Πριν από λίγες ημέρες, συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ δέχθηκε επίθεση στα Ζωνιανά Μυλοποτάμου από άτομα που επέβαιναν σε αγροτικά. Τα μέλη του συνεργείου πήγαν στο χωριό για εργασίες αναβάθμισης μετρητών ρεύματος. Τους έσπασαν τα τζάμια του υπηρεσιακού οχήματος και τους άρπαξαν έναν φορητό υπολογιστή.
Οι δύο τεχνικοί έκαναν τον φόβο τους κουράγιο: «Καταλάβαμε ότι είχαν θυμώσει για τις διακοπές ρεύματος, οπότε μας βρήκαν μόνους μας, απροστάτευτους χωρίς αστυνομία και τα έβαλαν μαζί μας». Μάλιστα. The rest is history, όπως θα λέγαμε: το αρμόδιο σωματείο «καταδίκασε απερίφραστα το γεγονός», ενώ η Αστυνομία «διεξάγει έρευνα για τον εντοπισμό και τη σύλληψη των δραστών».
Στις συζητήσεις για την ορεινή Κρήτη, η αυστηρή ρητορική περί «αβάτων», ο θυμός για την εγκατεστημένη ανομία και εν πολλοίς ατιμωρησία, συναγωνίζεται τη γραφική αναπαραγωγή του «νόμου της κατσούνας», της αδάμαστης λεβεντιάς (περισσεύουν τα πολιτικά πρότυπα), της βεντέτας και του σασμού. Οταν όμως εξετάζει κανείς την αλληλουχία από την τραγωδία του ειδικού φρουρού Στάθη Λαζαρίδη το 2007, στην αιματηρή ένοπλη ενέδρα στα Ζωνιανά κατοίκων που επιτέθηκαν σε αυτοκινητοπομπή της Αστυνομίας, μέχρι το μακελειό στα Βορίζια στα τέλη του 2025 και την πρόσφατη επίθεση στο συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ, το πρόβλημα, με διαβαθμίσεις, παραμένει, απλώνεται, βαθαίνει. Προφανώς και δεν αφορά μια υποτιθέμενη πολιτισμική ιδιαιτερότητα –όπως την αντιμετωπίζουν οι τοπικοί βουλευτές–, αλλά μια παρατεταμένη θεσμική αποτυχία.
Το πραγματικό ζήτημα δεν είναι η ύπαρξη «εγκληματικών ομάδων που λεηλατούν ό,τι βρουν μπροστά τους, νταήδων, που νομίζουν ότι είναι πάνω από τους νόμους και τις κοινωνίες», όπως τολμηρά δήλωσε ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης στο Ηράκλειο, τον Νοέμβριο του 2025. Για δεκαετίες η επίσημη Πολιτεία επέλεξε να διαπραγματεύεται με τους «νταήδες», αντί να εφαρμόζει τον νόμο.
Το πραγματικό ζήτημα είναι ότι οι κοινωνίες της ορεινής Κρήτης αφέθηκαν σε ένα καθεστώς ιδιότυπης απομόνωσης, όπου το επίσημο κράτος αντικαταστάθηκε από την κυριαρχία τοπικών δικτύων εξουσίας.
Μπορεί, άραγε, η αποσπασματική πυρόσβεση, κάθε φορά που χύνεται αίμα, να δώσει τη θέση της σε μια ισχυρή κρατική παρουσία μέσα από εκπαιδευτικές δομές και αναπτυξιακά κίνητρα που θα απομονώσουν τις εγκληματικές μειονότητες;
Αλλιώς θα πρέπει να συμφιλιωθούμε με την ιδέα ότι ένα τμήμα της Κρήτης δεν ανήκει στη Δύση.
