Ο Aντι Μπέρναμ φαίνεται να διαθέτει το χαρακτηριστικό που ο Ναπολέων θαύμαζε περισσότερο στους στρατηγούς του: την τύχη. Ο άνθρωπος που προορίζεται να γίνει ο έβδομος πρωθυπουργός της Βρετανίας μέσα σε δέκα χρόνια οφείλει τη θεαματική άνοδό του από την προηγούμενη θέση του ως δημάρχου του Μάντσεστερ έως το κατώφλι της Ντάουνινγκ Στριτ στην απεγνωσμένη αναζήτηση, από ένα πανικόβλητο Εργατικό Κόμμα, ενός ηγέτη που θα μπορέσει να νικήσει τον Νάιτζελ Φάρατζ και να σώσει τη χώρα από μια στροφή προς τον δεξιό λαϊκισμό στις επόμενες εκλογές.
Η τύχη του Μπέρναμ, ωστόσο, έγκειται στο ότι θα αναλάβει την εξουσία ακριβώς τη στιγμή που η πολιτική σταδιοδρομία του ηγέτη του Κόμματος Reform φαίνεται να καταρρέει. Ο Φάρατζ βρίσκεται υπό έντονη πίεση, καθώς δεν αποκάλυψε σημαντικές δωρεές από έναν επενδυτή στον χώρο των κρυπτονομισμάτων και από έναν καταδικασμένο εγκληματία. Ως αποτέλεσμα, ενώ ο Μπέρναμ εισήλθε επισήμως αυτή την εβδομάδα στην εσωκομματική εκλογική διαδικασία για την ηγεσία των Εργατικών, στην οποία δεν αναμένεται να αντιμετωπίσει αντίπαλο, ο Φάρατζ προσπαθούσε να αποσπάσει την προσοχή από τις οικονομικές υποθέσεις του παραιτούμενος από την κοινοβουλευτική έδρα του και διεκδικώντας την επανεκλογή του σε μια αναπληρωματική εκλογή.
Το αστείο, βέβαια, μπορεί σύντομα να στραφεί εις βάρος του Μπέρναμ, εάν, όπως φαίνεται πιθανό, περάσει το κατώφλι της Ντάουνινγκ Στριτ στις 20 Ιουλίου χωρίς σαφές σχέδιο. Φέρνει μαζί του ορισμένες πολιτικές δεξιότητες που ο Κιρ Στάρμερ σχεδόν στερείτο ολοκληρωτικά. Είναι επικοινωνιακός και ξέρει να διατυπώνει ένα πειστικό επιχείρημα. Εχει επίσης πλαισιωθεί από μια αξιοσέβαστη ομάδα συμβούλων σε θέματα οικονομίας και εξωτερικής πολιτικής. Διαθέτει ακόμη κάποια εμπειρία στην άσκηση εκτελεστικής εξουσίας, έστω και αν η τελευταία του θητεία στην κυβέρνηση ήταν επί Γκόρντον Μπράουν.
Στη διάρκεια της σταδιοδρομίας του, απέκτησε τη φήμη ενός πολιτικού που αλλάζει εύκολα στάση και επιδιώκει να ευχαριστεί τους πάντες. Τίποτε δεν υποδηλώνει ότι θα είναι διαφορετικός ως πρωθυπουργός. Μπορεί να είναι ικανός στη διατύπωση επιχειρημάτων, όμως δεν έχει δείξει διάθεση να δίνει πολιτικές μάχες – ιδίως με το ίδιο του το κόμμα, στα στελέχη του οποίου συνήθως λέει όσα θέλουν να ακούσουν.
