Αν ένα παιδί ζει μέσα σε αφρόντιστο δημόσιο χώρο μαθαίνει να καταστρέφει, αν ζει μέσα στην αυθαιρεσία έχει εύκολη την παρανομία, αν ζει μέσα στην έχθρα εθίζεται στη φιλονικία, αν κάνει τη βία ιδεολογία μπορεί και να σκοτώσει. Σκοτώνει. Το γνωρίζουμε πολύ καλά στη χώρα με τις κληροδοτημένες πρακτικές βίας, οι οποίες μπερδεύτηκαν με τη διαμαρτυρία και έγιναν παράδοση. Γνωρίζουμε πολύ καλά από μολότοφ, γκαζάκια, στιλέτα που δολοφονούν. Οταν εκχωρείται η έκβαση των πραγμάτων στο μίσος, έχουμε νεκρούς. Θύματα της πολιτικής βίας. Αλλά και της οπαδικής, που ενίοτε σχετίζεται με την πολιτική – από συνδέσμους αλιεύουν συχνά μέλη οι εξτρεμιστικοί πυρήνες. Παρά τα διαφορετικά κοινωνικοϊστορικά τους υπόβαθρα και ιδεολογικά κανάλια, είναι ίδιος ο λυσσαλέος φανατισμός, όμοια η εγκληματική απόληξη, ο φόνος. Υπήρξε, υπάρχει τιμωρία εγκεφάλων και εκτελεστών ή μόνον εκτελεστών. Οχι για όλα τα θύματα και εγκλήματα. Οχι για εκείνα της Marfin. Για τη Βάγια Νέστορα;
Η ελληνική κοινωνία είναι ανεκτική στη βία, έχει έως έναν βαθμό κανονικοποιήσει τον φανατισμό, που είναι η λατρεία του θανάτου (του άλλου). Θανάσιμος ακροαριστερός «ακτιβισμός», διασυρμός «συστημικών» και κυνήγι Εβραίων τουριστών. Νεοναζιστικά μορφώματα και ομάδες κρούσης κατά ανήλικων αλλοδαπών (π.χ. στη Λάρισα). Φονικά αθλητικά υπερεγώ και η σφαγή του 15χρονου από 17χρονο στην Καλλιθέα. Ο φανατισμός φοράει τον μανδύα ποικίλων ιδεολογημάτων που τον κάνουν εύπεπτο, γιατί έχει όψη οικεία και παράγει συγκινήσεις. Για πολιτικοποιημένους και απολίτικους. Ολοι τους διαχωρίζουν τη δική τους «δικαιολογημένη» βία από εκείνη των άλλων, γιατί έχουν τραφεί με την ύλη από την οποία φτιάχνονται τα δόγματα και βλέπουν γύρω τους επιλεκτικά τον κόσμο. Αλληλέγγυα φιλαράκια με ιδιώματα κατανοητά μόνο στους μυημένους, τα οποία εκτονώνονται μέσα από την τελετουργία του «πολέμου». Ασφυκτική η κρυστάλλωση της ανυπαρξίας εκτός ομάδας.
Παράλληλες βαρβαρότητες. Κλειστές ψηφιακές και συμβατικές κοινότητες. Απομονωτισμός. Κοινωνική ανθρωποφαγία. Αλλά και απώλεια εκείνου του παλιού κρίκου που ένωνε την πολιτική φιλοσοφία –η οποία θέτει τα μεγάλα ερωτήματα– με την Ιστορία –η οποία καταγράφει πώς τα απάντησαν οι άνθρωποι– και παρήγαγε πρόοδο. Εξτρεμισμός, μηδενισμός, κυνισμός, υποτακτική ανοχή των ακραίων πράξεων, ακόμη και από εκείνους που δεν τις αποδέχονται, και διαιώνιση του φαύλου κύκλου του εγκλήματος και της ατιμωρησίας.
