Να αποφυλακιστεί μια ώρα αρχύτερα ο Γιωτόπουλος, είναι ηλικιωμένος άνθρωπος. Τι 23, τι 25 χρόνια, στο κάτω κάτω. Ας μην είμαστε υπερβολικά αυστηροί μαζί του, δεν έχει νόημα πια. Σε τελική ανάλυση, η Δημοκρατία δεν εκδικείται· η Δικαιοσύνη είναι θεμελιωμένη στην αρχή της επιείκειας. Προς τι η εμμονή με τη διαιώνιση της τιμωρίας του ήδη τιμωρημένου; Τα επιχειρήματα υπέρ του αρχηγού της 17 Νοέμβρη, με αφορμή την επιστροφή του στη φυλακή μετά την ανατροπή του προηγούμενου βουλεύματος αποφυλάκισης, είναι ως επί το πλείστον συναισθηματικά. Το σκεπτικό της απόφασης του Αρείου Πάγου, που έκανε δεκτή την αίτηση αναίρεσης του αντεισαγγελέα, δεν αμφισβητήθηκε ιδιαίτερα ως προς τη νομιμότητά του. Η έμφαση δόθηκε στην αναλγησία των Αρχών και στις συνέπειες του δικαστικού πήγαιν’-έλα στον ψυχισμό του καταδικασμένου τρομοκράτη. Τα συναισθηματικά επιχειρήματα, όμως, εμπνέουν συναισθηματικά αντεπιχειρήματα. Ετσι, στον εύθραυστο ψυχισμό του Γιωτόπουλου μπορούμε να αντιτάξουμε τον ψυχισμό των συγγενών των θυμάτων του· στη λύπη του που το σύστημα τον ταλαιπωρεί, μπορούμε να αντιπαραθέσουμε την τύχη του που το ίδιο σύστημα του επιτρέπει να αποφυλακιστεί υπό όρους ύστερα από 25 χρόνια πραγματικής έκτισης ποινής, αντί να περάσει την υπόλοιπη ζωή του σε ένα κελί. Μάλλον δεν έχει μπροστά του δεκαετίες ελεύθερης ζωής ο Γιωτόπουλος· αυτά έχουν οι δολοφονίες, βέβαια.
Φιλία και αρετή
Οσοι απορούν γιατί το κράτος εξαντλεί την αυστηρότητά του στον 82χρονο τρομοκράτη, θα ήταν ενδιαφέρον να απαντήσουν για ποιον λόγο εξαντλούν κι εκείνοι τη συμπόνοια τους σ’ αυτόν. Απ’ όλους τους καταδικασμένους για μικρά ή μεγαλύτερα παραπτώματα, απ’ όλους τους αποσυνάγωγους της ζωής που βρέθηκαν στη φυλακή ακόμη και χωρίς να φταίνε, πώς γίνεται την ευαισθησία μερικών να ενεργοποιεί η περίπτωση του αμετανόητου ηθικού αυτουργού μιας σειράς μαφιόζικων δολοφονιών; Η απάντηση είναι προφανής: δεν είναι η ανησυχία για το κράτος δικαίου αυτό που προκαλεί την ευαισθητοποίηση υπέρ του Γιωτόπουλου, αλλά, σε μεγάλο βαθμό, η συμπάθεια προς τον ίδιο ή προς όσα τάχα συμβολίζει. Για πολλούς, ο Γιωτόπουλος δεν είναι δολοφόνος· δεν εντάσσεται καν στην ίδια κατηγορία με τους εκτελεστικούς βραχίονες της τρομοκρατικής του οργάνωσης. Αντιθέτως, είναι κατά κάποιον τρόπο ένας λόγιος – ιδεολόγος, μορφωμένος και με αξιοσημείωτη καλλιέργεια. Αν προσθέσει κανείς στα παραπάνω το γεγονός ότι ο ιδρυτής κι επικεφαλής της «17Ν» φρόντισε να διατηρήσει μυστηριώδες προφίλ χωρίς «ανοίγματα» στα Μέσα, καταλαβαίνει ότι ενσαρκώνει ένα πρότυπο αγωνιστικότητας που μέρος της ελληνικής κοινωνίας έχει την τάση να θαυμάζει. Για άλλους, λιγότερο συγκινημένους με τη μυθολογία του «επαναστάτη», η υποστήριξη του δικαιώματος του τρομοκράτη να υπερβαίνει τον νόμο, αποτελεί ένα είδος επίδειξης αρετής (virtue signaling). Για να στηρίζουν κάποιον τόσο ακραίο, πρέπει να έχουν ασυναγώνιστο δημοκρατικό φρόνημα και ασύλληπτο ψυχικό απόθεμα· είναι άξιοι θαυμασμού, λοιπόν!
Επικίνδυνος οίκτος
Η περίπτωση των μελών της «17Ν», ωστόσο, είναι ιδιάζουσα και ο οίκτος, που αφειδώς επιδεικνύουν πολλοί για τα ποινικά δεινά τους, δεν είναι καθόλου αθώος. Οποιος επιθυμεί να τοποθετείται μεγαθύμως για τη μοίρα των καταδικασμένων, οφείλει πριν από την τοποθέτησή του να λαμβάνει υπόψη τα ερείσματα που η οργάνωση διατηρεί στην κοινωνία· οφείλει να θυμηθεί τις –σχεδόν θρησκευτικής λατρείας– μαζικές πορείες διαμαρτυρίας υπέρ του Δημήτρη Κουφοντίνα, των οποίων γίναμε μάρτυρες μόλις λίγα χρόνια πριν. Η τρομοκρατική οργάνωση μπορεί να θεωρείται επισήμως ξεδοντιασμένη, όμως οι οπαδοί της βρίσκονται εκεί έξω και δεν ντρέπονται να εκδηλώσουν τα αισθήματά τους (το πανό «Γεννήθηκα 17 Νοέμβρη» είναι ενδεικτικό). Εκεί έξω βρίσκονται ενδεχομένως κι επίδοξοι συνεχιστές του έργου της. Δεν θέλει πολλή φαντασία να αναλογιστεί κάποιος πόσο καταστροφική μπορεί να αποβεί η συνάντηση των πωρωμένων τρομοκρατόφιλων με τα είδωλά τους, μόλις αυτά βρεθούν εκεί έξω. Περνάει τώρα από το μυαλό των ανησυχούντων ότι η νόμιμη παραμονή των δολοφόνων στη φυλακή μπορεί και να μη συνιστά εκδίκηση; Είναι πρόθυμοι να επεξεργαστούν την πιθανότητα οι καταδικασμένοι τρομοκράτες να είναι ακόμη επικίνδυνοι;
