Υπάρχει πρόβλημα με τις Πανελλαδικές; Υπάρχει. Μόνο και μόνο το γεγονός ότι είναι ένα σύστημα επιλογής υποψηφίων το οποίο δεν έχει αλλάξει εδώ και μερικές δεκαετίες, θα έπρεπε να μας βάλει σε σκέψεις. Είναι αδιάβλητες, επιμένουν οι υποστηρικτές τους. Καμία αντίρρηση. Μόνο που το αδιάβλητο είναι αναγκαία συνθήκη για ένα σύστημα αξιολόγησης, αλλά δεν είναι ικανή. Δεν φτάνει ο πολιτικός να είναι έντιμος. Πρέπει να είναι και αποτελεσματικός. Είναι οι Πανελλαδικές ένα αποτελεσματικό σύστημα που συνδέει τη Μέση Εκπαίδευση με την Ανωτάτη; Σίγουρα όχι. Θα αναφερθώ μόνο στην ουσιαστική κατάργηση των δύο τελευταίων χρόνων του λυκείου, που έχουν μετατραπεί σε χρόνια προπόνησης για τις εισαγωγικές. Ας προσθέσω και την αντικατάσταση της σχολικής τάξης από το φροντιστήριο. Η συζήτηση έχει ανοίξει και, με τη λατρεία του διαλόγου που μας χαρακτηρίζει, μάλλον θα αργήσουμε να καταλήξουμε σε βιώσιμα συμπεράσματα. Και στο σημείο αυτό εμφανίζεται ο κ. Τσίπρας. Ο οποίος έχει βρει τη λύση πριν καλά καλά αντιληφθεί το πρόβλημα: να καταργηθούν οι Πανελλαδικές και να εισάγονται στα ΑΕΙ όλοι οι απόφοιτοι του λυκείου. Το ουσιαστικό επιχείρημα είναι ότι τα παιδιά κουράζονται πολύ με τις εξετάσεις, κάτι που αντιβαίνει στην ιδεολογική αρχή της ήσσονος προσπαθείας. Τυπική αντιμετώπιση ενός πραγματικού προβλήματος από την Αριστερά: αντί να λύσει το πρόβλημα, το καταργεί μεταθέτοντάς το. Το πρόβλημα δεν είναι αν οι Πανελλαδικές είναι κουραστικές για τα παιδιά. Το ζητούμενο είναι αν ο κόπος που καταβάλλουν τα βοηθάει για να εμπλουτίσουν τις γνωστικές τους δεξιότητες. Ομως το ζητούμενο για τον κ. Τσίπρα δεν είναι ούτε η μέση ούτε η ανώτατη εκπαίδευση. Είναι αν θα γίνει αρεστός στους εν δυνάμει ψηφοφόρους του, προβάλλοντας την ιδεολογική αρχή της ήσσονος προσπαθείας.
Σκέφτομαι την περίφημη ρήση του Γατόπαρδου: «Για να μείνουμε οι ίδιοι πρέπει να αλλάξουμε». Ισχύει το ακριβώς αντίθετο για τον κ. Τσίπρα: «Για να αλλάξουμε πρέπει να μείνουμε ίδιοι». Μη μου πείτε ότι η «δωρεάν» εισαγωγή στα ΑΕΙ, όπως και η δωρεάν χρήση των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς, δεν παραπέμπει στην κατάργηση του μνημονίου με έναν νόμο και ένα άρθρο; Το ερώτημα που προκύπτει είναι αν η αδυναμία του νέου Τσίπρα να αποσυνδεθεί απ’ αυτόν που όλοι αγαπήσαμε οφείλεται σε συνειδητή επιλογή πολιτικής στρατηγικής ή στην αδυναμία του να αλλάξει. Διότι δεν έχει άλλη επιλογή. Δεν έχει τίποτε άλλο να μας πει παρά μόνον αυτά που ξέρουμε ήδη ότι μπορεί να πει. Είναι θέμα διανοητικού ορίζοντα. Η μόρφωση δεν κρίνεται από τη γνώση της αγγλικής. Η μόρφωση σου δίνει δυνατότητα επιλογής ανάμεσα σε διάφορες εναλλακτικές. Και όταν δεν την έχεις, σημαίνει ότι δεν κατέχεις τη χρήση του εργαλείου που λέγεται μόρφωση. Με δυο λόγια. Ο Τσίπρας δεν πρόλαβε να επανεμφανισθεί και άρχισε πάλι τα ίδια.
