Είναι οι μέρες που τα «ρεπορτάζ» μαντεύουν «τις τάσεις» στην εκπαίδευση. Απευθύνονται κυρίως στους γονείς που έχουν πληρώσει χρυσάφι τα φροντιστήρια και ετοιμάζονται για την αιμορραγία του ενοικίου στον τόπο σπουδών. Τα κατάφερε άραγε το παιδί; Ως «κατάφερε» δεν λογίζεται, φυσικά, η ικανότητα του παιδιού να διαβάζει συγκεντρωμένο, να σκέφτεται, να διατυπώνει σωστές προτάσεις στη μητρική και τουλάχιστον άλλη μια γλώσσα. Όχι! Το θέμα είναι εάν θα γεμίσουν οι θέσεις σε τμήματα στην Καβάλα και τη Λαμία που, ως φαίνεται, ούτε δεκάδα δεν έχουν στους πρωτοετείς.
Ποιοι διδάσκουν τα παιδιά; Τους καθηγητές τους εξουθενώνουν βάζοντας τους να διδάσκουν σε δυο-τρία μέρη. Στα δημόσια Πανεπιστήμια είναι τζουράσικ παρκ: δεινόσαυροι, γραφειοκρατία, λογική δημοσίου υπαλλήλου, παιχνίδια εξουσίας και νεότεροι επιστήμονες με μισθό κάτω από τον κατώτερο μισθό. Επικρατεί εργασιακή επισφάλεια. Κάνουν στους καινούργιους σύμβαση μερικούς μήνες, για να τους έχουν στην τσίτα, μετά «επανεξετάζεται» η θέση τους δημιουργώντας σχέση εξάρτησης από την Καθηγήτρια. Τσακίζεται η όρεξη για δουλειά. Νέοι επιστήμονες φεύγουν πάλι έξω.
Στα ιδιωτικά γίνεται πάρτι. Μία ατέλειωτη αγορά δεξιοτήτων. Μερικοί κάνουν φροντιστήριο και μετά την αποφοίτηση. Φροντιστήριο για να μπουν στη σχολή δικαστών! Φροντιστήριο για να μπουν στο δημόσιο! Οι νέοι ενήλικες εργαζόμενοι κάνουν μετεκπαίδευση, μετά την τριτοβάθμια, μέσω διαφόρων προγραμμάτων αμφίβολης προέλευσης και στόχευσης που έχουν ξεπηδήσει τον τελευταίο καιρό.
Αφήνουν ανοιχτό το κινητό-αφού η επιμόρφωση είναι διαδικτυακή πια-«μαθαίνουν» μία νέα «δεξιότητα» παντελώς άσχετη με το επάγγελμά τους, ενώ την ίδια ώρα δουλεύουν στην κανονική τους δουλειά ή καθαρίζουν το σπίτι. Στο τέλος κι αυτοί κι ο φροντιστής παίρνουν ένα χαρτζιλίκι. Η νεοαποκτηθείσα δεξιότητα δεν πιστοποιείται κάπως, ούτε συνδέεται με επαγγελματική αναβάθμιση όπως σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Το μόνο σίγουρο είναι πως κάποιοι παίρνουν χρήματα για να επιμορφώνουν εργαζόμενους μέσω σεμιναρίων- μία ακόμη κρατικώς επιδοτούμενη όψη της αναποτελεσματικής ιδιωτικής «επιχειρηματικότητας» στην «παιδεία».
Τα περισσότερα μέρη που πουλάνε εκπαίδευση στην Ελλάδα δεν πουλάνε ούτε τη γνώση ούτε τη μόρφωση, αλλά υποσχέσεις. Υπόσχονται ένα μέλλον όπου, εφόσον επιμορφωθείς αρκετά από τα 18 έως τα 28, θα έχεις μία ασφαλή θέση στο Δημόσιο ή στις ακμάζουσες επιχειρήσεις. Αυτό το ελληνικό καθεστώς δεκαετούς μαθητείας που σχετίζεται με τη συσσώρευση εγγράφων, είναι μία ακόμη εκδήλωση της ελληνικής εμμονής η ζωή να αντιμετωπίζεται σαν γραφειοκρατία.
Βλέπω σε δημοσιεύματα ότι τα παιδιά εξετάζονται ακόμη στα Λατινικά και τα Αρχαία. Και είμαι σχεδόν βέβαιη ότι δεν μαθαίνουν, φυσικά, τη σκέψη του Πλάτωνα και του Βιργιλίου, αλλά να απαγγέλλουν τα λυσάρια γνωστών εκδοτικών. Μαθαίνουν να μισούν τη φιλοσοφία, τις λογοτεχνίες και τη σύγχρονη ελληνική γλώσσα, όμως στις δύσκολες στιγμές ποιος θα τους παρασταθεί; Η δοτική πτώση; Τι είναι τελικά αναγκαίο για έναν νέο άνθρωπο που ξεκινάει τη ζωή και πρέπει να πιαστεί από κάπου;
Η συζήτηση για την εκπαίδευση αφορά πλέον ξεκάθαρα τη ρύθμιση ή την απορρύθμιση της αγοράς. Ανάλογα με το πού τοποθετείται κανείς, είναι υπέρ της αγοράς, της διαφήμισης εκπαιδευτικών υπηρεσιών ή του κρατικού μονοπωλίου κλπ. Έχει βγει από το κάδρο το περιεχόμενο, μένει η διαμόρφωση του πλαισίου που γίνεται κυρίως με όρους συμφερόντων ιδιωτών, επιχειρηματιών και καθηγητικού κατεστημένου. Όμως, η ουσιώδης συζήτηση είναι τι ξέρει ένας άνθρωπος στα 18 ή στα 25 στην Ελλάδα;
Τι κάνει το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα για να διαπλάσει καλούς πολίτες και πιθανά ευτυχισμένους νέους ανθρώπους με δίψα για γνώση; Απολύτως τίποτα, γιατί, ανεξάρτητα από την ιδιωτικόποίηση των συστηματικά υποχρηματοδοτούμενων ΑΕΙ, το σύστημα ήδη λειτουργεί σαν στρεβλή αγορά. Πουλάει στους νέους ανθρώπους και τους γονείς τους ανύπαρκτα μέλλοντα κι ύστερα τους επιρρίπτει την ευθύνη.
