Δεν είναι η πρώτη φορά που τα φαινόμενα απατούν. Στην αρχή όλα μοιάζουν σχεδόν ειδυλλιακά, μέχρι να αρχίσουν να ξεδιπλώνονται τα νήματα της ψηφιακής και της πραγματικής ζωής· πολύ συχνά, πολύ διαφορετικές η μία από την άλλη. Ο επινοημένος ή επιθυμητός εαυτός της σοσιαλμιντιακής σφαίρας και ο δύσκολος «άλλος» που έρχεται στην επιφάνεια όταν ήδη είναι ανεπανόρθωτα αργά.
Το ντοκιμαντέρ «Η πρόσκρουση» (The Crash) του Γκάρεθ Τζόνσον, διαθέσιμο στο Netflix, είναι η αφορμή για να καταγραφεί και να αναλυθεί περαιτέρω ένα ήδη εκτεταμένο φαινόμενο.
Στην πόλη Στρόνγκσβιλ του Οχάιο, στις 31 Ιουλίου του 2022, ένα αυτοκίνητο προσκρούει σε τοίχο με ταχύτητα 160 χλμ. και διαλύεται. Νεκροί δύο αγόρια, 20 και 18 ετών, οι συνεπιβάτες. Η οδηγός, η 17χρονη Μακένζι Σιρίλα, ανασύρεται σοβαρά τραυματισμένη. Η ταινία παρακολουθεί τα γεγονότα από τις κάμερες των αστυνομικών, η σκηνοθετική έρευνα περιλαμβάνει συνεντεύξεις από φίλους και τις οικογένειες των νέων, όπως και αποδεικτικά στοιχεία που αποσπάστηκαν από το κινητό της Μακένζι. Στο αυτοκίνητο βρέθηκαν μαριχουάνα και «μανιτάρια», όμως οι τοξικολογικές εξετάσεις της οδηγού βγήκαν καθαρές. Επίσης, ο τεχνικός έλεγχος του αυτοκινήτου έδειξε ότι τα συστήματά του λειτουργούσαν άψογα. Τη στιγμή της πρόσκρουσης δεν έγινε καμία απολύτως προσπάθεια φρεναρίσματος.
Τι οδήγησε, λοιπόν, τη 17χρονη στον τοίχο, παρασύροντας στον θάνατο το αγόρι της, Ντομ, με το οποίο ζούσαν ήδη μαζί, ερωτευμένοι, και τον κολλητό φίλο τους Ντέιβιον; Μέσα από την (πολύκροτη) δίκη, το ντοκιμαντέρ χτίζει μεθοδικά το προφίλ της Μακένζι. Κορίτσι του Instagram και του TikTok, αναρτά συνεχώς «χαριτωμένα βίντεο» στα οποία δοκιμάζει ρούχα, κουνάει με χάρη τις τεράστιες, ψεύτικες, βλεφαρίδες της, προσφέρει στους followers «υλικό» από εξόδους, διασκέδαση, την καθημερινότητά της με τον Ντομ και την παρέα. Οι γονείς της Μακένζι ποτέ δεν της χαλάνε χατίρι. Δεν βρίσκουν πάνω της τίποτα επιλήψιμο, ούτε το «λίγο χόρτο» που καπνίζει. Ανεκτικοί και άβουλοι. Σιγά σιγά, όμως, οι επικοινωνίες της μέσω των σοσιαλμιντιακών λογαριασμών της, που έρχονται στην επιφάνεια, δηλώνουν έναν «κακό» άνθρωπο, αντιπαθή σε πολλούς, που καταπίεζε και απειλούσε τον Ντομ (λίγες ημέρες πριν από το τροχαίο είχε εκμυστηρευτεί στη μητέρα του ότι τη φοβόταν όταν οδηγούσε), δημιουργώντας, συχνά, ασφυξία στη σχέση τους.
Η Μακένζι, που εν τω μεταξύ έχει ανακτήσει πλήρως δυνάμεις και μιλάει και στο ντοκιμαντέρ, δεν μπορεί να ανασκευάσει στη δίκη την κατηγορία: κρίνεται «ένοχη για δύο φόνους». Καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη, με δικαίωμα αίτησης αποφυλάκισης μετά 15 έτη.
Η ιστορία αυτή, σε διάφορες παραλλαγές, εμφανίζεται όλο και συχνότερα στις κοινωνίες. Οι ψυχοπαθολογικές συμπεριφορές αποτελούν σχεδόν μια νέα «κανονικότητα». Δεν είναι μόνο ο άνθρωπος που πάσχει από ψυχική διαταραχή. Είναι και ένα ολόκληρο περιβάλλον που αγνοεί ή εθελοτυφλεί ή παραμένει αδιάφορο, αφήνοντας τον ασθενή αβοήθητο. Οι γονείς της Μακένζι (για να παραμείνουμε στο ντοκιμαντέρ) δεν είχαν, άραγε, αντιληφθεί ότι η κόρη τους θα μπορούσε να προκαλέσει κακό όχι μόνο στον εαυτό της, αλλά και στους γύρω της;
Τα περισσότερα περιστατικά παραμένουν αδιάγνωστα και το πρόβλημα αναδύεται όταν είναι ήδη αργά. Οι επαγγελματίες της ψυχικής υγείας δεν σταματούν να επαναλαμβάνουν ότι ο ψηφιακός κόσμος αρμενίζει στραβά και επώδυνα για τις κοινωνίες· ότι οι νέοι ανθρωπότυποι εγκλωβίζονται σε μια σοσιαλμιντιακή εικόνα που δεν μπορούν, από ένα σημείο και μετά, να υπηρετήσουν. Και το χειρότερο: η νόσος γίνεται δυσδιάκριτη, καθώς όλο και περισσότεροι την αποδέχονται ως μια άλλη, αναπόφευκτη, πραγματικότητα.
