερε να πετύχει το πιο αισιόδοξο σενάριο, αλλά και να υποπέσει σε πολλά από τα λάθη του παρελθόντος, με βαριές συνέπειες.
Η σημερινή επέτειος έχει επιπλέον σημασία: είναι η τελευταία πριν από τις επόμενες εθνικές εκλογές. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, και με τις θέσεις των κομμάτων της αντιπολίτευσης, είναι πιθανό η Νέα Δημοκρατία να είναι πρώτη, αλλά χωρίς αυτοδυναμία, και να είναι αδύνατο να σχηματιστεί κυβέρνηση συνεργασίας. Αυτό, σε μια εποχή που μοιάζει περισσότερο με το 1974 απ’ ό,τι φανταζόμασταν ότι θα ξαναβλέπαμε. Η Αμερική, ο κύριος σύμμαχός μας, είναι απρόβλεπτη, ενώ προκαλεί ανάφλεξη στην περιοχή, με τον πόλεμο εναντίον του Ιράν να οδηγεί σε εκτόξευση της τιμής της ενέργειας (όπως με την κρίση πετρελαίου του ’74). Η Τουρκία είναι πάντα επικίνδυνη. Η Ευρωπαϊκή Ενωση, το «σπίτι» μας, αιωρείται μεταξύ οράματος και ατολμίας. Η πορεία από το 1974 έδειξε ότι μπορούμε να πετύχουμε περισσότερα από όσα ονειρευόμαστε, αλλά και να τα διαλύουμε με την απροσεξία και την αυταρέσκεια που μας διακρίνει. Η 24η Ιουλίου 2026 μας υποχρεώνει να αναλογιστούμε ακριβώς πού βρισκόμαστε, να μην τρέφουμε αυταπάτες για το τι μπορεί να ακολουθήσει.
