Πριν από ακριβώς 37 χρόνια διεξάγονταν στην Ελλάδα βουλευτικές εκλογές, καθώς έληξε η δεύτερη τετραετία του ΠΑΣΟΚ. Δεν χρειάζεται να αναφερθώ στο πόσο πολωμένο ήταν το πολιτικό κλίμα στη σκιά του σκανδάλου Κοσκωτά. Αν υπήρχε τότε Διαδίκτυο θα αλληλοσκοτωνόμασταν. Το κρίσιμο ζήτημα που καθόρισε, χωρίς υπερβολή, τις εξελίξεις της επόμενης δεκαετίας ήταν ο εκλογικός νόμος με τον οποίον διεξήχθησαν τότε οι εκλογές. Ο νόμος 1847/1989 ήταν μια παραλλαγή της απλής αναλογικής, με άμεση ισχύ, που απέβλεπε στο να μην αποκτήσει αυτοδυναμία η Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Τον συνέταξε ένα επιτελείο ανθρώπων του Ανδρέα Παπανδρέου, ασχέτως αν έχει καταχωριστεί στην Ιστορία ως νόμος Κουτσόγιωργα.
Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Η Νέα Δημοκρατία έλαβε 2.887.488 ψήφους και 44,28%, αλλά μόλις 145 έδρες. Ο στόχος επετεύχθη. Σημειωτέον, πως τέσσερα χρόνια πριν, στις εκλογές του 1985, με την ενισχυμένη αναλογική, το ΠΑΣΟΚ με 45,82% είχε 161 έδρες. Με το ίδιο εκλογικό σύστημα η Νέα Δημοκρατία θα ελάμβανε το 1989 περί τις 158-160 έδρες.
Πολλά γράφτηκαν για τους λόγους που έπεσε η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη το 1993. Αλλοι υποστηρίζουν ότι με την ποινική δίωξη κατά του Ανδρέα Παπανδρέου τον νεκρανάστησε. Πρώτα πρώτα, πιο ένθερμοι υποστηρικτές της συγκεκριμένης δίωξης ήταν τα ηγετικά στελέχη της συνασπισμένης Αριστεράς. Οποιος ανατρέξει σε δηλώσεις εκείνης της εποχής θα διαπιστώσει ότι πρωταγωνιστούσαν προσωπικότητες αυτού του χώρου. Επιπροσθέτως, ουδείς τότε μπορούσε να αγνοήσει ότι 2.000.000 δολάρια βρέθηκαν σε λογαριασμό του αντιπροέδρου της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ. Η κριτική εκ του αποτελέσματος αγνοεί τα δεδομένα της εποχής.
Ο τότε δόλιος εκλογικός νόμος του ΠΑΣΟΚ επιτέλεσε το έργο του. Και ύστερα από τέσσερα χρόνια ο Ανδρέας Παπανδρέου έγινε και πάλι πρωθυπουργός.
Επίσης, την κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη δεν την έριξε ο Αντώνης Σαμαράς. Τυπικά μπορούσε να συνεχίσει να κυβερνά. Η προσφυγή στις κάλπες ήταν επιλογή του πρωθυπουργού και αφορούσε τη δημοκρατική του ευαισθησία. Η ουσία της πτώσης της κυβέρνησης βρίσκεται αλλού. Στην αφετηρία της πορείας της. Τότε, τον Απρίλιο του 1990, με 3.088.137 ψήφους και 46,89%, είχε μόνον 150 έδρες. Κυβέρνησε με τη γνωστή και… άκομψη προσχώρηση Κατσίκη.
Είναι εύλογο, μια κυβέρνηση με μια ουσιαστικά ανύπαρκτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία, να είναι έρμαιο των κάθε λογής συντεχνιακών απαιτήσεων και των προσωπικών στρατηγικών δικών της στελεχών. Να μην μπορεί να εφαρμόσει με ασφάλεια το πρόγραμμά της. Με άλλα λόγια, αλλιώς θα μιλούσε ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αν διέθετε 165 βουλευτές, κάτι που του το στέρησε ένας εκλογικός νόμος. Μπροστά σε μια τέτοια πλειοψηφία τα πυρά του Σαμαρά θα ήταν άσφαιρα και η εσωκομματική γκρίνια ανύπαρκτη.
Για ποιο λόγο ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης δεν προχώρησε αμέσως σε νέες, τέταρτες εκλογές με ενισχυμένη αναλογική; Ενα από τα μυστήρια της Ιστορίας της Μεταπολίτευσης. Τούτων δοθέντων, ο δόλιος εκλογικός νόμος του ΠΑΣΟΚ επιτέλεσε το έργο του. Υστερα από τέσσερα χρόνια ο Ανδρέας Παπανδρέου έγινε και πάλι πρωθυπουργός.
