Γράφτηκαν πολλά κι ενδιαφέροντα από κλασικιστές, ιστορικούς, κριτικούς κινηματογράφου, αλλά και απλούς χρήστες των σόσιαλ μίντια για την «Οδύσσεια» του Κρίστοφερ Νόλαν. Κι ήταν ένα ευχάριστο διάλειμμα από τη ζοφερή ειδησεογραφία των πολέμων, του καύσωνα και των θανάτων να ασχολούμαστε με τον Τρωικό Πόλεμο, τις παραλείψεις του σκηνοθέτη (το νησί των Φαιάκων και τη Ναυσικά, τη μητέρα του Οδυσσέα και τον Λαέρτη), την ηθική των γυρισμάτων στη δυτική Σαχάρα και τα ιρανικά σκουλαρίκια της Ζεντάγια κατά την προώθηση της ταινίας, ακόμη και την πρόβλεψη για κύμα τουρισμού στην (σχετικά) ανέγγιχτη Μεσσηνία.
Καθένας διάλεξε να αναδείξει ως κριτική ή έπαινο στοιχεία της ταινίας ανάλογα με τις ευαισθησίες και τις προσδοκίες του. Εγώ ομολογώ ότι δεν περίμενα και πολλά, οι ταινίες του Κρίστοφερ Νόλαν με αφήνουν μάλλον αδιάφορη, με εξαίρεση ίσως το «Μemento», μια από τις πρώτες του, ένα δεξιοτεχνικό παιχνίδι με τη μνήμη. Ετσι βγήκα ικανοποιημένη. Εντυπωσιάστηκα από τις σκηνές με τον Δούρειο Ιππο, συγκινήθηκα από εκείνη με τον Αργο και ξεχώρισα την ερμηνεία της Σαμάνθα Μόρτον στον ρόλο της Κίρκης. Ο πρωταγωνιστής Ματ Ντέιμον, η Πηνελόπη – Αν Χάθαγουεϊ και σε μικρότερο βαθμό ο Τομ Χόλαντ ως Τηλέμαχος, μου φάνηκαν απλώς επαρκείς.
Αυτό που έλειπε ήταν η εξήγηση της μαγείας. Τι είναι αυτό που κάνει σύγχρονη την Οδύσσεια ακόμη και σήμερα τόσο, ώστε να θεωρείται το κινηματογραφικό γεγονός της χρονιάς; Νομίζω σ’ αυτό απέτυχε να απαντήσει ο Νόλαν, επιχειρώντας με κάπως απλουστευτικό τρόπο να την καταστήσει επίκαιρη. Με φιλειρηνικά μηνύματα και αγωνίες για το τέλος του πολιτισμού προσπάθησε να κλείσει άτσαλα το μάτι στον θεατή: «να, για δες: από τον Αγαμέμνονα έως τον Τραμπ, από την Τροία έως τη Γάζα και το Ιράν, η ανθρώπινη φύση ρέπει προς την αγριότητα».
Ελειπε όμως το χιούμορ, η παραφορά κι ο σουρεαλισμός του μύθου, περίσσευε συχνά ο στόμφος και η Επιδαύρειος υπερβολή στις ερμηνείες. Γιατί ήταν πολυμήχανος ο Οδυσσέας κανείς θεατής δεν κατάλαβε, οι τρικέφαλοι του Ματ Ντέιμον μάλλον το αντίθετο άφηναν να εννοηθεί. Πόσο σύνθετος είναι, όπως επιμένει να επαναλαμβάνει η μεταφράστρια της Οδύσσειας, Εμιλι Ουίλσον, δεν φωτίστηκε από κανένα οπτικό εφέ. Θέλοντας να προσδώσει συνάφεια στον Ομηρο ο σκηνοθέτης ξέχασε να ασχοληθεί με τους πολύπλοκους ήρωές του και περιορίστηκε στο σχήμα τους.
Είδα την ταινία σε ένα IMAX στην ανατολική Ακτή των ΗΠΑ και στο τέλος το κοινό χειροκρότησε. Κατά τη γνώμη μου αυτή είναι η καλύτερη ένδειξη οικουμενικότητας της ανθρώπινης κατάστασης. Ο καθένας διάλεξε κάτι να ταυτιστεί – κι αυτό είναι κατόρθωμα της «μούσας», όχι του Νόλαν.
