Από την ημέρα που φωτογραφήθηκε χαμογελαστός, στον εξώστη του Παλλάς, όπου τον έσπρωξε ο Αλέξης Τσίπρας για να δείξει, παρουσιάζοντας την «Ιθάκη» του, ότι το νέο κόμμα δεν έχει σχέση με τον ΣΥΡΙΖΑ, φάνηκε ότι πηγαίνει με φόρα προς το αδιέξοδο.
Με πολιτικούς όρους δεν μπορούσε να ερμηνευθεί η χαρούμενη αντίδραση του Σωκράτη Φάμελλου στην τιμωρία, με χαρακτηριστικά ταπείνωσης, που του επέβαλε ο πρώην πρωθυπουργός για να εξυπηρετήσει την προσωπική στρατηγική του.
Με ψυχαναλυτικούς όρους, ένας ειδικός θα παρέπεμπε στον ασυνείδητο μηχανισμό άμυνας της άρνησης (Verneinung) στον οποίο αναφέρθηκε ο Φρόιντ το 1925 για να περιγράψει τη συμπεριφορά απέναντι σε ένα δυσάρεστο γεγονός όταν αντιμετωπίζεται σαν να μη συνέβη ποτέ. Αρκεί ένα επίμονο «όχι» για να μην κοιτάξει κανείς την πραγματικότητα, που όμως συνεχίζει να υπάρχει και κάποια στιγμή επιβάλλεται με τη δύναμη της αλήθειας της σε φαντασιώσεις, αυταπάτες και διανοητικές κατασκευές.
Ο Σωκράτης Φάμελλος δεν θέλησε να δεχθεί το μήνυμα του Αλέξη Τσίπρα και συνέχισε, ορμητικά, την επίδειξη αφοσίωσης στον πρώην πρωθυπουργό, εγκλωβίζοντας τον ΣΥΡΙΖΑ σε μια αδύνατη θέση, ότι θα στηρίξει την Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη χωρίς να αυτοδιαλυθεί και χωρίς να υπάρχει συμφωνία για κοινή εκλογική κάθοδο.
Φαίνεται πως ήλπιζε ότι στην πορεία του χρόνου ο Αλέξης Τσίπρας θα εκτιμήσει την προσφορά του και θα του δώσει μια σανίδα σωτηρίας, με ένα –έστω γενικό και αόριστο– κάλεσμα συστράτευσης. Αλλά ο αρχηγός της ΕΛΑΣ όχι απλώς δεν έκανε κάποια κίνηση καλής θελήσεως, αλλά πήρε μια απόσταση από τη φασαρία στον ΣΥΡΙΖΑ που έδειχνε από αδιαφορία μέχρι αποστροφή, συντηρώντας τη σύγχυση σε σχέση με το πόσα και ποια πρόσωπα θα δεχθεί στα ψηφοδέλτια του κόμματός του λίγο πριν στηθούν κάλπες.
Eνας άλλος μηχανισμός άμυνας για τον οποίο μίλησε ο Φρόιντ στις αρχές του προηγούμενου αιώνα έχει μεταφραστεί ως «σχηματισμός εξ αντιδράσεως» (reaction formation). Μια απαγορευμένη επιθυμία (το παιδί ζηλεύει το αδελφάκι του και θέλει να του κάνει κακό) μετατρέπεται στην εκ διαμέτρου αντίθετη συμπεριφορά (υπερβολική προστατευτικότητα). Στην περίπτωση Φάμελλου αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ο θυμός του προς τον Αλ. Τσίπρα εκφράστηκε ως αφοσίωση ή το μίσος ως αγάπη.
Αλλά οι πολιτικοί αρχηγοί συνήθως δεν χάνουν χρόνο σε ψυχοδυναμική ψυχοθεραπεία κι έτσι δεν έχουν τη δυνατότητα να ερμηνεύσουν τις βαθύτερες αιτίες της αποτυχίας τους. Εν προκειμένω, να κατανοήσει ο Φάμελλος γιατί χαμογελούσε στον εξώστη αντί να απαιτήσει να καθίσει στην πρώτη σειρά και, διαφορετικά, να φύγει.