Η μεγάλη του ιδέα είναι αυτό που αποκαλεί «Μαντσεστερισμό», ως φόρο τιμής στην οικονομική επιτυχία της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Βρετανίας κατά τη διάρκεια των εννέα ετών που υπηρέτησε ως δήμαρχός της. Υπόσχεται να ηγηθεί μιας ριζικής αναδιάρθρωσης του κράτους, με αποκέντρωση εξουσιών, μεγαλύτερο δημόσιο έλεγχο στην ενέργεια, στο νερό, στις μεταφορές και στη στέγαση, καθώς και ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα κατασκευής κοινωνικών κατοικιών. Oταν όμως η συζήτηση περνάει στις λεπτομέρειες, παραμένει αξιοσημείωτα αόριστος. Μία από τις λίγες σαφείς δεσμεύσεις του είναι η δημιουργία μιας νέας περιφερειακής έδρας του πρωθυπουργού στο Μάντσεστερ, την οποία έχει ονομάσει «Νούμερο 10 του Βορρά».
Είναι ενδεικτικό του πόσο ανεπαρκώς είχε προετοιμαστεί για αυτή την κατάληψη της εξουσίας όταν, μέσα σε λίγες ημέρες από την ανακοίνωση της υποψηφιότητάς του για την επιστροφή στο Κοινοβούλιο, δεσμεύθηκε ότι θα τηρήσει τους δημοσιονομικούς κανόνες του Στάρμερ, καθώς και τις «κόκκινες γραμμές» του όσον αφορά τη στενότερη σχέση με την Ε.E. Αυτό διέψευσε –τουλάχιστον προς το παρόν– τις ελπίδες των Εργατικών ότι μια αλλαγή στην πρωθυπουργία θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για αλλαγές στη φορολογική και δημοσιονομική πολιτική ή για πολύ βαθύτερη ενσωμάτωση στην ενιαία ευρωπαϊκή αγορά. Παράλληλα, ενίσχυσε τις ανησυχίες ότι μια κυβέρνηση Μπέρναμ δεν θα ήταν παρά μια κυβέρνηση συνέχειας της κυβέρνησης Στάρμερ.
Ενας άνθρωπος όμως που επιδιώκει να είναι αρεστός ίσως να μην είναι το κατάλληλο πρόσωπο για να ηγηθεί μιας χώρας που χρειάζεται να ακούσει ορισμένες δυσάρεστες αλήθειες. Μερικοί από τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η χώρα περιγράφηκαν από το Γραφείο Δημοσιονομικής Ευθύνης, σε μια ζοφερή έκθεση που δημοσιεύθηκε την περασμένη εβδομάδα.
Ακόμη και αν μπορεί να αποφευχθεί ένα οικονομικό σοκ, ένα πολιτικό σοκ δεν μπορεί να αποκλειστεί. Ο Φάρατζ μπορεί να βρίσκεται υπό πίεση, όμως έχει καταφέρει και στο παρελθόν να επανέλθει. Οι ψηφοφόροι των δεξιών λαϊκιστικών κομμάτων σπάνια αποθαρρύνονται από οικονομικά σκάνδαλα. Επιπλέον, η οργή και η δυσπιστία που έχουν προκαλέσει η μετανάστευση και δύο δεκαετίες στασιμότητας του βιοτικού επιπέδου, και που τροφοδοτούν τον δεξιό λαϊκισμό στη Βρετανία, δεν έχουν εξαφανιστεί. Αντιθέτως, ενδέχεται να εκφραστούν μέσω νέων κομμάτων ακόμη πιο δεξιά στο πολιτικό φάσμα, με την ενίσχυση του Ελον Μασκ και των αλγορίθμων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
Ο Μπέρναμ φτάνει στην Ντάουνινγκ Στριτ πάνω στο κύμα της καλής του τύχης. Θα χρειαστεί, όμως, πολύ περισσότερα για να παραμείνει εκεί – και για να γλιτώσει η Βρετανία από το να αποκτήσει έναν όγδοο πρωθυπουργό μετά το Brexit μέσα σε λιγότερο από τρία χρόνια.
*Ο κ. Σάιμον Νίξον είναι ανεξάρτητος σχολιαστής και εκδότης του ενημερωτικού δελτίου Wealth of Nations στο Substack.
