Υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα ελληνική τελετουργία: εγκαινιάζουμε δημόσια έργα με ενθουσιασμό, φωτογραφιζόμαστε μπροστά σε κορδέλες και μετά τα ξεχνάμε. Εξαφανιζόμαστε. Ο πολιτισμός δεν είναι δαπάνη, είναι επένδυση, είχε πει ο Φρανσουά Μιτεράν. Και η Ελλάδα συμφωνεί. Και επενδύει. Και αφού σβήσει και το τελευταίο χειροκρότημα, αφήνει την αδιαφορία να κάνει τη δουλειά της· και την κάνει.
Τα μουσεία, οι αρχαιολογικοί τόποι, ο λόφος των Νυμφών –τι σχήμα οξύμωρο για ένα τοπίο με άρρωστα δέντρα– και ο λόφος του Φιλοπάππου, ακόμη και τα φρεσκοφυτεμένα παρτέρια κάθε άνοιξη και φθινόπωρο, μένουν να παλεύουν μόνα τους με τον χρόνο, τη φθορά και –κυρίως– τη βαθιά απαξίωσή μας για τον δημόσιο χώρο.
Η Ακαδημία Πλάτωνος είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα: ένας χώρος με βαρύ ιστορικό φορτίο και παγκόσμια ακτινοβολία είναι ολότελα εγκαταλελειμμένος. Οπως κατέδειξε η αυτοψία της «Κ» (φ. 7/6/2026), ελάχιστες επιγραφές, σχεδόν καμία σήμανση, με τους επισκέπτες από Βρετανία, Καναδά, ΗΠΑ, Γερμανία, Αυστραλία να ψάχνουν μόνοι τους για το πού ακριβώς βρισκόταν η Σχολή του Πλάτωνα. Καθηγητές και φοιτητές Φιλοσοφίας που ταξίδεψαν χιλιάδες χιλιόμετρα βρίσκονται μπροστά σε μια σιωπή διόλου… φιλοσοφική, αλλά απολύτως νεοελληνική.
Και δεν είναι το μόνο παράδειγμα. Από τα μουντζουρωμένα αγάλματα που μένουν μήνες μέσα στη βρωμιά στις πλατείες και τη σιωπή εκείνων που εκλάπησαν κι έχουν ήδη γίνει σκραπ, από τα κοτέτσια και τους περιστεριώνες, εκεί όπου κανείς δεν μπορεί να ελέγξει ούτε να καθαρίσει –βεβαίως, η έλλειψη προσωπικού φύλαξης δίνει πάντοτε μια εύκολη δικαιολογία–, η σχέση μας με την πόλη μοιάζει να τελειώνει τη στιγμή που ικανοποιούνται οι εκάστοτε υψηλές κυβερνητικές προσδοκίες. Η πολιτεία δείχνει να θεωρεί ότι το έργο ολοκληρώνεται με την κορδέλα κι εμείς, ως πολίτες, όχι μόνο δεν απαιτούμε τίποτε περισσότερο, αλλά στραγγίζουμε και την τελευταία ελπίδα αλληλεγγύης και ενσυναίσθησης.
Ισως γιατί έχουμε μάθει να προστατεύουμε τον εαυτό μας από την απογοήτευση. Οταν ο πήχυς είναι χαμηλά, δεν πέφτεις ποτέ από μεγάλο ύψος. Τα όποια προβλήματα θεωρούνται αναμενόμενα και δεν μας διαλύουν ψυχικά. Ετσι, η εγκατάλειψη γίνεται σχεδόν φυσική κατάσταση. Αλλά οι δημόσιοι χώροι δεν είναι διακοσμητικοί· είναι καθρέφτες της αυτοεκτίμησής μας. Αν αφήνουμε την Ακαδημία Πλάτωνος να ρημάζει, τι λέμε για τον εαυτό μας; Το ερώτημα δεν είναι «πού πάνε» τα μουσεία αφού τα εγκαινιάσουμε. Το ερώτημα είναι: Πού πάμε εμείς χωρίς αυτά;
