Στις 23 Νοεμβρίου 2026 στη στήλη αυτή έγραψα ένα σημείωμα για τα τρία ταμπού που έχουμε στην Ελλάδα: την πυρηνική ενέργεια, τη λειτουργία των καταστημάτων τις Κυριακές και τα ψηλά κτίρια.
Στις 10 Μαρτίου 2026 ο πρωθυπουργός μιλώντας στη Διάσκεψη Κορυφής για την Ενέργεια στο Παρίσι, ουσιαστικά άνοιξε το θέμα. Σταχυολογώ αποσπάσματα από την τοποθέτηση του πρωθυπουργού, σαν εισαγωγή στο σημερινό θέμα:
– «Δεν μπορούμε να πετύχουμε αυτά που θέλουμε στην Ευρώπη… χωρίς την πυρηνική ενέργεια».
– «Η Ελλάδα γυρνά σελίδα… έχει έρθει η ώρα να εξερευνήσει αν η πυρηνική ενέργεια… μπορεί να διαδραματίσει ρόλο».
– «Οσο κι αν επεκτείνουμε τις ΑΠΕ, θα χρειαζόμαστε προβλέψιμη ισχύ».
– «Η Ευρώπη… απομακρύνθηκε από την πυρηνική ενέργεια. Ηταν ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά μας λάθη».
– «Η πυρηνική ενέργεια πρέπει να είναι κομμάτι της λύσης».
– «Σε καιρούς μεγάλων αναταραχών όλες οι επιλογές πρέπει να είναι στο τραπέζι».
– «Εξετάζονται μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs).
-«Θα δημιουργηθεί διυπουργική επιτροπή για εισηγήσεις».
– «Η ζήτηση ρεύματος θα αυξηθεί».
– «Οσο κι αν επεκταθούν οι ΑΠΕ, δεν θα επαρκούν».
Μετά την ομιλία του πρωθυπουργού είδαμε απίθανες σκηνές στα κανάλια της ελληνικής τηλεόρασης. Δημοσιογράφοι σταματούσαν πολίτες στον δρόμο και τους ρωτούσαν τη γνώμη τους σχετικά με την πυρηνική ενέργεια. Φυσικά, οι απαντήσεις ήταν ανάλογες με την «αντίληψη» που είχε ο καθένας για το τι είναι η πυρηνική ενέργεια. Αντί να κάνουν ειδικές εκπομπές με υποστηρικτές και αντιθέτους, ώστε να ενημερωθεί το κοινό, προτίμησαν την εύκολη λύση. Αντιθέτως, δύο σοβαρές εφημερίδες, μία εκ των οποίων είναι η «Κ», είχαν εκτεταμένα άρθρα για το θέμα, τόσο από υποστηρικτές όσο και από αντιθέτους. Δυστυχώς, ο πολύς κόσμος σήμερα δεν διαβάζει εφημερίδες και η γνώση του προέρχεται από την τηλεόραση και τα social media. Ετσι, για άλλη μια φορά η τηλεόραση αντί να ενημερώνει και να επιμορφώνει, ουσιαστικά αναπαρήγαγε τις δοξασίες των ερωτωμένων, δημιουργώντας σύγχυση.
Από κοντά και τα κόμματά μας, που θέλουν να μας κυβερνήσουν. Ιδού οι θέσεις τους συνοπτικά.
– ΠΑΣΟΚ – Κίνημα Αλλαγής
Ο Νίκος Ανδρουλάκης κράτησε πιο ισορροπημένη στάση:
Δεν απέρριψε apriori τη συζήτηση, αλλά τόνισε ότι η πυρηνική ενέργεια είναι πολύ ακριβή και χρονοβόρα.
Επισήμανε ότι η Ελλάδα πρέπει να επικεντρωθεί σε ρεαλιστικές και άμεσα εφαρμόσιμες λύσεις, όπως οι ΑΠΕ.
Ζήτησε σοβαρή ευρωπαϊκή στρατηγική πριν ληφθούν εθνικές αποφάσεις.
– Σύριζα
Ο Σωκράτης Φάμελλος και άλλα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ άσκησαν έντονη κριτική:
Χαρακτήρισαν την πρόταση αποπροσανατολιστική και εκτός των άμεσων αναγκών της χώρας.
Υποστήριξαν ότι η Ελλάδα πρέπει να επενδύσει κυρίως σε ΑΠΕ και αποθήκευση ενέργειας, όχι σε πυρηνικά.
Εθεσαν ζητήματα κόστους, ασφάλειας και διαχείρισης αποβλήτων.
Δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν όλες οι χώρες επανεξετάζουν το θέμα της πυρηνικής ενέργειας υπό τις νέες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί.
– ΚΚΕ
Το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας απέρριψε πλήρως την ιδέα:
Κατήγγειλε την πυρηνική ενέργεια ως επικίνδυνη για τον λαό.
