Στις 14 Σεπτεμβρίου του 2007, ένας 30χρονος Αμερικανός ονόματι Τζέρεμι Χάρπερ μπήκε στο Βιβλίο Γκίνες επειδή ήταν ο πρώτος άνθρωπος που μέτρησε μέχρι το ένα εκατομμύριο.
«Η επίδοσή του, που μεταδόθηκε απευθείας από το Διαδίκτυο, είχε ξεκινήσει στις 18 Ιουνίου του ίδιου έτους», γράφει ο Γάλλος μαθηματικός Μικαέλ Λονέι στο βιβλίο του «Το θεώρημα της ομπρέλας. Η τέχνη της παρατήρησης του κόσμου», που μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη, σε μετάφραση Ανδρέα Μιχαηλίδη.
«Κλεισμένος στο σπίτι του», συνεχίζει ο Λονέι, «βαδίζοντας κυκλικά στα λίγα τετραγωνικά μέτρα του σαλονιού του (ο Χάρπερ) είχε απαγγείλει ακούραστα, σχεδόν τραγουδώντας, τη μακρά λιτανεία από ακέραιους αριθμούς».
Ο Λονέι γράφει πως αν κάποιος δοκίμαζε να μετρήσει έως τα δέκα εκατομμύρια, θα χρειαζόταν δυόμισι χρόνια, «στη διάρκεια των οποίων δεν θα έπρεπε να κάνει τίποτε άλλο εκτός από το να μετράει». Ο Χάρπερ αφιέρωνε στο μέτρημα «περίπου δεκαέξι ώρες κάθε μέρα».
Προσωπικά δεν μπορώ να φανταστώ καλύτερο τρόπο για να χάσεις τον χρόνο σου και να σπαταλήσεις ενέργεια. Από παλιά έβλεπα όλα αυτά τα απίθανα ρεκόρ του Βιβλίου Γκίνες με ένα μείγμα περιφρόνησης και πλήρους έλλειψης κατανόησης.
Αλλά στους ανθρώπους πάντοτε αρέσει να κάνουμε λογής λογής πρωταθλητισμούς. Θέλουμε ποσότητα, όχι ποιότητα.
Από την άλλη, δεν θα ξεχάσω ένα ερώτημα που έθεσα στη μητέρα μου όταν ήμουν μικρός: Εως πού φτάνουν οι αριθμοί; Πού τελειώνουν;
Η –αυτονόητη σήμερα πια– απάντηση της μητέρας μου ήταν: «Δεν τελειώνουν πουθενά. Οπως ο ουρανός». Αμέσως μετά όμως πρόσθεσε: «Αυτές οι ερωτήσεις, όταν τις σκέφτεσαι, κάνουν το ανθρώπινο μυαλό να σταματάει».
Ωραία απάντηση, αναμφίβολα. Και εντελώς ακατάλληλη για ένα πεντάχρονο παιδί.
Γιατί ήταν ωραία απάντηση; Πρώτον, διότι έτσι ανακάλυψα ότι οι αριθμοί δεν έχουν τέλος. Δεύτερον, τέλος δεν έχει ούτε ο ουρανός (αν και οι σύγχρονοι κοσμολόγοι δεν παίρνουν και όρκο πάνω σε αυτό) και, τρίτον (και κυριότερο μάλλον), αυτές οι σκέψεις, αυτά τα ερωτήματα «κάνουν το ανθρώπινο μυαλό να σταματάει».
Ηταν ένας πιο εύσχημος τρόπος για να μου πει ότι «μπορείς να τρελαθείς όταν σκέφτεσαι τέτοια πράγματα». Μου έμειναν και τα τρία, φυσικά. Και διόλου αρνητικά. Νομίζω πως ήταν ό,τι πιο συναρπαστικό και γοητευτικό άκουσα όταν ήμουν παιδί.
Και μόνο η πιθανότητα να «σταματάει ο νους σου» όταν σκέφτεσαι τέτοια πράγματα ήταν αρκετή για να πάθω μια εμμονή με όλα αυτά, αφιερώνοντάς τους προσωπικό χρόνο – όταν και όποτε μου δίνει την ευκαιρία η μέριμνα του βιοπορισμού και της αθλιότητας αυτού που αποκαλώ «δικτατορία της λογιστικής σκέψης».
Το βιβλίο του Μικαέλ Λονέι θα είναι ιδανικός σύντροφος σε όλα αυτά τα ερωτήματα που «κάνουν το μυαλό να σταματάει». Αρχή με την έννοια του απείρου από αύριο. Και όποιος αντέξει.
