Είναι αν μη τι άλλο εντυπωσιακή η παραδοχή της Εθνικής Επιτροπής Βιοηθικής και Τεχνοηθικής στην ετήσια έκθεσή της για το αυξανόμενο εμπόριο ανθρώπινων λειψάνων. Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι μέχρι πρόσφατα η διακίνησή τους, όπως τα κρανία και άλλα σκελετικά μέρη, αφορούσε συλλέκτες, φοιτητές ιατρικής και, ίσως, κάποιους αντισυμβατικούς καλλιτέχνες που χρησιμοποιούσαν το σώμα ως πρώτη ύλη σε εικαστικές παρεμβάσεις…
Βέβαια, μουσεία και ερευνητικά κέντρα –ειδικά σε σχέση με ανθρώπινα λείψανα ιθαγενών ή ιστορικών προσώπων– έχουν αρχίσει να υιοθετούν αυστηρότερες κατευθυντήριες γραμμές για την ηθική διαχείριση και την πιθανή επιστροφή τους.
Ωστόσο, σήμερα το άνοιγμα στο παγκόσμιο εμπόριο προσελκύει και απλούς «καταναλωτές», οι οποίοι κανονικοποιούν στη σφαίρα του lifestyle τα υλικά ίχνη των νεκρών ως σύμβολα αισθητικής. «Διάφοροι χρήστες φωτογραφίζονται με τα αποκτήματά τους στις ψηφιακές πλατφόρμες, στο πλαίσιο μιας τάσης που εμπνέεται από την επανεμφάνιση του “γοτθικού ρεύματος”, αγνοώντας ή αδιαφορώντας για την προέλευσή τους», λέει η επιτροπή.
Πλέον τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με την ασυδοσία που τα διακρίνει, προσφέρουν δωρεάν διαδικτυακό χώρο για την αγοραπωλησία λειψάνων. Και αυτό γιατί ένα τέτοιο αντικείμενο προκαλεί σοκ, και άρα μπορεί να εκτοξεύσει σε εκατοντάδες χιλιάδες τα views στο προφίλ ενός χρήστη και να πουληθεί μέσα σε λίγες ώρες. Ετσι, η ζήτηση για κρανία, οστά ή και «μουμιοποιημένα όντα» αυξάνεται ραγδαία. Μάλιστα, στην έκθεση δηλώνεται ότι υπάρχει αύξηση της σύλησης των τάφων για την εξασφάλιση των οστών, κάτι που παραπέμπει στα αποικιοκρατικά δίκτυα εκμετάλλευσης ανθρώπων και γηγενών κοινοτήτων!
Ωστόσο, τα νομικά καθεστώτα που αντιμετωπίζουν την εμπορευματοποίηση των ανθρώπινων λειψάνων είναι αποσπασματικά – για παράδειγμα, στη Βρετανία η θεσμική προστασία αφορά λείψανα ηλικίας έως 100 ετών, στις ΗΠΑ οι ρυθμίσεις είναι αντιφατικές, ενώ οι διασυνοριακές συναλλαγές δεν είναι εύκολο να ελεγχθούν.
Βρισκόμαστε σε έναν κόσμο που όλο μάς εκπλήσσει, «σε μια εποχή έντονης αβεβαιότητας, πολυκρίσης και πολυδιατάραξης των παραδεδεγμένων μοντέλων κοινωνικού συμβολαίου και των διαμορφωμένων εικόνων μας για την πρόοδο και το ανθρώπινο μέλλον», τονίζει ο προεδρεύων της επιτροπής Χαράλαμπος Τσέκερης.
Το Διαδίκτυο μας έχει προσφέρει σε δημόσια θέα, μεταξύ άλλων, και τα πιο φρικώδη ένστικτα των ανθρώπων. Μας δείχνει τις πληγές μιας κοινωνίας σκοτεινής, νοσηρής.
