Αποτελεί την πλέον δυσφόρητη κοινοτοπία, αλλά μας καθορίζει. Οι περισσότεροι προσπέρασαν γρήγορα την πρόσφατη έρευνα του ΟΟΣΑ για νέα πτώση της εμπιστοσύνης μας στους θεσμούς, γυρεύοντας ανακούφιση στην εθελοτυφλία. Ορισμένοι είπαν «κι άλλη πτώση;». Μα η πτώση προϋποθέτει ύψος. Γίνεται να πέσεις από τα χαμηλά; Γίνεται. Οσο για τους αναλυτές του ΟΟΣΑ, απορούν: Αφού οι οικονομικοί και διοικητικοί δείκτες βελτιώθηκαν, αφού η χώρα αναδύθηκε από το υπερδεκαετές βάραθρο και προχώρησε, γιατί καταρρέει κι άλλο η αξιοπιστία της κυβέρνησης, του Κοινοβουλίου, των κομμάτων, της δημόσιας διοίκησης, των ΜΜΕ, της Δικαιοσύνης;
Εχει να κάνει με το χτισμένο σε καιρούς αλλεπάλληλων κρίσεων πλέγμα από τραύματα, βιώματα, μνήμες, το ακατεδάφιστο κοινωνικό «οχυρό», το διαθέσιμο για –συνήθως πολύ κακή– πολιτική χρήση; Ή προκύπτει από τον ισχυρό καθημερινό πόνο που προξενούν η ακρίβεια, οι ανισότητες, η έλλειψη ικανοποιητικής υποστήριξης, η εκτεταμένη διαφθορά, η αίσθηση του αποκλεισμού από τις πολιτικές αποφάσεις; Είναι η διχαστική δύναμη των μέσων κοινωνικής δικτύωσης που ογκώνει κι άλλο τη διαδεδομένη δυσπιστία προς το πολιτικό και θεσμικό σύστημά μας ή μήπως τα ευρήματα της έρευνας απλώς αντανακλούν τη χρονική υστέρηση με την οποία μεταβάλλονται πάντα οι αντιλήψεις; Δύσκολο. Μολονότι η πτώση δεν είναι ένα στιγμιαίο συμβάν –αν βαθύ βαθύ είναι το πέσιμο, βαθιά βαθιά είναι και η απαρχή του–, στον κόσμο σωρεύονται όχι η εποικοδομητική κριτική, η υγιής αμφισβήτηση, αλλά η σύγχυση, οι συγκρούσεις και το μίσος.
Ανω του 40% των ανθρώπων στις χώρες του ΟΟΣΑ έχουν πολύ χαμηλή ή καθόλου εμπιστοσύνη στις εθνικές τους κυβερνήσεις. Ζοφερό. Η διαρκής πολιτική καχυποψία σε καιρούς αβεβαιότητας κατακερματίζει τις κοινωνίες, τις καθιστά ευάλωτες στην παραπληροφόρηση, στις κατασκευασμένες «αλήθειες», στη χειραγώγηση, στις διαιρέσεις, στην πόλωση. Αφαιρεί τα προπετάσματα προστασίας ενάντια στον λαϊκισμό. Αρκετοί από εκείνους που δεν εμπιστεύονται το πολιτικό κατεστημένο έλκονται από λαϊκιστές που ενοχοποιούν το κατεστημένο για την οικονομική δυσπραγία, τη μεταναστευτική πολιτική, τους πολιτισμικούς πολέμους στην «αυλή» τους – η αυξημένη πολιτική δυσπιστία στις ΗΠΑ θεωρήθηκε ισχυρός προγνωστικός παράγοντας για την ψήφο υπέρ του Τραμπ.
Αλλοι πάλι βυθίζονται στην πολιτική και κοινωνική απάθεια. Δεν εμπιστεύονται, δεν συνεργάζονται, δεν συμμετέχουν, δεν ψηφίζουν. Bye bye δημοκρατία.
