Το λέγαμε εδώ την προηγούμενη εβδομάδα: όταν οι αστρονόμοι δεν μπορούν να εξηγήσουν επαρκώς ένα φυσικό φαινόμενο του κολλούν το επίθετο «μαύρο» ή «σκοτεινό» και πάνε παρακάτω. Μαύρη τρύπα, σκοτεινή ύλη, σκοτεινή ενέργεια, τα πιο εύκολα παραδείγματα.
Υπάρχει και ένα ακόμα στο οποίο δεν έχει ποτέ αναφερθεί η στήλη: η σκοτεινή ροή (Dark Flow). Δεν έχει αναφερθεί ποτέ, διότι είναι η πιο αμφιλεγόμενη θεωρία από όλες τις παραπάνω (που δεν είναι μονάχα θεωρίες, αλλά υπάρχουν και ενδείξεις πειραματικές, εργαστηριακές, παρατηρησιακές, ειδικά σε ό,τι αφορά τις μαύρες τρύπες).
Σύμφωνα με αυτήν, κάτι τραβάει το σύμπαν μας προς τα κάπου με απίστευτη ελκτική δύναμη. Και μάλλον δεν ανήκει στο δικό μας σύμπαν.
Η θεωρία προτάθηκε για πρώτη φορά το 2008, όταν ομάδα αστρονόμων με επικεφαλής τον Λετονό Αλεξάντερ Κασλίνσκι (γενν. το 1957) παρατήρησαν πολλά σμήνη γαλαξιών να κατευθύνονται με αδιανόητες ταχύτητες προς συγκεκριμένη κατεύθυνση στο Διάστημα. Αυτή η μυστηριώδης αστρική κινητικότητα πήρε το όνομα «σκοτεινή ροή» ακριβώς επειδή είναι μυστηριώδης και ανεξήγητη.
Κάτι με απίστευτη βαρυτική έλξη μοιάζει να τραβάει ολόκληρες ομάδες γαλαξιών προς το μέρος του, δηλαδή πίσω και πέρα από αυτό που λέμε κοσμικό ορίζοντα: το σύμπαν που μπορούν τα τηλεσκόπιά μας να παρατηρήσουν. Ουδείς γνωρίζει τι συμβαίνει πέρα από αυτό το όριο, αν το σύμπαν συνεχίζεται ή αν ισχύει κάτι διαφορετικό. Τα τηλεσκόπιά μας έχουν ένα συγκεκριμένο όριο: τα 380.000 χρόνια μετά τη Μεγάλη Εκρηξη. Πέρα από αυτό το όριο το φως δεν έχει φτάσει. Ισοδυναμεί με 46 δισεκατομμύρια έτη φωτός.
Εχουν διατυπωθεί διάφορες ερμηνείες, που στην ουσία είναι εικασίες: κάποια «μαγνητική» υπερδομή που είναι κατάλοιπο από την απώτατη εποχή πριν από την πληθωριστική αύξηση του σύμπαντος, από την αυγή της Μεγάλης Εκρηξης; Ή, ακόμα πιο παλαβό, ένα άλλο, παράλληλο σύμπαν που «πιέζει» το δικό μας;
Ποιο όμως είναι το, ας πούμε, σημείο προς το οποίο ρέουν τα σμήνη των γαλαξιών; Βρίσκεται κάπου ανάμεσα στους αστερισμούς του Κενταύρου και της Υδρας.
Η θεωρία της σκοτεινής ροής είναι «αδελφάκι» μιας άλλης παρόμοιας θεωρίας που είχε διατυπωθεί πολύ νωρίτερα, τις δεκαετίες του ’70 και του ’80, όταν παρατηρήθηκε ένα ανάλογο «βαρυτικό μυστήριο», μια ροή γαλαξιών αλλά προς διαφορετική κατεύθυνση. Αυτή είναι η θεωρία του Μέγα Ελκυστή, 250 εκατομμύρια έτη φωτός απόσταση από τη Γη.
Ο Κασλίνσκι και οι συνεργάτες του έχουν δεχθεί άφθονη κριτική από συναδέλφους τους. Μάλιστα, το διαστημικό τηλεσκόπιο Μαξ Πλανκ της Ευρωπαϊκής Διαστημικής Εταιρείας, λίγο πριν τερματίσει τη λειτουργία του, «έψαξε» για ίχνη της σκοτεινής ροής αλλά δεν εντόπισε κανένα, μολονότι άλλοι αναλυτές ερμήνευσαν τα στατιστικά ευρήματα του διαστημικού αστεροσκοπείου αρκετά διαφορετικά.
Η σκοτεινή ροή, αν ισχύει, μοιάζει με μια αινιγματική, κοσμική δίνη. Το πιο περίεργο είναι πως, καθώς ο Κασλίνσκι συνεχίζει τις παρατηρήσεις του και επιμένει ότι υπάρχει κινητικότητα, δεν είναι βέβαιο αν οι γαλαξίες «πάνε ή έρχονται»…