Σύνδεσε τη συζήτηση με τα συμφέροντα μεγάλων ενεργειακών ομίλων.
Επέμεινε ότι το πρόβλημα είναι συνολικά το ενεργειακό μοντέλο και όχι η τεχνολογία.
– Ελληνική Λύση
Ο Κυριάκος Βελόπουλος εμφανίστηκε πιο θετικός υπό όρους:
Τόνισε ότι η πυρηνική ενέργεια μπορεί να αποτελέσει εργαλείο ενεργειακής αυτονομίας.
Εθεσε όμως ζητήματα ασφάλειας και εθνικού σχεδιασμού.
– Νέα Αριστερά
Ο Αλέξης Χαρίτσης άσκησε κριτική:
Χαρακτήρισε την πρόταση εκτός πραγματικότητας για την Ελλάδα.
Υποστήριξε ότι η χώρα πρέπει να επενδύσει σε καθαρή ενέργεια χαμηλότερου κόστους.
Πριν αποφασίσουμε τι πρέπει να κάνουμε, ελάτε να δούμε ορισμένες παραμέτρους που αφορούν την ενέργεια. Η εγκυρότατη McKinsey προβλέπει ότι η ζήτηση για ενέργεια θα τριπλασιαστεί μέχρι το 2050 λόγω των ηλεκτρικών αυτοκινήτων, την αυξημένη χρήση της ηλεκτρικής ενέργειας στη βιομηχανία, την τεχνητή νοημοσύνη και την εξάπλωση των data centers. Επιπλέον, προβλέπει ότι το πετρέλαιο και το αέριο θα καλύπτουν μόλις το 45%-51% της ζήτησης μέχρι το 2050.
Η Morgan Stanley Research προβλέπει ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ισχύος ΜΟΝΟ από τα data centers στις ΗΠΑ θα μπορούσε να φτάσει τα 74 GW έως το 2028, ενώ εκτιμάται ότι θα υπάρξει έλλειμμα περίπου 49 GW στη διαθέσιμη πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια. Με βάση αυτές τις προβλέψεις, η πολιτεία του Maine απαγόρευσε τη δημιουργία νέων data centers φοβούμενη ότι η ζήτηση για ενέργεια θα αυξήσει τις τιμές για τους κατοίκους της.
Ο δαιμόνιος Elon Mask σκέφτεται να δημιουργήσει data centers στο… Διάστημα. Το σκεπτικό αξίζει την προσοχή μας. Στο Διάστημα υπάρχει μόνιμη ηλιακή ενέργεια αλλά και οι ανάγκες είναι περιορισμένες διότι δεν απαιτείται ψύξη από ενεργοβόρα κλιματιστικά!
Ο πρόεδρος του ΣΕΒ Σπύρος Θεοδωρόπουλος στην ανοικτή Γενική Συνέλευση του 2025, στην ομιλία του που έγινε παρουσία του πρωθυπουργού, είπε μεταξύ άλλων: «Για τη βιομηχανία –και ιδιαίτερα για την ενεργοβόρο– η πρόσβαση σε ανταγωνιστική και προβλέψιμη ενέργεια αποτελεί όρο επιβίωσης» και «ενίσχυσης της αποδοτικότητας και της προβλεψιμότητας του επιχειρηματικού περιβάλλοντος». Η λέξη – κλειδί στην ομιλία είναι η «προβλεψιμότητα».
Οι εξελίξεις στην Ουκρανία έδειξαν περίτρανα ότι η εξάρτηση στην ενέργεια ήταν θανάσιμο αμάρτημα. Επιπλέον, οι πρόσφατες εξελίξεις στο Ιράν έκαναν το θέμα της ενέργειας να μπει στα επείγοντα προς λύση. Οι εκτιμήσεις για την τιμή του πετρελαίου ποικίλλουν, αλλά δεν αποκλείουν τα 200 δολάρια το βαρέλι. «Των φρονίμων τα παιδιά πριν πεινάσουν μαγειρεύουν». Πολύ σωστά, λοιπόν, ο πρωθυπουργός άνοιξε το θέμα γιατί πρέπει να προετοιμαστούμε. Θα μπούμε στη συζήτηση αλλά θέλω να κάνω μια επισήμανση.
Με βάση όλα τα παραπάνω δεν είναι τυχαίο ότι σχεδόν όλες οι χώρες επανεξετάζουν το θέμα της πυρηνικής ενέργειες υπό τις νέες συνθήκες που έχουν διαμορφωθεί. Η «Κ» (25/4/2026) στο άρθρο της με τίτλο «Ελκυστική, λόγω κρίσης, η πυρηνική ενέργεια», με χαρακτηριστικό υπότιτλο «”Στρατηγικό σφάλμα” χαρακτήρισε η πρόεδρος της Κομισιόν την εγκατάλειψή της, 40 χρόνια μετά την έκρηξη του Τσερνόμπιλ», παραθέτει έναν πίνακα με τις 20 χώρες με τους περισσότερους πυρηνικούς αντιδραστήρες στον κόσμο. Πρώτες είναι οι ΗΠΑ με 94 και ακολουθεί η Κίνα με 58 και άλλους 33 υπό κατασκευήν. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η παρουσία δύο χωρών που φημίζονται για τις υπηρεσίες προς τους πολίτες τους: Φινλανδία με 5 και Ελβετία με 4.
