Από το πρώτο δευτερόλεπτο της κάπως λιγδερής συνάντησης του Υπουργού Υγείας με τον αρχηγό κόμματος της αντιπολίτευσης, στην προσωπική εκπομπή του τελευταίου, κατέστη σαφές πως η δημοσιογραφία είναι το πρόβλημα. Η εκπομπή direct είναι αυτό που λέει. Μία άμεση, ευθεία συνάντηση με τον αρχηγό ενός κόμματος που οι δημοσκοπήσεις το καταγράφουν από χαιρεκακία και κεκτημένη ταχύτητα. Όμως, αυτό δεν είναι πρόβλημα.
Το πρόβλημα είναι οι δημοσιογράφοι που δεν επιτρέπουν σε αρχηγό και λαό την «αδιαμεσολάβητη επαφή». Ώρα να μιλήσουμε, λοιπόν, αδιαμεσολάβητα είπε ο αρχηγός του κόμματος «δημοκράτες» θυμίζοντας τη ρήση της Θάτσερ πως, εάν κάτι πρέπει να το δηλώσεις, μάλλον δεν είσαι αυτό το πράγμα. Η πίσω οθόνη έδειχνε πολίτες (είχαν άραγε περάσει προ-έγκριση;) που μπορούσαν να επικοινωνήσουν «αδιαμεσολάβητα» με τον καλεσμένο της εκπομπής, τον Υπουργό Υγείας.
Ελλείψει δημοσιογράφων, μία νεαρή κοπέλα ανέλαβε το δύσκολο έργο του να βγει στους δρόμους της Αθήνας και να ρωτήσει τον κόσμο «τι θα ρώταγες τον Υπουργό υγείας», εάν, ας πούμε, τον είχες, εδωνά, μπροστά σου στην Ερμού. Ο λαός, αμήχανος, δεν ήξερε τι να πει εκείνη την ώρα και, ελλείψει αρχισυνταξίας, στον Υπουργό έφτασε ένα υβριστικό μήνυμα από μία κυρία που δεν έβγαζε νόημα. Η όχι-δημοσιογράφος, αλλά επέχουσα θέση ρεπόρτερ, σταδιακά ξέχασε τον σκοπό της και επικεντρώθηκε να ρωτάει τον κόσμο εάν έχει νοσηλευτεί. Όπως ήταν αναμενόμενο, από ‘κει και πέρα, η εκπομπή που υποσχέθηκε να λύσει τα προβλήματα υγείας του λαού μας, εξελίχθηκε σε φριχτό podcast, αμερικανικής αισθητικής. Ένα bromance, όπου δύο άνδρες μ’ εξουσία έλεγαν ιστορίες χωρίς συνοχή και έλεγχο, εμφανίζοντας προδιατυπωμένες καρτέλες με δεδομένα της εκλογής τους.
Ο παρουσιαστής/αρχηγός είχε ντυθεί σαν να πήγαινε σε συνέντευξη-κανείς δεν ξέρει για ποιο πράγμα πια. Ο Υπουργός τού είπε πως είναι ευπρόσδεκτος στο Υπουργείο, άρα προσελήφθη. Η ατμόσφαιρα ήταν χαλαρή, ανδροσφαιρική. Είχε μπράτσα, αρρενωπότητα, ιστοριούλες από ταξίδια στη Νέα Υόρκη. Οι δύο bros λίγο έλειψε να «μοιραστούν μαζί μας» τίποτα συμβουλες.
Στην Ελλάδα, υπάρχουν κορυφαίες γιατροί που αμείβονται δυσανάλογα προς την προσφορά τους. Παράλληλα, όλοι έχουμε δει τις υπο-αμειβόμενες νοσηλεύτριες στα νοσοκομεία που τα βγάζουν πέρα με μισθό πείνας. Όσοι μιλάμε τακτικά με Έλληνες γιατρούς που δουλεύουν στο εξωτερικό ξέρουμε τους λόγους που έφυγαν. Στα νοσοκομεία δεν είχε γάντια, πάνες, ωράριο, αξιοπρεπή μισθό, επαρκές προσωπικό και σύγχρονα εργαλεία. Δεν ασκήθηκε έντονη πίεση στον Υπουργό για όλ’ αυτά.
Το σοβάρεψα όμως. Ας γυρίσουμε στο ίδιο το αδιαμεσολάβητο podcast. Ελλείψει δημοσιογράφων, κανείς δεν σκέφτηκε να δώσει μόνιμο βήμα σε επιστήμονες που εκπονούν συγκριτικές μελέτες για τα συστήματα υγείας σε διάφορες χώρες. Δεν είχε πολύ fact checking-έλεγχο για το εάν ισχύουν όσα λέγονται. Δεν κάλεσαν κορυφαίες γιατρούς να πουν πόσες ώρες δουλεύουν, εμφανίστηκε, όμως μία εργαζόμενη στον Ευαγγελισμό-και η εικόνα που παρουσίασε δεν ήταν ίδια με του Υπουργού. Είπε για τις ελλείψεις και τις αμέτρητες δυσκολίες, ενώ φαινόταν κατάκοπη από τις βάρδιες.
Αντί για κάποιον ερευνητή δημόσιας υγείας, εμφανίστηκε ο (οπωσδήποτε συμπαθέστατος και ευγενής) σύζυγος του παρουσιαστή. Τι κι αν οι προσλαμβάνουσες του είναι κυρίως από την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη στην Αμερική, όπου το σύστημα είναι, παραδοσιακά, ολωσδιόλου διαφορετικό; Όταν η συζήτηση επιδιώκει ανεκδοτολογικές συγκρίσεις, αυτό δεν είναι πρόβλημα.
Οι επιστήμονες λένε «κουβέντα καφενείου» τη συζήτηση για κάποιο σοβαρό θέμα που παραβλέπει τις λεπτές υφές του θέματος, τη βιβλιογραφία, τις έρευνες και την πολυπλοκότητά του. Ας πούμε πως εδώ είδαμε μία συζήτηση καφενείου σε κακό μπαρ του Κολωνακίου, εκεί όπου συχνάζουν νεόπλουτοι ή κατα φαντασίαν πλούσιοι με αντοχή στα υψηλά ντεσιμπέλ και παπούτσι χωρίς κάλτσα από μέσα. Όμως, το θέμα δεν είναι αυτό.
Η «αδιαμεσολάβητη εκπομπή» είναι τεκμήριο ενός τεχνολογικά διαμεσολαβημένου λαϊκισμού που ενέχει κινδύνους (και δεν αναφέρομαι μόνο στην αποβλάκωση από τη ρηχότητα). Δημιουργείται μία ψευδαίσθηση οριζόντιας συζήτησης και συμπερίληψης που μαλακώνει τις πιέσεις προς την εξουσία, ενώ καθιστά συμπαθείς και οικείους τους φορείς της.
