Η απάντηση, βγαλμένη μέσα από την ιστορία της Μεταπολίτευσης, λέει πως όχι. Η μόνη κυβέρνηση που όχι μόνον δεν έταξε, αλλά πρότεινε ένα πρόγραμμα ήπιας λιτότητας ήταν αυτή του Κώστα Καραμανλή το 2009. Βεβαίως, τότε οι συνθήκες ήταν ειδικές, όμως καταγράφω απλώς αυτό το κατ’ εξαίρεσιν γεγονός. Παροχές υπόσχεται και η αντιπολίτευση και μάλιστα πολύ πιο απλόχερα, ίσως διότι υστερεί έναντι της κυβέρνησης στον κρίσιμο τομέα της υλοποίησης. Οι κυβερνήσεις φροντίζουν να ικανοποιούν τα αιτήματα των πολιτών την προεκλογική περίοδο, έτσι ώστε στις εκλογές να προσέρχονται ικανοποιημένοι. Από τη μια μεριά υποσχέσεις, από την άλλη συγκεκριμένα μέτρα. Ομως οι εκλογές δεν κερδίζονται λόγω ευγνωμοσύνης. Αυτό που μετράει είναι η προσδοκία για ένα καλύτερο αύριο. Οποιο κόμμα προβάλλει την ελπίδα –μια ασαφή έννοια που ο καθένας τη φέρνει στα μέτρα του– ως κεντρικό του πρόταγμα, επικρατεί. Το τι θα συμβεί μετά, αυτό είναι ένα άλλο κεφάλαιο. Σημασία έχει να τελειώσει η δουλειά.
Από τη μια μεριά θυμάμαι, το καλοκαίρι του 1981, τον πρωθυπουργό Γεώργιο Ράλλη να μοιράζει επιταγές στους αγρότες, πιστεύοντας πως έτσι θα αντιμετώπιζε τον επελαύνοντα Ανδρέα Παπανδρέου. Το αποτέλεσμα είναι γνωστό. Από την άλλη, το «λεφτά υπάρχουν…» έκανε τη δουλίτσα του, όμως στη συνέχεια «ενταφίασε» το Κίνημα και τον Γ. Α. Παπανδρέου. Προσπερνώ το «Τσοβόλα δώσ’ τα όλα», αν και ως σύνθημα συμπυκνώνει μια νοοτροπία που ακουμπούσε και ακουμπάει τις ευαίσθητες χορδές των ψηφοφόρων.
Οι εκλογές δεν κερδίζονται λόγω ευγνωμοσύνης. Αυτό που μετράει είναι η προσδοκία για ένα καλύτερο αύριο.
Ελάχιστη σημασία έχει αν οι παροχές και οι υποσχέσεις δίνονται στη ΔΕΘ ή σε κάποιο προεκλογικό μπαλκόνι. Στη ΔΕΘ έχουν άλλο κύρος, καθώς αποκτούν μια θεσμική διάσταση που καλύπτεται κάτω από πομπώδεις τίτλους. «Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης», το αποκάλεσε ο Αλέξης Τσίπρας τον Σεπτέμβριο του 2014, κάτι που μνημονεύεται μέχρι σήμερα. Και αυτός, φυσικά, τα όσα υποσχέθηκε τα βρήκε στη συνέχεια μπροστά του. Η κυβερνητική πρόταση οι οικονομικές υποσχέσεις να κοστολογούνται από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο, σωστή μεν, όμως το μόνο που θα πετύχει δεδομένων των συνθηκών είναι να εμπλέξει τους τεχνοκράτες στην πολιτική διαμάχη. Ολα τα κόμματα θα ισχυρίζονται πως οι προτάσεις τους είναι κοστολογημένες και πως το ΕΔΣ παίζει το παιχνίδι της κυβέρνησης. Και με τις υποσχέσεις που δεν έχουν άμεσες οικονομικές συνέπειες τι γίνεται; Οι ταλαίπωρες εισαγωγικές εξετάσεις στα ΑΕΙ, τις παραμονές των εκλογών, πάντα καταργούνται, εδώ και δεκαετίες. Τελικά παραμένουν, απλώς από Πανελλήνιες βαφτίζονται Πανελλαδικές και ποιος ξέρει τι άλλη ονομασία επιφυλάσσει γι’ αυτές το μέλλον.
Φυσικά, σε αυτό που αποκλήθηκε παροχολογία σημαντική ευθύνη έχουν και τα ΜΜΕ. Καλλιεργούν προσδοκίες οι οποίες λειτουργούν ως αυτοεκπληρούμενη προφητεία. Η δυναμική τους δημιουργεί πρόσθετες υποχρεώσεις στους κυβερνώντες και αλίμονο αν τελικά περάσουν κάτω από αυτόν τον πήχυ. Η διάψευση και η ματαίωση των προσδοκιών τιμωρείται σκληρά από τους ψηφοφόρους.
