«Κόφ’ το πριν σε αναγκάσει ο γιατρός να το κόψεις». Δυστυχώς, έκοψα το τσιγάρο αφού μου είχε προκαλέσει ήδη τις βλάβες με τις οποίες με απειλούσαν εδώ και χρόνια. Σοβαρές μεν, αλλά ευτυχώς όχι και τόσο ώστε να αλλοιώσουν τον τρόπο της ζωής μου. Οφείλω να ομολογήσω ότι δοκίμασα από πρώτο χέρι το ρηθέν παρά του Μαρκ Τουέιν. «Το να κόψεις το τσιγάρο είναι πανεύκολο. Το έχω ήδη κόψει πολλές φορές». Το ίδιο κι εγώ. Σταματούσα να καπνίζω, ήμουν ενθουσιασμένος από τον εαυτό μου και υπερήφανος για τη δύναμη της θέλησής μου, ώσπου ερχόταν κάποια στιγμή που τα ξεχνούσα όλ’ αυτά και άναβα το πρώτο από τα πάμπολλα τσιγάρα που ήξερα ότι θα ακολουθήσουν. Είχα την ψευδαίσθηση πως μπορώ να το ελέγξω, άντε τρία το πολύ κάθε μέρα, το πολύ πέντε ή μήπως επτά; Αδύνατον να το ελέγξω, ειδικά αφού το είχα συνδέσει με το γράψιμο και πίστευα ότι δεν μπορούσα να γράψω χωρίς να καπνίσω. Θυμάμαι ένα διήγημα στο New Yorker, το 1980 –μόλις είχε αρχίσει η συστηματική εκστρατεία κατά του καπνίσματος–, που περιέγραφε ότι κάπου στο Γκραντ Κάνιον συγκεντρώνονταν οι τελευταίοι καπνιστές. Ηταν συγγραφείς που κρύβονταν για να γράψουν. Τώρα πια το ξέρω πως όλ’ αυτά είναι φαντασιακά οικοδομήματα, που τα είχα φτιάξει για να στεγάσω τον εθισμό μου στη νικοτίνη. Διαθέτει όπλα που την κάνουν μοναδική. Σε αντίθεση με τους άλλους εθισμούς, όπως το αλκοόλ ή τα βαριά ναρκωτικά, δεν επηρεάζει τη συμπεριφορά σου στην καθημερινότητα. Διατηρείς τη διαύγειά σου, απλώς μυρίζεις δυσάρεστα στους άλλους χωρίς ο ίδιος να το καταλαβαίνεις. Διακόπτει τη συνέχεια του χρόνου. Κάθε τσιγάρο που ανάβεις σου δίνει την ψευδαίσθηση πως σπάει τον χρόνο, κάτι σημαντικό όταν κάνεις καθιστική εργασία, πολλώ μάλλον όταν γράφεις.
Είναι εύκολο να το αποκτήσεις. Βρίσκεται παντού, κοστίζει φθηνά και σε περιμένει χωρίς να προβάλλει αντιστάσεις. Τα άσπρα, μαλακά και λεία σωματάκια, τακτοποιημένα το ένα δίπλα στο άλλο, είναι σαν να σε περιμένουν. Οι ειδικοί λένε ότι τα διάφορα υποκατάστατα, όπως το «άτμισμα», είναι εξίσου επικίνδυνα και εθιστικά. Ασε αυτό το κακόγουστο χονδρό μηχάνημα που το χουφτώνεις για να το φέρεις στο στόμα σου. Το θέμα είναι ότι δεν ξεμπερδεύεις εύκολα, ιδίως αν η ηλικία σου έχει προχωρήσει και το κάπνισμα το έχεις υπηρετήσει μια ολόκληρη ζωή. Δεν είμαστε όλοι σαν τον Καπετάν Μιχάλη του Καζαντζάκη, που όταν συνειδητοποίησε πως είναι δούλος του καπνού, πέταξε την καπνοσακούλα του οριστικά. Και κάτι τελευταίο, για τους γιατρούς: το κάπνισμα δεν είναι έλλογη συνήθεια. Οπως όλοι οι εθισμοί, απευθύνεται στην «παρά τον λόγον» πλευρά της συμπεριφοράς του. Δεν φτάνουν τα μαθήματα ούτε οι υψωμένοι δείκτες της δεξιάς. Επειδή το σημερινό το έγραψα με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος, ένα είναι το συμπέρασμα: ευτυχισμένοι όσοι δεν κάπνισαν ποτέ.
