Ντροπαλοσύνη, μια συστολή με πολλή αμηχανία, και μαζί θλίψη για το «τέλος εποχής». Ανάμεικτα είναι τα συναισθήματα των μαθητών, που φτάνοντας στο τέλος μιας εκπαιδευτικής διαδρομής, καλούνται να… γιορτάσουν τον αποχαιρετισμό εκκινώντας για το επόμενο βήμα. Και φυσικά πολλή βαρεμάρα, όταν είσαι υποχρεωμένος να ακούς λόγους για το πολύ καλό σχολείο, για τις εκπαιδευτικές αξίες που υπηρετεί, για την «υπέροχη σχολική οικογένεια» και κοινοτοπίες του τύπου «είστε το μέλλον, ανοίξτε τα φτερά σας».
Εδώ και δεκαετίες στην Ελλάδα οι τελετές αποφοίτησης έχουν συνδεθεί κυρίως με τα ιδιωτικά σχολεία. Ισως γιατί τα ιδιωτικά, εκτός από τους παιδαγωγικούς σκοπούς που υπηρετεί η τελετή, θέλουν –για λόγους «προβολής»– να ευχαριστήσουν τους γονείς για την επιλογή τους. Επιδόσεις διπλωμάτων, αποχαιρετισμοί, θεατρικά δρώμενα, βίντεο με στιγμές της μαθητικής ζωής, και στο τέλος μουσική· η ποιότητα και ο ρυθμός εξαρτώνται από το μεράκι και την έμπνευση του «τελετάρχη».
Κάθε παρόμοια γιορτή μάς δίνει την ευκαιρία αναστοχασμού, εκπέμπει παράλληλα το πολιτισμικό ήθος εποχής, αποτελεί μια φωτογραφία της. Θυμάμαι, στα τέλη της δεκαετίας του ’90, γονείς ξεφάντωναν σε νυχτερινά κέντρα της παραλιακής, βρίσκοντας ως πρόφαση την αποφοίτηση των παιδιών· μόνοι, χωρίς τα τέκνα τους προφανώς. Κάποιοι από τους οποίους ίσως ήθελαν να κάνουν επίδειξη της οικονομικής άνεσης που διέθεταν· την «επέτρεπαν» σχέσεις προσχηματικές, στο πλαίσιο των οποίων η επιλογή ενός καλού ιδιωτικού σχολείου είναι και μέσο προβολής των γονιών.
Σήμερα η εποχή έχει αλλάξει. Οι αγενείς συμπεριφορές και η επιβολή ισχύος των γονιών στη σχέση με τους εκπαιδευτικούς του παιδιού τους διαπερνάει όλο το σύστημα –δημόσιο και ιδιωτικό– και όλες τις βαθμίδες.
Σε φετινή αποφοίτηση σε δημόσιο δημοτικό σχολείο της Αττικής, οι γονείς «επέβαλαν» στους δασκάλους να κάνουν πάρτι μέσα στην αυλή του σχολείου με εδέσματα –το σούσι διασταυρώθηκε πολιτισμικά με το χοιρινό σουβλάκι και το τζατζίκι– και με δικές τους μουσικές επιλογές. Στην αρχή, χαλαρό λίκνισμα των σωμάτων υπό τους ήχους ξένης ποπ μουσικής, στο τέλος ξεφάντωμα. Ολα καλά· άλλωστε το πάρτι ήταν για την… πάρτη τους. Στο «κερασάκι», hit της εποχής που το τραγουδάει η αναγνωρίσιμη καλλιτέχνις Κατερίνα Λιόλιου – και τότε οι εκπαιδευτικοί αντέδρασαν. Το σχολείο δεν είναι «μπουζούκια» oύτε ύστερα από τη λήξη της σχολικής χρονιάς, βροντοφώναξε κάποιος.
