Πώς διατηρούνται ζωντανές οι βιβλιοθήκες; Α, υπάρχουν πολλοί τρόποι. Το περιβάλλον τους παίζει ρόλο. Εάν είναι καλαίσθητοι, περιποιημένοι χώροι, που με την αρχιτεκτονική και τις συλλογές τους πείθουν τους κατοίκους πως η ομορφιά και η μελέτη μπορούν ν’ αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς τους, οι βιβλιοθήκες έχουν κόσμο. Η Εθνική Βιβλιοθήκη στο ΚΠΙΣΝ είναι ζωντανή. Στα «χαλαρά», ανοιχτά αναγνωστήρια του ισογείου και του δευτέρου τηρείται ησυχία, όμως ποτέ δεν δίδεται η εντύπωση πως είσαι σε μέρος νεκρό ή μουχλιασμένο. Κάθε άλλο!
Εχει φοιτήτριες που κάνουν την εργασία τους, μελετητές, αργόσχολους, ερευνήτριες, ηλικιωμένους που θέλουν να δροσιστούν, περίεργους που θέλουν να πάρουν μια ανάσα. Και, φυσικά, πολλές αναγνώστριες και πολλούς αναγνώστες. Το περιβάλλον είναι ιδανικό. Μπορείς να κάνεις ένα διάλειμμα ανάμεσα στα δέντρα και το κανάλι ή χαζεύοντας τα βιβλία στα ράφια. Εχει αξιόλογες εκθέσεις ιστορικού και εικαστικού ενδιαφέροντος που τιμούν σημαντικές προσωπικότητες των ελληνικών γραμμάτων, του θεάτρου κ.λπ. Εχει αμέτρητες εκδηλώσεις και θελκτικό ωράριο. Εχει φροντισμένες αίθουσες μελέτης και η είσοδος σε αυτές δεν είναι μια παράλογη γραφειοκρατική άσκηση με περιττές διατυπώσεις. Εν ολίγοις απουσιάζουν η καχυποψία προς τους επισκέπτες, η άχρηστη γραφειοκρατία και η κλειστότητα.
Η εικόνα στο Αναγνωστήριο Εφημερίδων, στην παλιά Εθνική Βιβλιοθήκη, καμία σχέση. Το ωράριο του αναγνωστηρίου είναι εκείνο το τραυματικό, δημοσιοϋπαλληλικό οκτώ με δύο. Δεν ξέρω πόσους και τι ηλικίας Αθηναίους αφορά ένα τέτοιο ωράριο. Κυριακές κλειστά. Κυριακές γύρω από την παλιά Εθνική Βιβλιοθήκη γίνεται κανονικά εμπόριο ναρκωτικών. Είναι κάποια ώρα προς απόγευμα που βγαίνουν από διάφορες γωνίες εξαρτημένοι άνθρωποι να πάνε να πιάσουν πόστο, για να λάβουν το δηλητήριό τους απ’ τον διανομέα.
Μπροστά από την παλιά Εθνική Βιβλιοθήκη δεν έχει κόσμο, ανθρώπους που συζητούν στα διαλείμματα από τη μελέτη, όπως είναι το συνηθισμένο σε όλες τις βιβλιοθήκες, σε όλα τα μέρη του κόσμου. Δεν δίνεται η εντύπωση ζωντανού αναγνωστηρίου. Πού να σταθείς άλλωστε μέσα στη ζέστη; Η τριλογία έκθετη στην κλιματική καταστροφή και στον στάνταρ καύσωνα. Ο πίσω κήπος θα μπορούσε να λειτουργήσει ως μαγικό μέρος, με νεραντζιές και δροσιά, αλλά είναι παρατημένος. Υπάρχουν και τα έργα για το μετρό εκεί και η κλασική θλιβερή εικόνα πέριξ των κτιρίων της Νομικής που δημιουργεί μια ζώνη ζέστης, χωρίς φροντίδα, εκδηλώσεις, τέχνη και τελικά ζωή. Ζωή έχει μόνον όταν γίνεται διαδήλωση, συναυλία ή ορκωμοσία. Το κομφετί από τους εορτασμούς του πτυχίου, μαζί με πολύχρωμες κορδέλες και απομεινάρια χρήσης ναρκωτικών, μένει για μέρες πέριξ του ΕΚΠΑ.
Μπροστά από την Εθνική Βιβλιοθήκη στέκονται για ελάχιστα δευτερόλεπτα οι τουρίστες. Πριν πάρουν μια γερή τζούρα εξευγενισμού στα Εξάρχεια, σταματάνε να θαυμάσουν κάτι που μοιάζει με πολιτιστικό, ιστορικό τοπόσημο. Πόσο ν’ ασχοληθείς μ’ ένα τοπόσημο που δεν είναι ανοιχτό, δεν δίνει πληροφορίες ή δεν έχει κάποια ενδιαφέρουσα εκδήλωση; Η Τριλογία βγάζει μια συντήρηση, με την κακή έννοια: λες κι η γνώση από τα βιβλία είναι το πιο μουχλιασμένο, βαρετό, ημιθανές πράγμα του κόσμου, κάτι άνευρο, χωρίς αίμα, που αφορά ακαδημαϊκούς, καθηγήτριες πανεπιστημίου και ανθρώπους με γενικώς κατσούφικη, μίζερη διάθεση. Δεν είναι έτσι, όμως.
