Στο Λύκειο είχα έναν φιλόλογο δεινό αναγνώστη. Διάβαζε όλες τις εφημερίδες που τις έλεγε «φυλλάδες». Το σπίτι του ήταν γεμάτο βιβλία. Η τσάντα του επίσης. Το αγαπημένο του ανάγνωσμα, όμως, αυτό που αληθινά τον συνέπαιρνε, ήταν το φυλλάδιο του σούπερ μάρκετ. Κύκλωνε την καλύτερη τιμή, έκοβε το κουπόνι με την προσφορά και μετά τσέκαρε μία μία όλες τις σελίδες μην του είχε ξεφύγει τίποτα αληθινά φθηνό. Αν ζει, πώς τα περνάει, άραγε, με τη νέα εφαρμογή που σού επιτρέπει να παρακολουθείς τη διακύμανση των τιμών; Μπορείς να σκοτώσεις ώρες εκεί μέσα ψάχνοντας το πιο φθηνό.
Τα πιο απλά πράγματα είναι πολλή δουλειά πια. Και υπάρχει εφαρμογή για όλα. Τίποτα δε φρενάρει τη γραφειοκρατικοποίηση της καθημερινής ζωής. Η γραφειοκρατικοποίηση απλώς ψηφιοποιείται και περνάει σε σφαίρες που ποτέ δεν φανταζόμασταν ότι ανήκε-όπως στις προσωπικές μας σχέσεις. Οι πολίτες είμαστε διαφανείς, σώματα και μυαλά με δεδομένα πάνω τους. Οι εφαρμογές μάς παίρνουν τα δεδομένα. Δεν ξέρουμε τι κάνουν με αυτά.
Στην Ελλάδα, νέες τεχνολογίες διασπείρουν το καθήκον εποπτείας των παραγόντων της αγοράς στους απλούς πολίτες. Υπονοείται πως οι ελεγκτικές αρχές (Επιτροπές κλπ.) δεν αρκούν, δε λειτουργούν ή δεν αφήνονται να δουλέψουν. Και με το Δημόσιο τι γίνεται;
Η δράση της Διοίκησης μένει στη σκιά κρυμμένη κάτω από πέπλα υπερπληροφόρησης. Ο ιστότοπος «διαύγεια», που είναι μία συγκλονιστική, απολύτως δημοκρατική ιδέα, φέρνει ζαλάδα στο σύγχρονο χρήστη. Δεν έχει καλά φίλτρα. Το σημαντικό θάβεται κάτω από τόνους ασήμαντα διοικητικά έγγραφα. Εάν, μάλιστα, διαβάσετε μερικά, δύσκολα βγάζουν νόημα. Φυσικά, μπορεί να βρει κανείς εκεί μέσα λαβράκια, όπως υπέρογκες δαπάνες ή διορισμούς και τοποθετήσεις άχρηστων προσώπων σε θέσεις με μισθό. Η αποσπασματικότητα, όμως, της πληροφορίας και το καθήκον καλής πίστης, επιβάλλουν να σκεφτεί κανείς πως οι δαπάνες ήταν αναγκαίες, ενώ για τα ανίκανα στελέχη δεν μπορεί να κάνει κάτι!
Η αιτιολόγηση της διοικητικής πράξης είναι άλλες διοικητικές πράξεις ή νόμοι. Στη «διαύγεια», εάν ανοίξετε ένα οποιοδήποτε έγγραφο, θα δείτε διοικητικές πράξεις βαλμένες στη σειρά ή ολόκληρες σελίδες από νόμους που παραπέμπουν σε άλλους νόμους δυσπρόσιτα γραμμένους σε άθλια ελληνικά. Δημιουργείται, έτσι, μία εντύπωση ελέγχου της Διοίκησης. Η τάδε πράξη δικαιολογεί την υπ’ αριθμόν τάδε πράξη κ.ο.κ.-κι αυτό για μερικές παραγράφους-ώσπου να φτάσουμε στο αληθινό ζουμί δοσμένο με bold: η έγκριση της δαπάνης ή του διορισμού του στελέχους.
Η μινιμαλιστική νομοθέτηση σε συνδυασμό μ’ ένα αυστηρά καλό, εύληπτο λεκτικό θα επέτρεπαν στον κόσμο να επιβλέπει όσους διαχειρίζονται τα χρήματά του με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης που μπορεί να ψάξει χιλιάδες νομικά έγγραφα μέσα σε κλάσματα του δευτερολέπτου. Τα ψαχτήρια που θυμίζουν παλιό κομπιούτερ μαζί με φράσεις ειδικά σχεδιασμένες ώστε να μη βγάζουν νόημα, δημιουργούν απόσταση, συστολή, αίσθηση σύγχυσης, παραίτησης και ψευδούς κατανόησης προς τους πολίτες.
Η γραφειοκρατική γλώσσα, χωρίς να ξεκινάει οπωσδήποτε από την πραγματικότητα, παράγει πραγματικότητα. Μοιράζει δικαιώματα και υποχρεώσεις. Γι αυτό ακριβώς είναι δυσνόητη και αποξενωτική. Για να κρατάει σε απόσταση ή θέση υποταγής αυτούς στους οποίους απευθύνεται. Όταν η διοικητική πράξη αναρτάται τελικά, η γλώσσα της είναι τόσο στραμπουληγμένη και οι χαοτικές παραπομπές σε άλλες διοικητικές πράξεις και διατάξεις τόσο εκτενείς, ώστε νιώθεις πως παρακολουθείς το δημόσιο από μια κλειδαρότρυπα που έχει και το κλειδί επάνω. Το παράλογο που ψηφιοποιείται παραμένει παράλογο.
