Πριν από μία εβδομάδα ο λογαριασμός στο instagram της φεμινιστικής συλλογικότητας pussyriot πλημμύρισε μηνύματα συμπαράστασης. Οι καλλιτέχνιδες, με καταγωγή από τη Ρωσία, γνωστές πολέμιοι του εγκληματία πολέμου Πούτιν, έκαναν μία ακόμη «εθνοπροδοτική ανάρτηση». Ανήρτησαν τη φωτογραφία μίας μεσόκοπης, κουρασμένης γυναίκας με λουλουδένιο φόρεμα. Κάθεται με τσάντες και ταξιδιωτικούς σάκους γύρω της, είναι γεμάτη αίματα. «Φαντάσου πως αυτή είναι η χώρα σου», έγραψε η συλλογικότητα, «και πως χτες το βράδυ χτυπήθηκε από 656 ντρόουν και 73 πυραύλους. Φαντάσου πως σκοτώθηκαν εικοσιένας άνθρωποι, ανάμεσά τους δύο παιδιά».
Πριν από λίγες μέρες, παίχτηκε στο Κίεβο η όπερα «Μητέρες της Χερσώνας». Αφορά τις απαγωγές παιδιών από τη Ρωσία. Σύμφωνα με την οργάνωση Bring Kids Back, της ουκρανικής κυβέρνησης, πάνω από 20.000 παιδιά χωρίστηκαν παρά τη θέλησή τους από την οικογένειά τους στην Ουκρανία. Το παιδομάζωμα περιλαμβάνει πιθανή αλλαγή ονόματος, έκθεση σε ρωσική προπαγάνδα και απονομή ρωσικής ιθαγένειας. Ελπίζουμε τα απαχθέντα παιδιά να είναι ετεροφυλόφιλα (αν και στατιστικά αυτό είναι εντελώς απίθανο), καθώς η Ρωσία θεωρεί τις ελευθερίες γύρω από το φύλο και τη σεξουαλικότητα «δυτικό εκφυλισμό».
Πίσω στην όπερα, πρόκειται για μία ανάθεση της Μητροπολιτικής Όπερας της Νέας Υόρκης. Το λιμπρέτο είναι του αμερικανού George Brant και η μουσική του Ουκρανού Maxim Kolomiiets, που, όμως, ζει πλέον στη Ληψία (όπως αμέτρητοι άλλοι Ουκρανοί καλλιτέχνες). Για τις ανάγκες της πρεμιέρας στο Κίεβο η όπερα προσαρμόστηκε στα ουκρανικά από τον Myroslav Laiouk, που έχει παραμείνει στην Ουκρανία. Το φθινόπωρο το έργο θ’ ανέβει στη Βαρσοβία.
Η εφημερίδα Guardian χαρακτήρισε την όπερα «πράξη πολιτιστικής διπλωματίας» που στρέφει τη διεθνή προσοχή στα παιδιά. Οι δημιουργοί βασίστηκαν σε μαρτυρίες και έρευνα. Μαζί με συνεργάτιδές τους ήρθαν σε επαφή με απαχθέντες ανηλίκους ή με χωρισμένες οικογένειες κι έτσι έφτιαξαν το λιμπρέτο. Λογοτεχνία του πολέμου.
Σκηνή από το έργο που έκανε εντύπωση σε όσους βρέθηκαν εκεί: μία ηλικιωμένη τραγουδάει πως θα ήθελε να ρίξει σπόρια στις τσέπες ενός Ρώσου στρατιώτη. Όταν αυτός πέσει στη γη, το σώμα του θα βγάλει ηλιοτρόπια. Μια πράξη εκδίκησης μέσω της ομορφιάς; Γκροτέσκ εικόνα όπου νέοι άνθρωποι γίνονται λίπασμα; Όνειρο για καλύτερες μέρες, όπου αντί για στρατιώτες η ηλικιωμένη βλέπει λουλούδια; Όλα είναι πιθανά.
Οι παραστατικές τέχνες έχουν τα μέσα να συλλάβουν τέτοιες περίπλοκες καταστάσεις. Στο επικό, εξάωρο, έργο του Robert Lepage Glaube, Geld, Krieg und Liebe, που παίζεται πάλι αυτές τις μέρες στη Σαουμπίνε του Βερολίνου, μεταξύ άλλων, ένα ζευγάρι Γερμανών ανδρών προσπαθεί να τεκνοποιήσει με τη βοήθεια μίας παρένθετης μητέρας από την Ουκρανία. Η γέννα πάει καλά, το μωρό υγιές, οι μπαμπάδες το βλέπουν με βιντεοκλήση. Η βιολογική μητέρα αναλαμβάνει να παραδώσει το βρέφος στο ζευγάρι που θα ταξιδέψει με τρένο μέσω Πολωνίας, για να το παραλάβει.
Καμία είδηση ή δημοσιογραφική ανάλυση δεν μ’ έκανε ποτέ να νιώσω πόσο κοντά και ηλίθιος είναι ο πόλεμος όσο εκείνες οι σκηνές με τη μητέρα που περιμένει σ’ έναν κρύο σιδηροδρομικό σταθμό, ενώ αναρτημένοι πίνακες επί σκηνής δείχνουν τα δρομολόγια που ακυρώνονται, λόγω Πούτιν.
