Δεν έχει ακόμη σημάνει επισήμως η έναρξη της προεκλογικής περιόδου, αλλά η αγορά των υποσχέσεων έχει ήδη ανοίξει και μάλιστα με μεγάλη φόρα. Αν κρίνει κανείς από τις πρώτες δημοπρασίες παροχών, οι επόμενοι μήνες προμηνύονται πλούσιοι σε… δωρεάν υποσχέσεις, γενναιόδωρες εξαγγελίες και προσφορές που θα ζήλευαν ακόμη και οι πιο ευφάνταστοι διαφημιστές. Η αρχή έγινε από τον κ. Νίκο Ανδρουλάκη με μία πρόταση που –ανεξαρτήτως της μικρής δημοσιονομικής επιβάρυνσης– διαθέτει και συγκεκριμένη λογική κοινωνικής πολιτικής. Οι δωρεάν μετακινήσεις για τους νέους έως 24 ετών στις αστικές συγκοινωνίες της Αττικής δεν είναι τόσο βαρύ δημοσιονομικό πρόβλημα. Μπορεί κανείς να συμφωνήσει ή να διαφωνήσει, αλλά πρόκειται για ένα μέτρο με συγκεκριμένη στόχευση και συγκεκριμένους αποδέκτες.
Δεν πέρασαν πολλές ώρες και εμφανίστηκε ο κ. Αλέξης Τσίπρας για να αποδείξει ότι στις προεκλογικές δημοπρασίες υπάρχει πάντοτε κάποιος που θα προσφέρει περισσότερα. Αφού οι φοιτητές θα μετακινούνται δωρεάν, γιατί όχι όλοι εκτός από τους τουρίστες, τους οποίους θα… ξεχωρίζει κανείς από τις κάλτσες με σανδάλια. Φυσικά, όχι μόνο στην Αθήνα, αλλά και στη Θεσσαλονίκη και στις μεγάλες πόλεις της χώρας. Η λογική τού «ένα συν ένα δώρο» μεταφέρθηκε έτσι από τα σούπερ μάρκετ στην πολιτική.
Μόνο που έχουμε ένα μικρό πρόβλημα. Το δωρεάν δεν υπάρχει και δεν υπήρξε ποτέ. Κάποιος πληρώνει πάντοτε τον λογαριασμό και συνήθως αυτός ο κάποιος είναι ο φορολογούμενος. Μάλιστα όταν οι παροχές χρηματοδοτούνται με δανεικά, ο λογαριασμός έρχεται με τόκο και μεταφέρεται στις επόμενες γενιές. Η Ελλάδα έχει ήδη πληρώσει ακριβά αυτή την αυταπάτη. Οι ελλειμματικές ΔΕΚΟ, που για δεκαετίες λειτουργούσαν ως εργαλεία πολιτικής γενναιοδωρίας και πελατειακών εξυπηρετήσεων, άφησαν πίσω τους βουνά χρεών. Το σύνθημα «πληρώνει το κράτος» αποδείχθηκε ότι σήμαινε «πληρώνει ο πολίτης και μάλιστα εις διπλούν». Τελικά, μέσα από τις γνωστές περιπέτειες που οδήγησαν στη δημοσιονομική κατάρρευση, πλήρωσε τα σπασμένα ολόκληρη η κοινωνία με μνημόνια και δέκα χρόνια οικονομικής ασφυξίας. Βεβαίως, δεν δικαιούται να εμφανίζεται ως αυστηρός τιμητής ο κ. Κυριάκος Μητσοτάκης. Ο πρωθυπουργός συνηθίζει να υπενθυμίζει ότι «ο τζάμπας πέθανε», και σωστά, καθώς είναι μια φράση που ακούγεται ωραία και αποτυπώνει μια υγιή οικονομική λογική. Την ίδια στιγμή, όμως, ξέρουμε ότι η κυβέρνηση δεν έχει αντισταθεί στον πειρασμό των επιδομάτων κάθε μορφής και χρήσης, δημιουργώντας επικίνδυνες στρεβλώσεις στην αγορά.
Υπάρχει βέβαια μια ουσιώδης διαφορά, καθώς τα επιδόματα –όσο και αν συχνά αποκτούν προεκλογική σκοπιμότητα– έχουν συνήθως έκτακτο χαρακτήρα. Δίνονται μία φορά και τελειώνουν. Αντιθέτως, τα «δωρεάν είναι για πάντα» μετατρέπονται εύκολα σε κεκτημένα δικαιώματα, τα οποία ουδείς πολιτικός τολμά να αγγίξει αργότερα. Ετσι, οι προσωρινές υποσχέσεις γίνονται μόνιμες υποχρεώσεις. Το ανησυχητικό είναι ότι όλα αυτά συμβαίνουν προτού ακόμη ξεκινήσει ουσιαστικά η προεκλογική μάχη. Αν ο εκλογικός κύκλος διαρκέσει ακόμη δέκα μήνες, μένει να δούμε τι θα απομείνει στο τέλος για να υποσχεθούν. Με αυτόν τον ρυθμό οι πολιτικοί αρχηγοί κινδυνεύουν να ξεπουλήσουν όχι μόνο τις μελλοντικές δυνατότητες της οικονομίας, αλλά και τα τελευταία… ασημικά της σοβαρότητας. Οταν έρθει η ώρα του λογαριασμού, θα ανακαλύψουμε για μία ακόμη φορά ότι οι προεκλογικές υποσχέσεις έχουν μια επώδυνη ιδιότητα: δίνονται δωρεάν, αλλά πληρώνονται πανάκριβα.
