Στην αντιπολίτευση που ασκεί ο Αντώνης Σαμαράς, εντυπωσιακά δεν είναι τα θέματα που θίγει. Αυτά τα θίγουν κι άλλοι, λιγότερο ή περισσότερο επιτυχημένα, είτε πρόκειται για την εξωτερική πολιτική της χώρας είτε για τις υποκλοπές, που εσχάτως δείχνουν να ενοχλούν τον πολιτικό περισσότερο απ’ ό,τι προηγουμένως. Εντυπωσιακό είναι κυρίως το αφιλτράριστο μένος του πρώην πρωθυπουργού, η αμήχανη αίσθηση που αφήνει ότι οι διαφορές του με την παλιά του παράταξη και με την ηγεσία της δεν είναι πολιτικές, αλλά προσωπικές. Σε μια συγκυρία που μέχρι και οι κατ’ εξοχήν εκπρόσωποι της μεταπολιτικής προσπαθούν να πείσουν ότι δεν είναι μόνο διαμαρτυρόμενοι, αλλά «έχουν και σχέδιο», ο Αντώνης Σαμαράς έχει επιστρέψει στο είδος του αντιμητσοτακισμού που ακόμα και οι ακραιφνείς αντιμητσοτακικοί ξεπέρασαν ως πολιτικά κι εκλογικά άγονο. Ετσι, εφόσον του δοθεί βήμα, τα βάζει μέχρι και με την Ντόρα Μπακογιάννη: «Ξέρεις πόσα χρόνια έχουν περάσει από τότε που έχασε την αρχηγία από μένα; 17. Δεν έχει συνέλθει ακόμα!». Μάγκικο ύφος, μεγάλο καμάρι.
Η παγίδα
Ο Αντώνης Σαμαράς έχει βέβαια αναφαίρετο δικαίωμα να ανοίξει ένα νέο πολιτικό κεφάλαιο στα 75 του, ακόμη κι αν δεν το κάνει επ’ αγαθώ, αλλά για να εξυπηρετήσει μια κακοφορμισμένη βεντέτα. Εχει επιπλέον το δικαίωμα να εκθέσει τις διαταρακτικές προθέσεις του με ακόμη μεγαλύτερη κραυγαλεότητα: αναβάλλοντας διαρκώς την ίδρυση του κόμματός του, ώστε να κατέλθει στις εκλογές χωρίς να χάσει την ορμή του καινούργιου· έτσι, η βλάβη που θα προξενήσει στην παλιά του παράταξη θα είναι η μεγαλύτερη δυνατή. Αν αναλογιστεί κανείς την ιστορία του ανδρός, ούτε αυτά είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Είναι όμως αξιοσημείωτη η παγίδα στην οποία πέφτει προθύμως η Ν.Δ.: το γεγονός δηλαδή ότι συντηρεί μια κόντρα που θα μπορούσε να είναι μονομερής, δίνοντάς της υπόσταση, κύρος και δημοσιότητα. Πόσο αποδοτικές θα ήταν οι εβδομαδιαίες βολές Σαμαρά αν δεν εκτοξεύονταν με τη βεβαιότητα πως θα προκαλέσουν απαντητικά πυρά; Ποιος θα ασχολείτο τόσο επισταμένως με έναν όχι ιδιαίτερα δημοφιλή πρώην πρωθυπουργό αν δεν του χάριζαν την αίγλη του αντιπάλου οι δημοφιλέστεροι από αυτόν στόχοι του;
Φενάκη
Ισως δεν πρόκειται για παγίδα. Η ευεργεσία των αντιπάλων έχει αρχίσει να γίνεται για την κυβέρνηση κάτι σαν στρατηγική συνήθεια. Παρατηρούμε, για παράδειγμα, να συμβαίνει το ίδιο και με τον Αλέξη Τσίπρα, για τον οποίο ο Αδωνις Γεωργιάδης έφτασε στο σημείο πριν από λίγες μέρες να πει μέχρι και ότι χρηματίστηκε προκειμένου να αλλάξει τον Ποινικό Κώδικα, ενώ παράλληλα δεν σταματάει να τον αναθεματίζει σε αχρείαστα υψηλούς τόνους σε διάφορες συνεντεύξεις. Στην άκαιρη επίθεση κατά Τσίπρα υπερθεμάτισε και ο διευθυντής Ψηφιακής Επικοινωνίας του πρωθυπουργού (επομένως η επίθεση δεν έγινε κατά τύχη ή ενάντια στις επιθυμίες της κεφαλής), διερωτώμενος γιατί ο Τσίπρας δεν κινείται νομικά κατά του υπουργού αν είναι αθώος. Το φαινόμενο των συγκρούσεων με το ζόρι έχει μία μόνο εξήγηση: λειτουργεί ως φενάκη· βλέπουμε αυτήν, για να μη βλέπουμε αυτό που κρύβεται από κάτω.
