Τα περισσότερα νοσοκομεία της Αττικής (Αθήνα – Πειραιάς) είναι κατασκευασμένα και λειτουργούν πάνω από 100 και 150 χρόνια. Τα νοσοκομεία αυτά χτίστηκαν για μια άλλη Αττική, για άλλες υγειονομικές ανάγκες, για άλλο τρόπο παροχής των υγειονομικών υπηρεσιών και από μια χώρα μικρότερη και με άλλες οικονομικές δυνατότητες.
Τα περισσότερα από αυτά τα νοσοκομεία είναι κτισμένα μέσα στον πυρήνα του αστικού ιστού της πρωτεύουσας και σε πολύ μικρή απόσταση το ένα από το άλλο. Αυτό, ενάντια στον αρχικό σχεδιασμό που στόχευε στην εύκολη και γρήγορη πρόσβαση, λειτουργεί σήμερα αντιστρόφως, αφού τα καθιστά, για τους περισσότερους, απομακρυσμένα.
Κατά καιρούς γίνονται κάποιες παρεμβάσεις σε αυτά τα υπάρχοντα νοσοκομεία και βελτιώνονται κάπως τα πράγματα, έπειτα όμως από λίγα χρόνια απαιτούνται νέες παρεμβάσεις και ούτω καθεξής.
Το σημαντικότερο όμως είναι ότι η τοπογραφία τους και η στενότητα των χώρων τους δεν αλλάζουν, παραμένουν ίδιες, και οι περισσότεροι κάτοικοι της Αττικής εξακολουθούν να τα έχουν μακριά τους. Την ώρα, δε, που θα εκδηλωθεί ένα επείγον πρόβλημα, ο χρόνος που θα απαιτηθεί για να φθάσει ο άρρωστος στο κέντρο της Αθήνας, όπου είναι συγκεντρωμένα τα νοσοκομεία, μπορεί να είναι κρίσιμος.
Η Αττική πλέον χρειάζεται πολλά καινούργια νοσοκομεία που θα αντικαταστήσουν περισσότερα παλιά. Χρειάζεται νοσοκομεία που θα είναι χωροταξικά βαλμένα σε σωστά επιλεγμένες, και από μηδενική βάση, θέσεις. Χρειάζεται νοσοκομεία που θα είναι το καθένα αυτόνομο και επαρκές για την κάλυψη της περιοχής του.
Αυτά τα νοσοκομεία θα έχουν σύγχρονο τμήμα επειγόντων περιστατικών, την απαραίτητη μονάδα εντατικής θεραπείας, σύγχρονες αίθουσες χειρουργείων, σύγχρονα εργαστήρια και εξωτερικά ιατρεία και θα εφημερεύουν σε καθημερινή βάση. Αυτά τα νοσοκομεία θα νοσηλεύουν τους αρρώστους σε δίκλινους ή τρίκλινους θαλάμους και όχι στοιβαγμένους σε εξάκλινους και δεκάκλινους.
Η Αττική, πλέον, χρειάζεται νοσοκομεία που με τους χώρους τους θα σέβονται τους αρρώστους που περιθάλπουν και τους εργαζομένους σε αυτά. Χρειάζεται νοσοκομεία που θα συντηρούνται εύκολα· χρειάζεται νοσοκομεία με προδιαγραφές και χωροθέτηση που θα καλύπτουν τις απαιτήσεις των επόμενων 100 και πλέον χρόνων.
Τα ηλικίας 100-150 ετών 15-20 νοσηλευτήρια πρέπει να αντικατασταθούν με 6-8 νέες, αυτόνομες μονάδες 400-500 κλινών, σωστά χωροθετημένες.
Μια τέτοια παρέμβαση, πέρα από την άμεση και προφανώς θετική ανταπόκρισή της στην υγειονομική περίθαλψη των μισών κατοίκων της χώρας, θα μεταμορφώσει την εικόνα και τη λειτουργία της Αθήνας με την απελευθέρωση τόσων χώρων που καταλαμβάνουν τα παλιά νοσοκομεία που θα αντικατασταθούν.
Η επίδραση ενός τέτοιου έργου στο μέλλον της Αττικής είναι πολυεπίπεδη, πολύπλευρη και εν πολλοίς οραματική. Ας σκεφτούμε προς στιγμήν και μόνον πόσες χιλιάδες εργαζόμενοι απασχολούνται σε αυτά τα νοσοκομεία, πόσες χιλιάδες νοσηλεύονται ή προστρέχουν στα επείγοντα και τακτικά ιατρεία τους και πόσες χιλιάδες οικείοι τους τούς συντροφεύουν ή τους επισκέπτονται. Ολοι αυτοί θα φύγουν και ως εκ τούτου θα λείπουν σε καθημερινή βάση από την Αθήνα. Θα διοχετευθούν στην περιφέρεια, στα νέα νοσοκομεία της περιοχής τους.
Αυτό θα είναι μια επανάσταση στον χώρο της δημόσιας υγείας και όχι μόνον. Θα λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ανάπτυξης κατά τον χρόνο υλοποίησής της, αλλά κυρίως θα αλλάξει μελλοντικά το επίπεδο ζωής στην Αθήνα και στην Αττική ολόκληρη.
Μια πρώτη εκτίμησή μου προσδιορίζει την επέμβαση που προτείνω σε αντικατάσταση 15-20 παλιών νοσοκομείων με 6-8 νέα 400-500 κλινών. Ο χρόνος που θα απαιτηθεί είναι πέντε χρόνια. Το κόστος υλοποίησής της το υπολογίζω σε 1 δισ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζω την αξία των απελευθερούμενων χώρων των παλιών νοσοκομείων που θα αντικατασταθούν. Μακάρι αυτοί να μείνουν ελεύθεροι δημόσιοι χώροι. Το κόστος αυτό αντιπροσωπεύει το 0,5% του ΑΕΠ, το οποίο, αν αναλογιστεί σε βάθος πενταετίας, γίνεται 0,1% του ΑΕΠ σε ετήσια βάση και για πέντε χρόνια. Αν μάλιστα το έργο αυτό ενταχθεί σε ευρωπαϊκό πρόγραμμα, που δεν φαντάζει δύσκολο, τότε η ουσιαστική επιβάρυνση της χώρας μας καταλήγει ασήμαντη.
Είναι ένα έργο που θα αφήσει ιστορικό, τολμώ να πω, αποτύπωμα και συγχρόνως θα φέρει άμεση ανακούφιση της καθημερινότητας.
*Ο κ. Στάθης Τσούκαλος είναι γενικός γραμματέας του Ιατρικού Συλλόγου Αθηνών.
