Εχει ξεφύγει εντελώς η κατάσταση. Ο «χουλιγκανισμός» ο οποίος χαρακτήριζε πράξεις βίας που διαπράττονταν από οπαδούς ομάδων με αφορμή αγώνες έχει μετεξελιχθεί σε κάτι αποτρόπαιο: αποκομμένος από τον αθλητισμό, με προκάλυμμα τους παραδοσιακούς συνδέσμους οργανωμένων φιλάθλων, έχει αποκτήσει την ιεραρχία και λειτουργία εγκληματικής οργάνωσης. Κοινώς, μαφίας. Κάθε τόσο –και πολύ πρόσφατα– η αστυνομία εξαρθρώνει δίκτυα που διακινούν ναρκωτικά, εκβιάζουν, ληστεύουν, ευθύνονται για εμπρησμούς και εκρήξεις, δολοφονούν. Πρόκειται για οργανωμένο έγκλημα με αυστηρή ιεραρχία, οικονομικά κίνητρα και βαρύ οπλισμό: ναυτικές φωτοβολίδες, εκρηκτικά, μαχαίρια, σφυριά. Μετά τις δολοφονίες του Αλκη Καμπανού, του Μιχάλη Κατσούρη και του αστυνομικού Γιώργου Λυγγερίδη, έγινε σαφές ότι «τα κίνητρα είναι η επικράτηση της συμμορίας στη “μαύρη αγορά” και ο έλεγχος περιοχών, με πρόσχημα το οπαδικό μίσος».
Παρά το γεγονός ότι η νομοθεσία έχει γίνει πολύ αυστηρή (οι συλληφθέντες διώκονται για σύσταση εγκληματικής οργάνωσης), παρά την κρατική καταστολή, «η ριζοσπαστικοποίηση των νέων και η δικτύωση των συνδέσμων με τον υπόκοσμο καθιστούν το πρόβλημα μια βαθιά κοινωνική πληγή που απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση», επισημαίνουν νομικοί κύκλοι. Η σύνοψη του προβλήματος, όμως, δεν οδηγεί και στη λύση του. Ενα είναι βέβαιο: ό,τι μέτρα κι αν εφαρμοστούν, τα όποια αποτελέσματα χρειάζονται χρόνο. Τεχνολογικά δε, δεν εξελίσσονται μόνο οι «καλοί» αλλά και οι «κακοί».
Οπότε; Ολα, σχεδόν, έχουν ειπωθεί. Για την εκπαίδευση, για την οικογένεια, για τις οικονομικές ανισότητες, για την περιθωριοποίηση, για το ίδιο το ποδόσφαιρο, για τα συμφέροντα και τους οργανωμένους οπαδούς. Η μεγάλη εικόνα της κοινωνίας και η επί μέρους των ποδοσφαιρικών ηθών δεν είναι ανεξάρτητες η μία από την άλλη. Οι τιμωρητικές ρυθμίσεις ποτέ δεν επαρκούν. Μάλιστα, κυκλοφορεί, ότι θεωρείται πολύ «cool» ανάμεσα στους εφήβους και νέους που συλλαμβάνονται να εμφανίζονται στα σόσιαλ με περασμένες χειροπέδες. Καθίστανται «ξεχωριστοί». Πλέον, οι παραδοσιακοί τρόποι αντιμετώπισης εγκληματικών συμπεριφορών δεν επαρκούν. Οταν εγκαθίσταται η αστάθμητη μεταβλητή της παράνοιας ως κυρίαρχη παράμετρος, το τοπίο γίνεται όλο και πιο ρευστό και ανεξέλεγκτο. Η συστηματική συνεργασία αρμόδιων φορέων και επιστημόνων διαφόρων ειδικοτήτων αποτελεί λύση. Αρκεί να μην την επαναλαμβάνουμε αενάως από αμηχανία, ως ευχή, ως άλλοθι ή ως ξόρκι.