Μέλλον αβέβαιο
Τι θέλει να κρύψει μια κυβέρνηση που κάθε τόσο κομπάζει για τα πεπραγμένα της και διαφημίζει τα καλύτερα που έρχονται; Αν όντως η Ν.Δ. πιστεύει ότι η βασική διαφορά της από την αντιπολίτευση είναι πως μόνο αυτή έχει όραμα και ρεαλιστικό πρόγραμμα, γιατί επενδύει σε καβγάδες και κατασκευές εχθρών, αντί να διακηρύσσει τη «θετική ατζέντα» της; Ενδεχομένως επειδή η ατζέντα αυτή είναι πιο ελλιπής απ’ όσο αφήνει να εννοηθεί ο υπεραισιόδοξος κυβερνητικός λόγος. Είναι άλλο πράγμα να σχεδιάζεις τη μετά ΣΥΡΙΖΑ Ελλάδα και άλλο να ψάχνεις ιδέες για την Ελλάδα του 2030. Στην πρώτη περίπτωση, αρκούσαν μόνο τα στοιχειώδη: να μην ξαναβρεθούμε στον γκρεμό· να εδραιώσουμε μια καθημερινότητα χωρίς τον φόβο του εκτροχιασμού. Το εγχείρημα επετεύχθη αλλά δεν ήταν και τόσο δύσκολο. Στη δεύτερη περίπτωση, χρειάζεται αληθινή καινοτομία, γνήσια πρόθεση για ρήξη και μεταρρύθμιση. Από ένα τέτοιο κοπιώδες πλάνο, είναι σαφώς ευκολότερο το μαλλιοτράβηγμα, ειδικά το σκηνοθετημένο, που ελέγχεται και παραμετροποιείται.
Επικύρωση ταυτότητας
Ο παράγοντας Σαμαρά, πάντως, έχει και μία ακόμη ακούσια λειτουργία: θυμίζει σε όσους τον έχουν ξεχάσει, ή δεν είχαν την ηλικιακή «τύχη» να τον ζήσουν από πρώτο χέρι, τι πραγματικά είναι ο δεξιός συντηρητισμός. Η αδιάκοπη ανησυχία του πρώην πρωθυπουργού και προέδρου της Ν.Δ. για τη «woke κουλτούρα» και τα συμπαρομαρτούντα της, ο αναχρονιστικός λόγος του για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η κινδυνολογία του για τα ελληνοτουρκικά και η γενικότερη κατήφεια του προφήτη της καταστροφής που γνωρίζει τα πάντα αλλά δεν ευθύνεται για τίποτα, αποτελούν ταυτοτικά στοιχεία που διακρίνουν την αντιδραστικότητα από τον προοδευτισμό πολύ πιο αξιόπιστα απ’ ό,τι οι προσωπικές συμπάθειες και αντιπάθειες. Στο επίμονο ερώτημα «τι είναι τελικά η Ν.Δ., κόμμα της Δεξιάς ή του Κέντρου», απαντούν καλύτερα απ’ όλους οι πρώην δικοί της· εκείνοι που αφίστανται από τη μήτρα τους και απειλούν να μας δώσουν την άσπιλη ορθοδοξία που δεν μπορεί πλέον να παραγάγει η παράταξη.
