Δεν έχω παρακολουθήσει ακόμη την «Οδύσσεια» του Νόλαν, πολύ πιθανό να το πράξω απόψε. Η περιέργεια είναι μεγάλη, κυρίως για αυτό που διάβασα ότι ο Νόλαν παρουσιάζει τον Οδυσσέα να υποφέρει από μετατραυματικό σύνδρομο άγχους, το περίφημο PTSD, που ανέδειξε η αμερικανική ψυχιατρική μετά τον πόλεμο στο Βιετνάμ, μελετώντας τους ψυχικά τραυματισμένους βετεράνους εκείνου του πολέμου.
Το PTSD είναι η μετεξέλιξη άλλων ψυχιατρικών όρων για το πολεμικό ψυχικό τραύμα, με σημείο αφετηρίας το Σοκ της Οβίδας (Shell Shock) των χαρακωμάτων του Α΄ Παγκοσμίου, και την Κόπωση της Μάχης (Battle Fatigue) του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Εννοείται ότι στην ομηρική εποχή το ψυχικό τραύμα ήταν απλώς κάτι αδιανόητο. Ειδικά για έναν πολεμιστή. Προφανώς και υπήρξαν τέτοιες περιπτώσεις, αλλά ούτε οι ίδιοι που υπέφεραν από κάτι τέτοιο είχαν την παραμικρή ιδέα τι είχαν.
Στην εποχή του Ομήρου ο πόλεμος δεν ήταν κάτι που θα προκαλούσε ποτέ ψυχικό τραύμα. Αν κάποιος «λύγιζε», αυτό σήμαινε πως απλώς ήταν δειλός – άρα κατάπτυστος. Ο κόσμος χρειάστηκε να φτάσει στο 1917 για να αρχίσει να παραδέχεται ότι η εμπειρία της μάχης μπορεί να έχει και συνέπειες στην ψυχή του μαχητή.
Αλλά δεν πρόκειται απλώς για άλλα ήθη μιας τόσο μακρινής και τόσο φιλοπόλεμης εποχής: στην αρχαία Ελλάδα, ο άνθρωπος δεν είχε ψυχή γενικά. Ο όρος ψυχολογία ήταν επιστημονική φαντασία.
Δεν υπήρχε ο εσωτερικός κόσμος που ανακαλύψαμε από τους νεωτερικούς χρόνους κι έπειτα. Ο αρχαίος υπόκειται αυστηρά στους νόμους της κοινότητας, όχι στο τι του υπαγορεύει η (όποια) ψυχή του. Δεν υπάρχουν οι υπαρξιακές αγωνίες της σήμερον. Εξάλλου, ο αρχαίος ζει σε έναν κόσμο πεπερασμένο, όχι άπειρο όπως εμείς σήμερα. Η διαφορά είναι τεράστια.
Το ότι ο νόστος του Οδυσσέα στην ταινία του Νόλαν μπορεί να ερμηνεύεται και ως ψυχικό τραύμα εξαιτίας του πολέμου παρουσιάζει ενδιαφέρον κι ας μην έχει καμία πραγματολογική ή ιστορική υπόσταση (μυθικό πρόσωπο είναι ο Οδυσσέας, ταινία μυθοπλασίας γυρίζει ο Νόλαν, όλα επιτρέπονται και όλα κρίνονται).
Η στήλη είχε σκοπό σήμερα να συνεχίσει τη διαδρομή της με το βιβλίο «Αρχαία ελληνική τεχνολογία. Μια σύντομη ιστορική επισκόπηση» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) του Θεοδόσιου Τάσιου και ειδικά με το κεφάλαιο που είναι αφιερωμένο στον ρόλο που έπαιξε η τεχνολογία κατά την περιπλάνηση του Οδυσσέα.
Αλλά η πληροφορία ότι ο Οδυσσέας του Νόλαν παρουσιάζεται ως ένας ψυχικά τραυματισμένος βετεράνος μάς κίνησε το ενδιαφέρον και θα επανέλθουμε εκ νέου από βδομάδα, αφού θα έχουμε κι εμείς άποψη έχοντας δει την ταινία.
Αυτό δεν σημαίνει ότι θα ξεχάσουμε το ωραίο πόνημα του Θεοδ. Τάσιου, δεδομένου ότι μία ενότητά του έχει τον πολύ ιντριγκαδόρικο τίτλο «Η Ρομποτική των Φαιάκων».
Το μόνο βέβαιο είναι ότι το ομηρικό έπος συνεχίζει να εμπνέει τους πάντες και μέσα στον 21ο αιώνα.
