Είναι δύσκολο να παρατηρήσει κανείς την εικόνα από την πρόσφατη συνεδρίαση της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ και να μη δοκιμάσει μερικά τσιμπήματα χαιρεκακίας· είναι σχεδόν αδύνατο να αντικρίσει την αραιή παράταξη των λιγοστών βουλευτών στα έδρανα χωρίς να αισθανθεί ελάχιστη έστω θυμηδία. Ερημοι και κατηφείς, οι άνθρωποι μοιάζουν να περιμένουν ένα πολύ αναξιόπιστο λεωφορείο ή ένα θαύμα. Καθώς οι παραιτήσεις και οι ανεξαρτητοποιήσεις βουλευτών συνεχίζονται αδιάκοπα, αναδύεται ένα ταυτοτικό ερώτημα χωρίς απάντηση: ποιος είναι τελικά ΣΥΡΙΖΑ, αν είναι κάποιος; Αυτός που μένει, αυτός που μεταμορφώνεται ή εκείνος που φεύγει; Τι ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ σε επίπεδο ιδεών, και γιατί διαλύεται αν οι ιδέες είναι πάνω από τους ανθρώπους και οι άνθρωποι πάνω από τους αριθμούς (δημοσκοπικούς και άλλους); Αν κάτι στράβωσε θεμελιακά, ποτέ δεν μάθαμε τι ήταν. Με λίγα λόγια, η ασταμάτητη παρακμή του κόμματος υπονοεί ότι ιδεώδη δεν υπήρξαν. Ηταν όλα ένα ψέμα εξαρχής. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ διέθετε ιδεολογικό, ηθικό και πολιτικό κεφάλαιο, θα έμενε πίσω να το διεκδικήσει κάποιος ανώτερος του Πολάκη και της Δούρου. Αν η παράταξη είχε ψυχή, δεν θα την πούλαγαν με τόση άνεση στελέχη που σε αυτή χρωστούν την πολιτική τους ύπαρξη. Αποδεικνύεται πως ο Τσίπρας ήταν για τον ΣΥΡΙΖΑ ένας χαρισματικός ηγέτης, αλλά και η τέλεια κάλυψη του κούφιου εσωτερικού του κόσμου. Το χάρισμα δεν συγκρατούσε συνιστώσες, αλλά ένα οπορτουνιστικό χάος.
Κοινοβουλευτική στρέβλωση
Πέρα όμως από τον κομματικό πατριωτισμό της, η φυλλόρροια της αντιπολίτευσης θίγει το κύρος και τον θεσμικό ρόλο των βουλευτών της, πράγμα αρκετά σημαντικότερο σε επίπεδο λειτουργίας της δημοκρατίας. Καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ διαλύεται, γινόμαστε μάρτυρες ενός πρωτοφανούς φαινομένου περιφρόνησης των ψηφοφόρων, η οποία αλλοιώνει κατ’ ουσίαν το αποτέλεσμα της κάλπης και δημιουργεί στρεβλώσεις και ασυνέχειες στη λαϊκή αντιπροσώπευση. Οι βουλευτές έχουν βέβαια το δικαίωμα του πολιτικού τους αυτοπροσδιορισμού, και ο αυτοπροσδιορισμός μεταβάλλεται. Δεν περιμένει κανείς μια στατική πολιτική ζωή, συνεπώς ούτε μια Βουλή αμετάλλακτη πρέπει να περιμένει. Αν όμως ο ελεύθερος αυτοπροσδιορισμός του βουλευτή αποκλίνει τόσο από την εντολή που ο τελευταίος έλαβε όταν εξελέγη, διαρρηγνύει τον δεσμό αντιπροσωπευόμενου – αντιπροσώπου και δημιουργεί ένα νομιμοφανές κοινοβουλευτικό ψεύδος: βουλευτές που ζήτησαν και έλαβαν την ψήφο των εκλογέων τους σε ένα ορισμένο πλαίσιο και για έναν ορισμένο σκοπό, να ανατρέπουν εκ βάθρων το πλαίσιο και να επαναπροσδιορίζουν αυθαίρετα τον σκοπό – λες και βρίσκονται εκεί που βρίσκονται ακομμάτιστα ή κατά τύχη ή εκπροσωπώντας μόνο τον εαυτό τους. «Εφεξής θα ασκώ τα καθήκοντά μου ως ανεξάρτητη βουλευτής», δήλωσε δωρικά στη σχετική επιστολή της προς τον πρόεδρο της Βουλής η Πόπη Τσαπανίδου. Αλήθεια, στο όνομα τίνος; Υλοποιώντας ποια ακριβώς πολιτική;
Διάδοχη κατάσταση
Η αυτοδιάλυση του ΣΥΡΙΖΑ δημιουργεί έτσι ένα δυσάρεστο προηγούμενο πολιτικής αφερεγγυότητας, που από πλευράς στρατηγικής δεν συμφέρει καθόλου όσους πολιτεύονται με σημαία την ηθική ανωτερότητα και την πολιτική κάθαρση. Ο απώτερος στόχος της μαζικής εξόδου από το κόμμα μπορεί να μη διατυπώνεται ευθέως, αλλά είναι δεδομένο ότι σχετίζεται με την προσδοκία στελέχωσης της ΕΛΑΣ. Γιατί όμως να ψηφίσει ο μέλλων ψηφοφόρος της ΕΛΑΣ τους πρώην βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ; Για να αποκηρύξουν και αυτό το κόμμα όταν οι συνθήκες καταστήσουν την αφοσίωση πολιτικά ασύμφορη; Για να ξεχάσουν πάλι ποιοι και γιατί τους εξέλεξαν όταν εντοπίσουν την επόμενη μεγάλη ευκαιρία σε έναν ακόμη νεότερο σχηματισμό; Από την άλλη, ο Αλέξης Τσίπρας μπορεί και να προτιμά συντρόφους-τυχοδιώκτες από ακραιφνείς ιδεολόγους. Η εμπειρία του τον έχει διδάξει ότι τους πρώτους μπορεί να τους χειριστεί εύκολα, ενώ οι δεύτεροι λειτουργούν περισσότερο ως βαρίδια. Επιπλέον, οι γυρολόγοι, πλην των φθηνών πολιτικών υπηρεσιών τους, παρέχουν στον ηγέτη και το προνόμιο της αποκλειστικής λάμψης. Δεν τον επισκιάζουν, δεν τον απειλούν, θέλουν μόνο μια ασφαλή θέση πίσω του. Η ουσία του διαδόχου του ΣΥΡΙΖΑ προμηνύεται παρεμφερής με τη μη ουσία του ΣΥΡΙΖΑ: πληθωρική επιφάνεια και μέσα κενό.
