Διάβασα πως κάπου ειπώθηκε πως «ο Μητσοτάκης και ο Τσίπρας είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος». Στην αρχή δεν το πίστεψα, υπέθεσα πως θα ήταν μια από τις πολλές κατασκευασμένες ειδήσεις, όμως δυστυχώς ειπώθηκε. Μοιραία το μυαλό μου πήγε πίσω, στο μακρινό 1952, τότε που ο Νίκος Ζαχαριάδης είπε το «Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος», λίγο πριν από τις εκλογές της 16ης Νοεμβρίου 1952. Ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάλυση της δήλωσής του, όπως μεταδόθηκε στις 21 Οκτωβρίου 1952, από τον ραδιοφωνικό σταθμό «Ελεύθερη Ελλάδα». Εκεί, μεταξύ άλλων, αναφέρεται και το εξής: «Δεν υπάρχει διαφορά μεταξύ Πλαστήρα και Παπάγου. Και οι δύο είναι λακέδες της αμερικανοκρατίας. Ο Πλαστήρας και ο Παπάγος είναι οι δύο όψεις του αμερικανικού νομίσματος… Ο Πλαστήρας είναι πιο επικίνδυνος από τον Παπάγο, γιατί εμφανίζεται με δημοκρατική μάσκα».*
Ας δούμε το πολιτικό περιβάλλον εκείνων των ημερών. Στα μέσα Οκτωβρίου πραγματοποιήθηκε στη Μόσχα το 19ο συνέδριο του ΚΚΣΕ, που ήταν το πρώτο αμέσως μετά τον πόλεμο. Σε αυτό το συνέδριο ο Ν. Ζαχαριάδης, αφού εξύμνησε τον Στάλιν, είπε και το περίφημο «οι Ελληνίδες μητέρες προσεύχονται στον Θεό να κόβει μέρες από αυτές και να του δίνει χρόνια». Ομως ο Πανάγαθος δεν εισάκουσε τον Ζαχαριάδη και ο «πατερούλης» πέθανε έπειτα από πέντε μήνες.
Ο Ζαχαριάδης, με όλο το κύρος του, επέβαλε στην ΕΔΑ να κατεβάσει συνδυασμούς σε όλη την Ελλάδα, ενισχύοντας ουσιαστικά τον Συναγερμό του Παπάγου, κάτι που προκάλεσε τη διαφωνία του Ηλία Ηλιού. Ο Ηλιού ζητούσε να κατεβάσει η ΕΔΑ συνδυασμούς μόνον σε 3-4 περιφέρειες και στις υπόλοιπες να υποστηρίξει το Κέντρο, καθώς δεν αποδεχόταν τη γραμμή «Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος». Εκτοτε, αυτό το σύνθημα παραπέμπει σε μια απλοϊκή, ισοπεδωτική σκέψη που αδυνατεί να αναλύσει την πραγματικότητα σε όλες τις αποχρώσεις της. Προδίδει ένα δογματισμό και μια ρηχότητα που οδηγούν σε λανθασμένη πολιτική στάση.
Αυτό το σύνθημα παραπέμπει σε μια απλοϊκή, ισοπεδωτική σκέψη που αδυνατεί να αναλύσει την πραγματικότητα σε όλες τις αποχρώσεις της. Προδίδει ένα δογματισμό και μια ρηχότητα που οδηγούν σε λανθασμένη πολιτική στάση.
Τα όσα ειπώθηκαν τις προάλλες απέδειξαν πως το «Τι Πλαστήρας, τι Παπάγος» παραμένει επίκαιρο, ως τρόπος μιας επιδερμικής προσέγγισης των γεγονότων και εμπαθούς αξιολόγησης προσώπων.
* Σπύρου Λιναρδάτου, «Από τον Εμφύλιο στη χούντα, 1949-1952», σελ. 532-533, εκδ. Παπαζήση, 1977.
