Ηχησε σαν ισχυρό σήμα κινδύνου για τη δημοκρατία η αποκάλυψη ότι 8 στους 10 χρήστες του Διαδικτύου στη χώρα μας τείνουν να αποφεύγουν συνειδητά τις ειδήσεις. Δεν έφταναν το έλλειμμα εμπιστοσύνης στα επίσημα ΜΜΕ και η τάση για ενημέρωση μέσω των κοινωνικών δικτύων, άρχισε επιπλέον να εξασθενεί εν γένει το ενδιαφέρον για την ειδησεογραφία. Αυτό έδειξε έρευνα της διαΝΕΟσις για την ψηφιακή ενημέρωση (2016-2026): την κλιμακούμενη αδιαφορία για εκείνες τις πληροφορίες που μας καθιστούν ικανούς να κατανοούμε τα πολιτικά δρώμενα, να αξιολογούμε τις κυβερνητικές αποφάσεις, να ψηφίζουμε, να συμμετέχουμε στα κοινά. Πλέον, για όλο και περισσότερους, «νέα» συνιστούν οι αναρτήσεις των influencers, των διασημοτήτων, των απλών χρηστών σε Instagram και TikTok, με ό,τι συνεπάγονται για την κοινωνικο-πολιτική υγεία ο εκνοθευμένος λόγος και η ευκολία του ChatGPT.
Φταίνε σίγουρα οι αλγόριθμοι των social media, οι οποίοι προωθούν το ψυχαγωγικό περιεχόμενο που κρατάει επί μακρόν τους χρήστες στις πλατφόρμες και υποβαθμίζουν δραματικά τις ειδήσεις – πλην εκείνων που εξοργίζουν και διαιρούν.
Oμως όχι μόνον. Ο κόσμος δεν θέλει να ξέρει άλλο για κρίσεις. Αποστρέφεται ό,τι στενοχωρεί και θλίβει, την εμμονή στα κακά νέα και στην τραγωδία. Μετά το δεκαετές οικονομικό γονάτισμα ήρθαν ο κορωνοϊός, οι πόλεμοι σε Ουκρανία, Γάζα και Μέση Ανατολή, το ενεργειακό, η ακρίβεια, η άνοδος των ακροδεξιών κομμάτων… Οπως σημειώνει ο Aντώνης Καλογερόπουλος από το Ελεύθερο Πανεπιστήμιο των Βρυξελλών, που μελέτησε για λογαριασμό της διαΝΕΟσις τα στοιχεία του Digital News Report του Ινστιτούτου Reuters στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, οι αλλεπάλληλες κρίσεις απομάκρυναν από την ενημέρωση κυρίως τους νέους, τις γυναίκες, τους ανθρώπους με χαμηλότερο μορφωτικό επίπεδο, με μικρό πολιτικό ενδιαφέρον. Που θεωρούν τις ειδήσεις ακατανόητες, κουραστικές ή αναξιόπιστες, που νιώθουν πως τα επίσημα ΜΜΕ δεν ασχολούνται μαζί τους ή το κάνουν αρνητικά. Απομάκρυνση που τους καθιστά, σύμφωνα με έτερη μελέτη για τη διαΝΕΟσις, των Ντάρεν Λίλεκερ και Πάνου Κολιαστάση, ακόμη πιο ευάλωτους στις θεωρίες συνωμοσίας.
Πού βαδίζουμε; Προς κοινωνίες που καθίστανται ανίκανες να συμφωνήσουν σε ένα σύνολο επαληθεύσιμων γεγονότων, που βυθίζονται στην παραπληροφόρηση, στους εικονικούς κόσμους, στη σύγχυση, στην προκεχωρημένη αταξία; Διάπλατα μοιάζει ν’ ανοίγει ο δρόμος σε ηγέτες αυταρχικούς και ακραίους, αλλεργικούς στη λογοδοσία.
