Είσαι απαράδεκτος. Μας έχεις κάνει να φοβόμαστε να βουτήξουμε στο νερό, μην τυχόν και γίνουμε βορά στο ισχυρό ραμφοειδές σαγόνι σου (άκου ραμφοειδές!). Και δεν είναι μόνο τα κοφτερά δόντια σου που μας απειλούν. Θα σου το πω χωρίς περιστροφές: δεν τρώγεσαι με τίποτα. Στην κυριολεξία. Αν κατά λάθος βρεθείς στο πιάτο μας, το πιθανότερο είναι να καταλήξουμε στο νοσοκομείο. Στο σώμα σου κυκλοφορεί η τετροδοτοξίνη, μια νευροτοξίνη ιδιαίτερα θερμοανθεκτική, που δεν καταστρέφεται δηλαδή με το μαγείρεμα και για την οποία δεν υπάρχει αντίδοτο. Προκαλεί μούδιασμα στα χείλη και στη γλώσσα, ζάλη και αδυναμία, ακόμη και παράλυση ή σοβαρή αναπνευστική ανεπάρκεια. Μόλις 1-2 mg αρκούν για να κινδυνέψουμε να πάμε στα θυμαράκια.
Κακούργε λαγοκέφαλε. Ηρθες να μαγαρίσεις τις θάλασσές μας και να μας χαλάσεις το καλοκαίρι…
Ας σοβαρευτούμε. Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η εξάπλωση νέων θαλάσσιων ειδών είναι μια φυσική διαδικασία που συνέβαινε πάντα, όχι όμως με τον ρυθμό και στην κλίμακα που συμβαίνει σήμερα. Είναι εύκολο να ανακηρύξουμε τον λαγοκέφαλο δημόσιο εχθρό, μόνο που τα ψάρια δεν καταστρώνουν σχέδια εξόντωσης λουομένων ούτε οργανώνουν σαμποτάζ στους ψαράδες. Υπακούουν σε έναν αρχέγονο νόμο της ζωής: προσπαθούν να βρουν χώρο, τροφή και τις κατάλληλες συνθήκες για να αναπαραχθούν και να συνεχίσουν να υπάρχουν.
Eύκολο να ανακηρύξουμε τον λαγοκέφαλο δημόσιο εχθρό, μόνο που τα ψάρια δεν καταστρώνουν σχέδια εξόντωσης λουομένων ούτε οργανώνουν σαμποτάζ στους ψαράδες.
Η παρουσία του λαγοκέφαλου στη Μεσόγειο δεν είναι θεομηνία. Οφείλεται σε συγκεκριμένους λόγους. Στην άνοδο της θερμοκρασίας των θαλασσών λόγω κλιματικής αλλαγής, που καθιστά τα νερά μας πιο φιλόξενα για τροπικά είδη. Στην υπεραλίευση που έχει μειώσει τον πληθυσμό των φυσικών θηρευτών, δημιουργώντας στα θαλάσσια οικοσυστήματα κενά, τα οποία εκμεταλλεύονται εισβολικά είδη που εγκαθίστανται πιο εύκολα και εξαπλώνονται ταχύτερα. Σε ένα σύνολο ανθρωπογενών παραγόντων –από την εντατική ναυσιπλοΐα και τη ρύπανση μέχρι την καταστροφή παράκτιων ζωνών– που έχουν αλλάξει δραματικά το θαλάσσιο περιβάλλον.
Ο λαγοκέφαλος καταστρέφει αλιευτικά εργαλεία, ανταγωνίζεται ντόπια είδη για τροφή και αλλοιώνει τις ισορροπίες ολόκληρων οικοσυστημάτων, όχι γιατί είναι σατανικό πλάσμα. Βρέθηκε σε ένα ήδη απορρυθμισμένο περιβάλλον που έχει χάσει την ανθεκτικότητά του, εκεί βρίσκεται το πραγματικό του πλεονέκτημα.
Ας δούμε τη μεγάλη εικόνα, λοιπόν. Δεν υπάρχει επιθετικός λαγοκέφαλος ούτε επικίνδυνη αρκούδα, κακός λύκος, πανούργα αλεπού. Υπάρχει η φύση που ασφυκτιά κάτω από την μπότα του κατακτητή –του ανθρώπου, που θεωρεί τον εαυτό του ιδιοκτήτη του πλανήτη– και προσπαθεί να επιβιώσει.
Δεν ήρθε μόνος του ο λαγοκέφαλος. Εμείς τον φέραμε…
