Δέκα χρόνια μετά το δημοψήφισμα του Brexit που έθεσε τη χώρα εκτός της Ευρωπαϊκής Ενωσης, το Ηνωμένο Βασίλειο έχασε χθες τον έκτο πρωθυπουργό του. O Κιρ Στάρμερ είναι ο τελευταίος σε μια σειρά από ηγέτες από το Συντηρητικό και πλέον και το Εργατικό Κόμμα που αποτυγχάνουν να ολοκληρώσουν τη θητεία τους στο Νο 10 της Ντάουνινγκ Στριτ.
Οι Βρετανοί πρωθυπουργοί είναι θύματα ενός συστήματος που επιτρέπει τις ψηφοφορίες για την ηγεσία του κυβερνώντος κόμματος ανά πάσα στιγμή, καθιστώντας τους ευάλωτους στην αλλαγή των εσωκομματικών ισορροπιών και του πολιτικού κλίματος. Αυτή τη φορά, το μόνο που χρειάστηκε ήταν η εκλογή ενός δημοφιλούς δελφίνου, του δημάρχου του Μάντσεστερ Αντι Μπέρναμ, στο Κοινοβούλιο, από όπου μπορεί να διεκδικήσει την ηγεσία του κόμματος και μαζί την πρωθυπουργία.
Αυτή, βεβαίως, ήταν η αφορμή. Ο Στάρμερ είχε ήδη χάσει την εμπιστοσύνη κορυφαίων υπουργών της κυβέρνησής του, οι οποίοι του χρεώνουν ως προσωπική επικοινωνιακή αποτυχία την απογοήτευση του εκλογικού σώματος με τους Εργατικούς για το υψηλό κόστος ζωής και την υποβάθμιση κρίσιμων δημοσίων λειτουργιών, όπως το εθνικό σύστημα υγείας και η άμυνα.
Πολιτικοί σχολιαστές αποδίδουν τη βραχύβια θητεία των τελευταίων Βρετανών πρωθυπουργών στη δυσαρέσκεια της κοινής γνώμης για το Brexit, καθώς μόνο ένας στους τρεις Βρετανούς το υποστηρίζει πλέον, όταν πριν από δέκα χρόνια υπέρ του ψήφισε το 51,89% των ψηφοφόρων. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για τους πρωθυπουργούς του Συντηρητικού Κόμματος, που είχαν υποστηρίξει το δημοψήφισμα και δεν κατάφεραν να συγκεράσουν τις λαϊκιστικές υποσχέσεις του Brexit με τις οικονομικές του συνέπειες. Αλλά ακόμη και μετά την εκλογή του Εργατικού Κόμματος στην εξουσία το 2024, η κυβέρνηση Στάρμερ επίσης δεν κατάφερε να αντιστρέψει το κλίμα, παρά τα ανοίγματα στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς οι αποκαλύψεις για το σκάνδαλο Επσταϊν και η δυσμενής οικονομική συγκυρία έπληξαν τη δημοτικότητά της.
Βεβαίως, σε κάποιους πολιτικούς κύκλους αυτό που υπερισχύει είναι η κριτική για τη δημόσια ασφάλεια και τον ρόλο της μετανάστευσης, αλλά και για την… πράσινη ενέργεια της χώρας. Αυτά τουλάχιστον προανήγγειλε ως αιτίες της παραίτησης Στάρμερ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Και δεν είναι τυχαίο ότι το λαϊκιστικό κόμμα Reform του Νάιτζελ Φάρατζ, του πρωτεργάτη του Brexit και πολιτικού συμμάχου του Τραμπ, έχει ιδιαίτερα σκληρή γραμμή απέναντι στη μετανάστευση.
Οσο για το Εργατικό Κόμμα, απελευθερωμένο από το «βαρίδι» του Στάρμερ, πλέον προσβλέπει σε έναν νέο, δημοφιλέστερο ηγέτη, που θα μπορέσει να το οδηγήσει στη νίκη στις επόμενες εκλογές. Ισως όμως η αλλαγή πρωθυπουργών σαν τα πουκάμισα να δείχνει και τα όρια της επιρροής ακόμη και του πλέον χαρισματικού ηγέτη απέναντι στις δύσκολες οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες που επικρατούν στη χώρα μετά το Brexit.
* Η κ. Κατερίνα Σώκου είναι Nonresident Senior Fellow στο Atlantic Council και Ερευνήτρια Εξωτερικού στο ΕΛΙΑΜΕΠ.
