Οποιος έχει ακολουθήσει τη στήλη από την αρχή της εβδομάδας, θα θυμάται τον 31χρονο Αμερικανό Τζέρεμι Χάρπερ ο οποίος το 2007 μπήκε στο Βιβλίο Γκίνες επειδή ήταν ο πρώτος άνθρωπος που μέτρησε μέχρι το ένα εκατομμύριο. Την ιστορία του αφηγείται ο Γάλλος μαθηματικός Μικαέλ Λονέι στο πρόσφατο «Το θεώρημα της ομπρέλας. Η τέχνη της παρατήρησης του κόσμου» (μτφρ. Ανδρέα Μιχαηλίδη, εκδ. Πατάκη).
Με αφετηρία το μάλλον ανόητο κατόρθωμα του Χάρπερ, είδαμε πώς έχουμε την τάση να συγχέουμε το απέραντο, το τεράστιο με το άπειρο. Μιλήσαμε και για την επίσης συνηθισμένη ροπή μας το άπειρο να αποκτά χρονική διάρκεια, πέρα από χωρική.
Λέμε: «Αυτό θα πάρει άπειρα χρόνια». Λογικό βέβαια, διότι τα χρόνια τα μετράμε όπως τους αριθμούς. Είναι «άπειρα» χρόνια έως την εποχή εκείνη, έπειτα από 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια, οπότε και θα επέλθει το τέλος του Ηλίου και κατ’ επέκτασιν της Γης. «Απειρα» επίσης χρόνια μεσολάβησαν από το Μπιγκ Μπανγκ, 13,8 δισεκατομμύρια χρόνια πριν, έως σήμερα.
Στο ανθρώπινο μυαλό το χρονικό άπειρο συχνά συγχέεται με την αιωνιότητα. Αλλά η αιωνιότητα είναι κάτι άλλο: είναι ένας άχρονος χρόνος, μια συνθήκη στην οποία ο χρόνος, η στιγμή αν θέλετε, είναι σαν να διαστέλλεται επ’ αόριστον.
Για να μπορέσει να κατανοήσει το αίνιγμα του χρόνου, ο φιλόσοφος Πλωτίνος μελέτησε την έννοια της αιωνιότητας, το αντίθετο δηλαδή του χρόνου. Αρα τα «άπειρα χρόνια» δεν έχουν σχέση με το αιώνιο.
Οι άνθρωποι, ωστόσο, θέλουμε πάντοτε να απλώσουμε το χέρι μας προς τα εκεί· η οριοθέτηση του ανθρώπινου βίου είναι και λίγο σαν φυλακή, όπου δεσμοφύλακας είναι πάντοτε ο θάνατος.
Που σημαίνει ότι τίποτε απ’ όλα αυτά, οι ανησυχίες, οι φιλοσοφικοί στοχασμοί, οι επιστημονικές αναζητήσεις, ούτε καν το άνευ νοήματος ρεκόρ του νεαρού Χάρπερ, δεν θα συνέβαινε αν δεν υπήρχε ο θάνατος. Αυτό που παίρνει το νόημα από τη ζωή μας (έτσι τον βιώνουμε) είναι αυτό που δίνει νόημα στη ζωή μας.Πρόσφατα, ο διάσημος αστροφυσικός Νιλ ντε Γκράσε έλεγε σε μια βιντεοσκοπημένη συνέντευξη ότι αν πας σε κάποιον πλαστικά λουλούδια δεν θα τα εκτιμήσει καθόλου, σε αντίθεση με τα φυσικά λουλούδια. Τα οποία όμως σε μία εβδομάδα, το πολύ δέκα ημέρες, θα μαραθούν. Τα ψεύτικα λουλούδια, αντιθέτως, θα διαρκέσουν για πολύ καιρό. Δεν θα έπρεπε κανονικά να εκτιμώνται περισσότερο;
Και όμως, όχι. Η αξία των πρώτων δεν έγκειται μονάχα στο γνήσιο και στο φυσικό, σε αντίθεση με το τεχνητό και το πλαστικό, αλλά και στο εφήμερο και στο φθαρτό που έχουν. Δεν θα είναι κοντά μας για πάντα, ούτε καν για πολύ καιρό. Οπως και ο ανθρώπινος βίος. Μέσα στη φυλακή του χρόνου του, κρύβει τις δικές του απεραντοσύνες.
