Η εκπομπή-ντοκιμαντέρ «Στο χιλιοστό» του ΣΚΑΪ ολοκληρώθηκε. Πέραν των συναισθημάτων που μας προκάλεσε, τι άλλο μας προσέφερε;
Τα χοντρά γράμματα των όσων έγιναν το πρώτο εξάμηνο του 2015 ήταν ήδη γνωστά. Με το ντοκιμαντέρ των κυριών Ελένης Βαρβιτσιώτη και Βικτώριας Δενδρινού μάθαμε τα ψιλά γράμματα αυτής της περιόδου μέσα από τις μαρτυρίες των πρωταγωνιστών. Καλό το βιβλίο, αλλά καλύτερη η εικόνα.
Σήμερα, για όσους ενδιαφέρονται, δεν θα πρέπει να υπάρχουν κενά για το τι ακριβώς συνέβη. Ούτως ή άλλως η κρίση είναι μάλλον ιστορική καθώς η πολιτική αξιολόγηση εξαντλήθηκε στις εκλογές του 2019, όταν και αποτιμήθηκε ολόκληρη η περίοδος του τρίτου μνημονίου.
Ο χαρισματικός ηγέτης δεν μπορεί να διαψεύσει τις προσδοκίες των πιστών του, να ματαιώσει τις ελπίδες που έχουν εναποθέσει στο πρόσωπό του. Είναι δέσμιος των εξαγγελιών του.
Το ερώτημα είναι γιατί η κυβέρνηση των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ επέλεξε αυτήν την πορεία, ενώ είχε τη δυνατότητα σταδιακά, μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2015, να προχωρήσει σε μια τακτική αναδίπλωση αλλάζοντας τη στρατηγική της στόχευση.
Να μη λησμονούμε πως τους πρώτους μήνες αυτού του «σωτήριου» έτους ο Αλέξης Τσίπρας ήταν πανίσχυρος, με τη δημοτικότητά του να ξεπερνάει το 70%. Από την άλλη πλευρά η Νέα Δημοκρατία εκαλείτο να διαχειριστεί την εκλογική της ήττα, που έφερε τα γνωστά εσωκομματικά προβλήματα και το ΠΑΣΟΚ βίωνε τραυματικά το 4,68%. Συνεπώς, θεωρητικά, θα μπορούσε ο τότε πρωθυπουργός, με το κύρος του, να επιβάλει τη στροφή του στο εκλογικό σώμα, χωρίς σημαντικές αναταράξεις.
Εδώ υπεισέρχονται δύο παράγοντες: Η αμφίδρομη, λατρευτική σχέση του ηγέτη με τον λαό του και το ιστορικό γονιδίωμα της ριζοσπαστικής Αριστεράς. Η σχέση του πλήθους με τον αρχηγό είναι γνωστή. Παραγνωρίζεται όμως η σχέση του αρχηγού με το πλήθος που τον ακολουθεί. Ο χαρισματικός ηγέτης δεν μπορεί να διαψεύσει τις προσδοκίες των πιστών του, να ματαιώσει τις ελπίδες που έχουν εναποθέσει στο πρόσωπό του. Είναι δέσμιος των εξαγγελιών του. Ακόμα και όταν η πραγματικότητα είναι συντριπτικά εις βάρος του, προτιμά να συγκρουστεί μαζί της παρά με τους οπαδούς του. Ηγέτης και μάζα είναι σφιχταγκαλιασμένοι και δεμένοι με χοντρές αλυσίδες.
Συγχρόνως ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν ένα μόρφωμα πολλών συνιστωσών με μαρξιστικές καταβολές. Κουβαλούσαν τον γνωστό σωτηριολογικό μεσσιανισμό της Αριστεράς που, μαζί με την άγνοιά τους, συνοψιζόταν στην αντίληψη πως μπορούσαν να αλλάξουν την Ευρώπη. Οι ιδεολογικές καταβολές είναι ένας παράγοντας που δεν μπορεί να αγνοηθεί στα κόμματα της Αριστεράς. Ετσι, η δικαιολόγηση της αλλαγής πορείας το καλοκαίρι του 2015 έγινε με προσφυγή στον Λένιν και στη συμφωνία του Μπρεστ Λιτόφσκ, όπου οι μπολσεβίκοι παραχώρησαν το 1/3 της Ρωσίας στη Γερμανία για να εδραιώσουν το καθεστώς τους. Εδωσαν γη, κέρδισαν χρόνο. Γεμάτος συμβολισμούς αυτός ο παραλληλισμός, αλλά ο σκληρός πυρήνας του ΣΥΡΙΖΑ δεν πείστηκε. Το πλήθος όμως στη συνέχεια, τον Σεπτέμβριο του 2015, ακολούθησε τον ηγέτη του, βάζοντας στο περιθώριο τους εκφραστές της ιδεολογικής καθαρότητας.
