Είναι συγκινητική η προσπάθεια του δικού μας Νίκου Βατόπουλου να περισώσει ό,τι μπορεί από την Αθήνα, τις σταθερές της πόλης, που κάνουν τον κοινό μας βίο κάπως πιο υποφερτό. Ορθώς ανησυχεί ότι μετά το Ζάππειο –όπου στήθηκε κι ευτυχώς ξεστήθηκε ταχύτατα μια εξέδρα για πολιτιστικές εκδηλώσεις– παίρνει σειρά το Πεδίον του Aρεως. Eγραφε «για τα εξαγγελθέντα σχέδια της Περιφέρειας Αττικής, για τη φιλοδοξία να καταστεί το πάρκο χώρος “ανοικτός σε εκδηλώσεις πολιτισμού και κοινωνικοποίησης”. Οποιος έχει εμπειρία από γιορτές, εκδηλώσεις, συναυλίες και γενικά ταρατατζούμ που διοργανώνουν δήμοι και περιφέρειες ανά την επικράτεια έχει κάθε λόγο να ανησυχεί» («Καθημερινή», 24.6.2026).
Φοβόμαστε ότι το μόνο που τελικώς θα καταφέρει είναι αυτό που ήδη κάνει καλά για την Αθήνα των περασμένων χρόνων. Θα περισώσει για το μέλλον τη μνήμη μιας εποχής που «το Πεδίον του Αρεως [ήταν] ιστορικός κήπος. (…) Το πάρκο [ήταν] κατοικία πουλιών, [ήταν] τόπος γαλήνης, [ήταν] η ιστορία της πόλης. Ανοικτό, καθαρό και φροντισμένο [ανήκε] σε όλους».
Το πρώτο που πρέπει να αναρωτηθούμε είναι: Πόσο πολιτισμό –τέλος πάντων– παράγει αυτή η πόλη, που δεν αρκεί ένας σκασμός χώροι (θέατρα, θεατράκια, γήπεδα, στάδια κ.λπ.) και πρέπει να καταναλώνεται στους τελευταίους πνεύμονες πρασίνου; Το δεύτερο που πρέπει να σημειώσουμε είναι ότι ο ανταγωνισμός για χώρο έγινε πλέον αδυσώπητος. Βγαίνουν –κυριολεκτικώς– μαχαίρια, μέχρι και τρίαινες, για μια θέση πάρκινγκ. Δεν πέφτει απλώς ξύλο, έγιναν και δολοφονίες από το στρίμωγμα στον δρόμο.
Δυστυχώς, η εξέλιξη των κοινωνιών δημιουργεί διαρκώς ανάγκες για χώρο, που στις μεγάλες ελληνικές πόλεις έλειπε και πριν. Στα –ο Θεός να τα κάνει– πεζοδρόμια, ήταν στριμωγμένα δενδρύλλια, πινακίδες της Τροχαίας, κολόνες υπηρεσιών κοινής ωφελείας κ.λπ. Τώρα προστέθηκαν τα κουτιά των εταιρειών τηλεφωνίας, φυσικού αερίου, πατίνια κι έρχονται και άλλα.
Πόσο πολιτισμό παράγει η Αθήνα, που δεν αρκεί ένας σκασμός χώροι (θέατρα, θεατράκια, γήπεδα, στάδια κ.λπ.) και πρέπει να καταναλώνεται στους τελευταίους πνεύμονες πρασίνου;
Τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι δεν χωρούν στο λεκανοπέδιο της Αττικής, με όλα τα παραφερνάλια του σύγχρονου βίου. Λογικό είναι να μετατρέπεται, σιγά σιγά, σε Γάζα. Η αποκέντρωση, που κάποτε φλόγιζε τον δημόσιο διάλογο και μιλούσαμε για «υπουργείο Γεωργίας στη Λάρισα», ξεχάστηκε και ουδείς αναρωτήθηκε γιατί τα γραφεία του ΟΠΕΚΕΠΕ έπρεπε να είναι στα Κάτω Πατήσια. Στο κάτω κάτω, γιατί δεν τα είχαν στην Κρήτη, ώστε να εξυπηρετούνται ταχύτερα οι καλοί πελάτες του;
Η συγκέντρωση δραστηριοτήτων, συνεπώς, ανθρώπων, γραφείων, Data Centers κ.λπ. συν όλων των άλλων υπηρεσιών που πρέπει να υποστηρίζουν την (κρατική ή μη) γραφειοκρατία αυτών των οργανισμών, είναι στην ψηφιακή εποχή ανορθολογική επιλογή. Και αυτό ισχύει πολύ περισσότερο για την Αθήνα, που είναι παγκόσμιος τουριστικός προορισμός – αν και δεν θα μείνει για πολύ, διότι ήδη στα κοινωνικά δίκτυα εμφανίζονται βίντεο με την «αδιανόητη παρακμή» της ελληνικής πρωτεύουσας (Δημήτρης Ρηγόπουλος, «Καθημερινή», 20.6.2026).
Η αποκέντρωση, βεβαίως, είναι ένα σύνθημα που δεν υλοποιείται με ένα νόμο κι ένα άρθρο. Χρειάζεται μελέτη και πολλή δουλειά. Πέρασε κοτζάμ Ταμείο Ανάκαμψης και αγγίξαμε όλα τα προβλήματα επιδερμικά. Μην παρεξηγηθούμε. Καλές και άγιες είναι οι ψηφιακές εφαρμογές του gov.gr. Ξεφορτώνουν το μέγα άχθος της επαφής με το Δημόσιο. Εξαιρετική είναι και η εφαρμογή «my1521» της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων, που τώρα διαφημίζεται στην τηλεόραση με το σλόγκαν «Εξυπηρετείσαι από παντού». Ομως και η παροχή της εξυπηρέτησης θα μπορούσε να προσφερθεί από παντού αντί να στριμώχνεται στο Μοσχάτο. Με ένα στιβαρό κυβερνητικό σχέδιο –κι αν βρεθούν λεφτά– ολόκληρη η ΑΑΔΕ (μαζί με τον ΟΠΕΚΕΠΕ) θα μπορούσε σε δέκα χρόνια να βρεθεί εκτός λεκανοπεδίου.
Δυστυχώς δεν είναι μόνο «το αίσθημα της “οικειοποίησης” του δημόσιου χώρου», όπως γράφει η Μαρία Κατσουνάκη, «που εντείνει τα αισθήματα δυσφορίας και απαξίωσης» («Καθημερινή», 24.6.2026). Είναι και η έλλειψη χώρου, που εντείνει το αίσθημα της «οικειοποίησης» και το κάνει ανάγκη.
