Τέτοιες ώρες πριν από οκτώ χρόνια η Ελλάδα και η τότε ΠΓΔΜ (FYROM) ζούσαν στην ατμόσφαιρα της υπογραφής (17 Ιουνίου 2018) –υπό το βλέμμα του διεθνούς παράγοντα– στις Πρέσπες της αμφιλεγόμενης ομώνυμης συμφωνίας, που υποτίθεται ότι διευθετούσε την εκκρεμότητα της ονομασίας και θα άνοιγε τον δρόμο για την ένταξη της γειτονικής χώρας στο ΝΑΤΟ και στην Ε.Ε. Η συμφωνία δίχασε τις κοινωνίες των δύο πλευρών, αλλά χειροκροτήθηκε από τη διεθνή κοινότητα, που την είδε ως ένα σημαντικό βήμα για την εμπέδωση της σταθερότητας στα Βαλκάνια.
Η πορεία εφαρμογής της σηκώνει μεγάλη συζήτηση, με τις δύο πλευρές να μη δείχνουν πρόθυμες να υλοποιήσουν τα συμφωνηθέντα. Αν ήθελε κάποιος να επιμερίσει κέρδη, η Αθήνα «πήρε» την κατοχύρωση της σύνθετης ονομασίας –Βόρεια Μακεδονία– στους διεθνείς οργανισμούς, βγαίνοντας έτσι και από ένα διπλωματικό αδιέξοδο στο οποίο είχε οδηγηθεί επί χρόνια, και τα Σκόπια την ένταξη στο ΝΑΤΟ με το νέο όνομα.
Από εκεί και ύστερα οι εθνικιστές ηγέτες του VMRO DPMNE μόλις ανήλθαν στην εξουσία, μετά την κατάρρευση της σοσιαλδημοκρατικής κυβέρνησης Ζάεφ, η οποία είχε υπογράψει τη συμφωνία, έχουν επιδοθεί συστηματικά σε προσπάθειες υπονόμευσής της. Αρνούνται την εφαρμογή της στο εσωτερικό, όπου επιμένουν στο «σκέτο Μακεδονία» για… όλες τις χρήσεις και η Ελλάδα ως «απάντηση» επιμένει να μην ψηφίζει στη Βουλή τρία μνημόνια που προέβλεπαν οι Πρέσπες.
Ούτως εχόντων των πραγμάτων, το μέλλον της συμφωνίας είναι άδηλο, αλλά καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει να ανησυχεί. Και αν μεν η Ελλάδα δεν φλέγεται για το υφιστάμενο τέλμα, δεν θα έπρεπε να συμβαίνει το ίδιο με την ηγεσία της Βόρειας Μακεδονίας. Η χώρα αυτή έχει κορυφαίο στόχο, μετά το ΝΑΤΟ, την ένταξή της στην Ε.Ε., η οποία χωρίς τη συναίνεση της Αθήνας είναι αδύνατη. Επί του παρόντος η ελληνική πλευρά δεν έχει λόγους να ξοδέψει διπλωματικό κεφάλαιο ώστε να υποχρεώσει «επί ποινή» βέτο τα Σκόπια να τηρήσουν τις υποχρεώσεις τους.
Την ενταξιακή διαδρομή κρατάει εξάλλου μπλοκαρισμένη με δικό της βέτο η Βουλγαρία, διεκδικώντας τη συνταγματική κατοχύρωση δικής της μειονότητας στη Βόρεια Μακεδονία.
Ακόμη κι αν ο εθνικολαϊκιστής και θαυμαστής του Ορμπαν πρωθυπουργός Μίτσκοσκι υπερβεί –υποχωρώντας– το εμπόδιο της Βουλγαρίας, θα βρει μπροστά του την Ελλάδα και το γαϊτανάκι στη νότια Βαλκανική θα συνεχιστεί.
Οι Βρυξέλλες θέλουν τη Βόρεια Μακεδονία, για γεωπολιτικούς κυρίως λόγους, στην ευρωπαϊκή οικογένεια, αλλά χωρίς προβλήματα και εθνοτικές εκκρεμότητες με τους γείτονες κράτη-μέλη στις αποσκευές της.
Ασφαλώς και το γνωρίζουν αυτό οι σημερινοί ηγέτες στα Σκόπια, αλλά τους είναι, φαίνεται, αδύνατον να υπερβούν τον (εθνικιστικό) εαυτό τους, έστω κι αν το πληρώνουν όλοι – όσοι τους ψήφισαν κι εκείνοι που δεν τους ψήφισαν.
