Υπάρχουν κόμματα που χάνουν εκλογές, κόμματα που διασπώνται, κόμματα που εξαφανίζονται από τον πολιτικό χάρτη και κόμματα που επιστρέφουν από την άβυσσο. Ολα όμως γίνονται με μια στοιχειώδη αξιοπρέπεια, όσο σκληρές και αν είναι οι συγκρούσεις. Στην περίπτωση του ΣΥΡΙΖΑ, όμως, το πιο εντυπωσιακό δεν είναι η εκλογική του καθίζηση ούτε η οργανωτική αποσύνθεση. Είναι η εικόνα μιας παράταξης που μοιάζει να ρευστοποιείται μέσα σε κλίμα πλήρους πολιτικής και προσωπικής αναξιοπρέπειας, με πρωταγωνιστές ανθρώπους που μέχρι χθες διαβεβαίωναν ότι υπερασπίζονται αξίες, συλλογικότητα και πολιτικό ήθος. Τα όσα προηγήθηκαν της παραίτησης του Σωκράτη Φάμελλου δύσκολα μπορούν να περιγραφούν ως μια στοιχειωδώς σοβαρή εσωκομματική διαδικασία. Εμοιαζαν περισσότερο με μια δημόσια επίδειξη αδυναμίας ευτελίζοντας κάθε έννοια πολιτικής, καθώς οι προσωπικές στρατηγικές και οι ισορροπίες μικροεξουσίας επικράτησαν κάθε πολιτικής συζήτησης. Ο άνθρωπος που πριν από λίγους μήνες εμφανιζόταν ως η μεταβατική λύση και ως ο εγγυητής της ενότητας βρέθηκε ξαφνικά χωρίς πολιτικό έρεισμα. Αφού στριμώχτηκε στο στενό μπαλκόνι της πολιτικής σκιάς του Αλέξη Τσίπρα, τελικά πετάχτηκε από το παράθυρο όταν κρίθηκε ότι είχε ολοκληρώσει τον ρόλο του. Το πιο αποκαλυπτικό στοιχείο δεν είναι η απομάκρυνσή του. Είναι η απουσία οποιασδήποτε αξιοπρεπούς διαδικασίας. Στον ΣΥΡΙΖΑ η εναλλαγή προσώπων δεν μοιάζει να υπακούει σε πολιτικά κριτήρια, αλλά στις διαθέσεις και στις εσωτερικές ισορροπίες μιας ομάδας που ανακυκλώνει τα ίδια στελέχη, τις ίδιες αντιπαραθέσεις και τις ίδιες αποτυχίες. Ολα δείχνουν ότι το κόμμα επιστρέφει στις εργοστασιακές του ρυθμίσεις. Η προοπτική του Παύλου Πολάκη στην πρώτη γραμμή, με τον Νίκο Παππά και τη Ρένα Δούρου να παραμένουν μάλλον σε δεύτερο πλάνο, συμβολίζει όχι μια νέα αρχή, αλλά μια επιστροφή στο πολιτικό DNA που χαρακτήρισε τον ΣΥΡΙΖΑ στα πιο συγκρουσιακά του χρόνια. Αν αυτή είναι η απάντηση στην κρίση του κόμματος, τότε δύσκολα μπορεί να πείσει ότι διαθέτει σχέδιο για το μέλλον. Περισσότερο θυμίζει ανακύκλωση ενός παρελθόντος που η ίδια η κοινωνία έκρινε και κατέταξε στη μιζέρια που βρίσκεται σήμερα.
Πάνω από όλα πλανάται η σκιά του Αλέξη Τσίπρα, που στην πράξη (κυρίως στο παρασκήνιο) η παρουσία του μοιάζει καθοριστική. Είναι δύσκολο να μη δημιουργείται η εντύπωση ότι παρακολουθεί δήθεν από απόσταση τη διαδικασία αποδόμησης ανθρώπων που επί χρόνια τον υπηρέτησαν πολιτικά. Η εικόνα αυτή δίνει την αίσθηση ενός πολιτικού που δεν σπεύδει να αποτρέψει τον εξευτελισμό των πρώην συντρόφων του, αλλά αντίθετα δείχνει να τον απολαμβάνει σχεδόν σαδιστικά και προφανώς τον θεωρεί αναγκαίο για τη –δική του– επόμενη ημέρα. Είτε αυτή η εντύπωση ανταποκρίνεται είτε όχι στην πραγματικότητα, πολιτικά λειτουργεί εις βάρος όλων των εμπλεκομένων. Η κατάρρευση ενός κόμματος δεν αποτελεί ποτέ λόγο πανηγυρισμού σε μια δημοκρατία. Η ποιότητα του πολιτικού συστήματος απαιτεί σοβαρές και αξιόπιστες πολιτικές δυνάμεις ακόμη και όταν βρίσκονται στην αντιπολίτευση. Ομως η εικόνα που εκπέμπει σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ προκαλεί αμηχανία και ενίοτε οίκτο. Γιατί όταν ένα κόμμα εγκαταλείπει κάθε έννοια εσωκομματικής δημοκρατίας και υπερηφάνειας στη διαχείριση της ίδιας του της κρίσης, τότε δεν χάνει μόνο στελέχη και ποσοστά. Χάνει πάνω απ’ όλα τον σεβασμό ακόμη και εκείνων που κάποτε πίστεψαν ότι μπορούσε να εκφράσει κάτι διαφορετικό. Μέσα σε αυτό το σκηνικό, ο αρχιμάστορας αυτής της ευτέλειας Αλέξης Τσίπρας παριστάνει εκ νέου τον σωτήρα, ενώ στην πραγματικότητα παραμένει ίδιος και απαράλλακτος.
