Τα στοιχεία της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού της Πυροσβεστικής για τις αιτίες των αγροτοδασικών πυρκαγιών, που είχε παρουσιάσει η «Κ», είναι αποκαλυπτικά. Το 2022 το 83,3% των συλλήψεων αφορούσε πρόκληση πυρκαγιάς από αμέλεια. Το 2023 το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 69,9%, το 2024 ανέβηκε στο 73,6% και πέρυσι στο 88,5%.
Παράλληλα διαπιστώνεται από τους ερευνητές της ΔΑΕΕ ότι η πιο συχνή αιτία δεν είναι απαραίτητα και η πιο καταστροφική. Η ανάλυση 41 μεγάλων πυρκαγιών από το καλοκαίρι του 2025 (που ξεπερνούσαν ανά περιστατικό τα 1.000 στρέμματα) δείχνει ότι στο 36,6% των συμβάντων η αιτία σχετιζόταν με το δίκτυο ηλεκτροδότησης, ενώ το 22% είχε ξεκινήσει από αμέλεια.
Στο παρελθόν, σημαντικά στατιστικά στοιχεία όπως και αυτά δεν γνωστοποιούνταν ευρύτερα. Ηταν οι εποχές που, αντί για δεδομένα, στον δημόσιο λόγο κυριαρχούσαν –κυρίως με ευθύνη των πολιτικών– φήμες και θεωρίες συνωμοσίας. Κάποτε τις φωτιές υποτίθεται πως τις έβαζαν «οικοπεδοφάγοι», «ξένοι πράκτορες» ή υπονομευτές τής εκάστοτε κυβέρνησης. Ολόκληρες γενιές πολιτών μεγάλωσαν τα καλοκαίρια με αυτό το κυνήγι μαγισσών. Οσο μεγαλύτερη ήταν η καταστροφή, τόσο πιο στέρεη ήταν και η πεποίθηση στην κοινή γνώμη ότι κάποιος εμπρηστής είχε βάλει το χέρι του.
Ισως αυτή η μακρά εμμονή στην παραπληροφόρηση να εξηγεί και τις αντιδράσεις μερίδας πολιτών σήμερα, παρότι πλέον τα δεδομένα δημοσιοποιούνται και έχουμε πιο ξεκάθαρη εικόνα των αιτίων για τις πυρκαγιές. Υπάρχει κόσμος που αντιμετωπίζει με δυσπιστία τα ποσοστά. Αδυνατούν να δεχθούν ότι μια φονική πυρκαγιά μπορεί να ξεκινήσει από την αμέλεια ενός συμπολίτη μας που έκαιγε ξερόχορτα, από έναν ασυνείδητο που πέταξε το τσιγάρο του στο πρανές, από κάποιον που πραγματοποιούσε θερμές εργασίες.
Οι δύσπιστοι παραβλέπουν ότι από εγκληματική αμέλεια προκλήθηκαν οι πυρκαγιές στην Ηλεία το 2007 και στο Μάτι το 2018. Ισως ξεχνούν εύκολα. Ορισμένοι μάλιστα χαρακτηρίζουν ως «εισπρακτικό μέτρο» τα πρόστιμα της Πυροσβεστικής για επικίνδυνες εργασίες που μπορεί να οδηγήσουν σε πυρκαγιές και θεωρούν ότι η αμέλεια είναι το νέο αφήγημα. Αδυνατούν ακόμη να πιστέψουν ότι μια φωτιά μπορεί να ξεκινήσει από την αστοχία και την ελλιπή συντήρηση σε ένα στύλο ηλεκτροδότησης. Η πρώτη, σχεδόν ενστικτώδης αντίδρασή τους είναι να θεωρήσουν ότι ευθύνεται κάποιος εμπρηστής.
Είναι άγνωστο πότε θα περάσει η επίδραση της πλάνης. Οσο, όμως, οι πολίτες αδυνατούν να καταλάβουν πότε οι ίδιοι γίνονται επικίνδυνοι ή οι αρμόδιοι φορείς να πιέσουν για σωστή συντήρηση του δικτύου ηλεκτροδότησης, ένα είναι σίγουρο: θα συνεχίσουμε να καιγόμαστε.
