«Η τεχνολογία είναι συμφυής προς κάθε πολιτισμό», γράφει ήδη από τον πρόλογο ο Θεοδόσης Π. Τάσιος στο νέο του βιβλίο «Αρχαία ελληνική τεχνολογία. Μια σύντομη ιστορική επισκόπηση» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης).
Ο καθηγητής Θεοδόσης Τάσιος, γέννημα-θρέμμα του ΕΜΠ, άρα πρωτίστως και κυρίως των θετικών επιστημών, είναι αυτό που συνηθίζουμε να αποκαλούμε «αναγεννησιακή μορφή διανοουμένου».
Είναι στ’ αλήθεια δύσκολο να τον περιορίσεις σε ένα πεδίο και η σκέψη του, όπως και τα ενδιαφέροντά του, είναι πολυπρισματικά.
Κυρίως, είναι ένας διεισδυτικός στοχαστής των θετικών επιστημών: υπερβαίνει την πρακτική και τη χρηστική πλευρά των πραγμάτων και διεισδύει επιδέξια και με τη δέουσα προσοχή και ευαισθησία στο αθέατο, αυτό που προεκτείνεται αόρατα πέραν της ύλης και των πρακτικών διεργασιών του ανθρώπου.
Οι συμβολικές προεκτάσεις, οι πολιτισμικές παράμετροι, η φιλοσοφική διάσταση της ύλης και των υλικών πεδίων στον βίο και στην ιστορία του ανθρώπου συνολικά βρίσκονται συχνά στον πυρήνα των προβληματισμών του.
Στο συγκεκριμένο βιβλίο (διόλου ογκώδες όπως μαρτυρεί και ο υπότιτλος) καταπιάνεται με ένα τεράστιο θέμα, το οποίο έχει βεβαίως κακοπάθει στα χέρια λογής λογής «ερευνητών» με απίθανες θεωρίες, από τις οποίες η έννοια της τεκμηρίωσης είναι παντελώς άγνωστη.
Κατά κάποιον τρόπο, ο κ. Τάσιος αποκαθιστά τα πράγματα στην ουσία τους. Και το κάνει, πολύ συνειδητά και σκόπιμα, με γνώμονα (και) την αναγνωστική τέρψη.
Για παράδειγμα, μεταξύ των διαφόρων γοητευτικών αφηγήσεων, ξεχωρίζουμε (λόγω και της επικαιρότητας της επικείμενης προβολής της πολυσυζητημένης «Οδύσσειας» του Νόλαν) το κεφάλαιο όπου ο συγγραφέας περιγράφει πώς χτίζει το καράβι του ο Οδυσσέας με τη βοήθεια της Καλυψώς. Ενα άλλο πολύ ενδιαφέρον σημείο στο βιβλίο είναι τι ακριβώς ήταν τα ρομπότ στο Νησί των Φαιάκων. Και άλλα πολλά ακόμη.
Ο Θεοδόσης Τάσιος αναφέρει από την αρχή πως το πεδίο της τεχνολογίας των αρχαίων Ελλήνων είναι, στην ουσία, μια άγνωστη ήπειρος, με την οποία ουδέποτε ασχοληθήκαμε σοβαρά παρά μόνον πολύ πρόσφατα.
Το γιατί συνέβη αυτό δεν είναι δύσκολο να το καταλάβουμε: οι περισσότερο «θεωρητικές» κατακτήσεις των αρχαίων Ελλήνων απέσπασαν το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής των διεθνών και εγχώριων ειδικών. Στην Ελλάδα ειδικότερα, όμως, όπως σχολιάζει, σημαντικό ρόλο έπαιξε και ο λογιοτατισμός που επικράτησε μετά τον Αγώνα της Ανεξαρτησίας του 1821.
Αυτή η κατάσταση άλλαξε τα τελευταία χρόνια και στο νέο του πόνημα ο συγγραφέας τοποθετεί ως σημείο αφετηρίας του την ίδια την ελληνική μυθολογία, σύμφωνα με την οποία η τεχνολογία ήταν ένα δώρο των θεών στους ανθρώπους προκειμένου να προστατευθούν από τους κινδύνους της φύσης.
Το ότι στον «καθημερινό τους αγώνα για την επιβίωση, πολλά έμβια όντα “συμπληρώνουν” τα φυσικά τους μέσα με τεχνητές εφευρέσεις» αποτέλεσε ζωτικής σημασίας λειτουργία τόσο για τα ζώα όσο και για τους ανθρώπους.
Τις επόμενες ημέρες θα διατρέξουμε αυτήν την άκρως συναρπαστική διαδρομή στην ιστορία, αλλά και στη μυθολογία.
