Τερματισμός πολέμου ή παράταση εκεχειρίας; Αυτό είναι το πρώτο ερώτημα μετά την ανακοίνωση της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν. Το δεύτερο αφορά την «ομίχλη» γύρω από τον κεντρικό στόχο της επιχείρησης με την πομπώδη ονομασία «Επική Οργή»· το πυρηνικό ζήτημα παραπέμπεται σε νέο γύρο διαπραγμάτευσης, ο οποίος θα ακολουθήσει τους επόμενους δύο μήνες.
«Εμειναν οι ΗΠΑ από πυρομαχικά;» ρωτούσα, μεταξύ σοβαρού και αστείου, τις προηγούμενες ημέρες πρώην αξιωματούχο του ισραηλινού στρατού, ζητώντας τη δική του ερμηνεία για το ότι ο Τραμπ δεν επέστρεφε στην ένοπλη δράση, παρότι δεν έπαιρνε τη συμφωνία που ζητούσε. Διότι μία είναι η απάντηση που έχει καθαρά δοθεί από τις εξελίξεις: ο Τραμπ δεν ήθελε την επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων.
Εδώ είναι και το «αγκάθι» στη σχέση με τον Νετανιάχου. Στο Ισραήλ δεν ήθελαν να το πιστέψουν. Ηλπιζαν ότι ο Αμερικανός πρόεδρος εξαντλούσε όλα τα περιθώρια για την επίτευξη μιας διπλωματικής λύσης, με πρόθεση να νομιμοποιήσει έτσι έναν δεύτερο γύρο στρατιωτικής εκστρατείας, ο οποίος θα έπληττε πιο δραστικά τις επιχειρησιακές ικανότητες του Ιράν.
Εδώ που τα λέμε, έχουν κάποιο δίκιο από την οπτική τους. Εξαρχής η αμερικανοϊσραηλινή επέμβαση είχε στόχο να απενεργοποιήσει το ιρανικό καθεστώς ως απειλή για την περιφερειακή ασφάλεια. Η νίκη σε αυτόν τον πόλεμο είχε τρεις παράλληλες εκδοχές: κατάργηση της δυνατότητας της Τεχεράνης να αποκτήσει πυρηνικά, καταστροφή της πυραυλικής της ικανότητας και –ιδανικά– ανατροπή του καθεστώτος με απώτερο σκοπό τη διάνοιξη μιας λιγότερο φονταμενταλιστικής προοπτικής για το Ιράν και τη γειτονιά του. Τελικά τι κατάφερε η «Επική Οργή» του Τραμπ, πέρα από την αποσταθεροποίηση της οικονομίας;
Το ερώτημα θα τεθεί πολλές φορές στον Αμερικανό πρόεδρο ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Ο ίδιος έχει κάποιες απαντήσεις, όπως η εξόντωση ηγετικών στελεχών του καθεστώτος, η μερική καταστροφή της ιρανικής άμυνας και το γεγονός ότι οι ΗΠΑ θα επιμείνουν «μέχρι τέλους» στο πυρηνικό ζήτημα. Είναι ασφαλώς απαντήσεις ανεπαρκώς πειστικές, κάτι που θα δημιουργήσει πρόβλημα στον Τραμπ.
Γιατί λοιπόν δεν τελείωσε τη δουλειά στο Ιράν; Την απάντηση μας είχε δώσει σε ανύποπτο χρόνο ο Εντουαρντ Φίσμαν, συγγραφέας του «Chokepoints»: «Ο Τραμπ δεν έχει το στομάχι για μια παρατεταμένη επιχείρηση στο Ιράν. Και δεν τον κατηγορώ. Ο πόλεμος αυτός είναι αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ».
Εμείς ας κρατήσουμε ότι η συμφωνία, εφόσον τελικά υλοποιηθεί, θα είναι ίσως ικανή να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ. Εδώ που φτάσαμε, ας είναι και με διόδια.
