Πρώτα οι αριθμοί: τον Ιανουάριο του 2026 κυκλοφορούσαν στην Αττική έξι εκατομμύρια Ι.Χ. Μόνο στον Δήμο Αθηναίων 165.201 νοικοκυριά διαθέτουν ένα αυτοκίνητο, 135.162 δύο και 27.361 τρία οχήματα ή και περισσότερα.
Θα περίμενε κανείς ότι η προσθήκη νέων υποδομών θα προκαλούσε μια σχετική ανάσχεση του ρυθμού πωλήσεων Ι.Χ. στην Αττική. Αλλά αυτό δεν συνέβη: τα τέσσερα χρόνια που μεσολαβούν ανάμεσα στα εγκαίνια του μετρό (2000) και στο Ολυμπιακό 2004 καταγράφονται με χρυσά γράμματα στην εγχώρια αγορά αυτοκινήτου: μόνο στην Αττική πωλούνται ένα εκατομμύριο Ι.Χ. μέσα σε μόλις τέσσερα χρόνια! Κάτι πραγματικά ανεπανάληπτο, καθώς η πρόοδος της τεχνολογίας θα μας απαλλάξει τις αμέσως επόμενες δεκαετίες από το «καθήκον» της ιδιοκτησίας Ι.Χ. Οι άνθρωποι του 2045 θα συνεχίσουν να οδηγούν – απλά, δεν θα οδηγούν το «δικό» τους αυτοκίνητο. Αλλά αυτή είναι μια διαφορετική συζήτηση.
Για να αφήσουμε το Ι.Χ. μας θα πρέπει πρώτα να βελτιωθούν τα μέσα μεταφοράς. Δηλαδή, να κάνουμε πιο δύσκολη τη ζωή των Ι.Χ.
Στην αθηναϊκή πραγματικότητα του 2026 όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα διαθέτουν ένα Ι.Χ. – τουλάχιστον ένα. Δεν είναι τόσο σπάνιο το φαινόμενο γονείς να επιβραβεύουν το παιδί τους για την επιτυχία του στις Πανελλαδικές Εξετάσεις με ένα καινούργιο ή μεταχειρισμένο αυτοκίνητο ή έστω καλύπτοντας τα έξοδα απόκτησης διπλώματος.
Είναι η κουλτούρα μιας πρώην φτωχής χώρας, που έγινε ξανά φτωχή στα χρόνια της κρίσης, χωρίς να επενδύει συστηματικά στις υποδομές της. Ας τολμήσουμε μία σύγκριση με την Κωνσταντινούπολη. Πριν από το 2000 η Κωνσταντινούπολη διέθετε μία και μόνο γραμμή μετρό, μήκους 16 χιλιομέτρων. Η Αθήνα επίσης διέθετε μία γραμμή, αυτή του Ηλεκτρικού, μήκους 25,7 χλμ. Σήμερα το σύνολο του αθηναϊκού δικτύου αποτιμάται σε τρεις γραμμές και 90 χλμ., ενώ το αντίστοιχο της Κωνσταντινούπολης σε… 18 γραμμές και 246 χλμ. Θα πείτε, διαφορετικά τα μεγέθη των δύο πόλεων, αλλά αξίζει να προσέξουμε το σημείο εκκίνησης και πού βρίσκονται σήμερα.
Με αυτά τα δεδομένα, η γραμμή άμυνας δεν μπορεί να είναι «ας γίνουν πρώτα οι υποδομές και… βλέπουμε». Νέες υποδομές μετρό δεν αναμένονται πριν από το 2032 με το ευνοϊκότερο σενάριο. Το θέμα είναι: τι κάνουμε μέχρι τότε; Αναβαθμίζουμε την εμπειρία στα δημόσια μέσα μεταφοράς – κυρίως τις συχνότητες διέλευσης των λεωφορείων και τον ζωτικό τους χώρο. Ομως, για να βελτιωθεί η εμπειρία πρέπει να γίνουν και ορισμένες «θυσίες»: να κυνηγήσουμε, για παράδειγμα, την παράνομη στάθμευση (σχεδόν το ήμισυ της στάθμευσης στην Αττική σήμερα…) ή τα διπλοπαρκαρισμένα, που ακινητοποιούν εκατοντάδες λεωφορεία κάθε μέρα, να μεγαλώσουμε τα πεζοδρόμια κόβοντας θέσεις στάθμευσης, να δείξουμε στην πράξη ότι η μετατόπιση της προτεραιότητάς μας ως κοινωνίας από τον άνθρωπο-οδηγό στον άνθρωπο-πεζό δεν είναι μία ακόμη «μόδα» της εποχής. Είναι μείζον ζήτημα δημοκρατίας.