Η βασική αντίρρηση για την Π.Ε. είναι οι κίνδυνοι που υποτίθεται ότι τη συνοδεύουν. Η Π.Ε. έχει συνδεθεί αρνητικά με τις τραγωδίες στο Chernobyl (Ρωσία – 1986) και στη Fukushima (Ιαπωνία – 2011). Ειδικά η καταστροφή που έγινε στην Ιαπωνία από το τσουνάμι που δημιουργήθηκε από σεισμό 160 χιλιόμετρα μακριά, προκάλεσε τρόμο σε όλο τον πλανήτη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στη Fukushima είχαν προβλέψει τον κίνδυνο από τσουνάμι και δημιούργησαν προστατευτικό τείχος ύψους 10 μέτρων, αλλά το τσουνάμι που τους κτύπησε είχε ύψος 17 μέτρα! Αλλά και η καταστροφή στο Chernobyl ήταν αποτέλεσμα πολυπαραγοντικό. Κατ’ αρχάς ο σχεδιασμός ήταν πρόχειρος και ελλιπής, χαρακτηριστικό της Σοβιετικής Ενωσης. Το δυστύχημα προήλθε από ανθρώπινο λάθος και γι’ αυτό ξέφυγε από κάθε έλεγχο.
Να, όμως, που η τεχνολογία έχει αλλάξει ριζικά. Τα μεγαθήρια του 20ού αιώνα, που θέλουν πολλά δισεκατομμύρια δολάρια και μια δεκαετία για να κατασκευαστούν, είναι πλέον ξεπερασμένα. Σήμερα μιλάμε για τα SMR (Small Modular Reactors – Μικροί Αρθρωτοί Αντιδραστήρες). Σε αντίθεση με τους παραδοσιακούς πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, οι SMR μπορούσαν να κατασκευάζονται σε εργοστάσια και να συναρμολογούνται επί τόπου. Ο αρθρωτός σχεδιασμός τους σημαίνει ότι μπορούσαν να κλιμακωθούν, ώστε να ταιριάζουν στις τοπικές ενεργειακές ανάγκες, από την τροφοδότηση μιας μικρής πόλης έως την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας για βιομηχανική χρήση. Περιληπτικά, αποδίδουν 10-300 MW, κοστίζουν 1-2 δισ. δολάρια και ο χρόνος ανάπτυξης είναι 3-5 χρόνια. Μάλιστα, μπορούν να αναπτυχθούν σε υπόγειους σταθμούς για περισσότερη ασφάλεια.
Πρέπει να έχετε διαπιστώσει ότι πάντοτε προσπαθώ να συνοδεύω τις θέσεις μου με στοιχεία. Η μεγάλη παρεξήγηση για την πυρηνική ενέργεια βρίσκεται στην επικινδυνότητα. Οι αριθμοί όμως αποδεικνύουν μια εντελώς διαφορετική εικόνα: Ιδού τα πραγματικά στοιχεία:
– Λιγνίτης / άνθρακας: ~20-25 θάνατοι/TWh (κυρίως από ατμοσφαιρική ρύπανση).
– Φυσικό αέριο: ~2–3 θάνατοι/TWh.
– Πυρηνικά: ~0,03 θάνατοι/TWh (περιλαμβάνονται Chernobyl και Fukushima).
Δηλαδή, ανά μονάδα ενέργειας ο λιγνίτης είναι περίπου 700-800 φορές πιο θανατηφόρος από τα πυρηνικά σε όρους δημόσιας υγείας.
Βλέπετε πόσο αποκαλυπτικοί είναι οι αριθμοί. Αυτό είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης: Εντυπωσιαζόμαστε για τους κινδύνους της πυρηνικής ενέργειας γιατί είναι σπάνιοι και θεαματικοί, ενώ αγνοούμε τους κινδύνους από τον λιγνίτη, γιατί είναι διάχυτοι και αόρατοι (καρδιοαναπνευστικά, καρκίνοι).
Η Ελλάδα σήμερα εγκαταλείπει τον λιγνίτη, κυρίως για περιβαλλοντικούς και οικονομικούς λόγους. Ισως ήρθε η ώρα να αναγνωρίσουμε ότι υπήρχε και ένας τρίτος, πιο σημαντικός λόγος: η προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Η συζήτηση για τα πυρηνικά μπορεί να είναι δύσκολη, ιδεολογικά φορτισμένη και πολιτικά επικίνδυνη. Αλλά αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς, πρέπει να ξεκινάει από τα δεδομένα και όχι από τους φόβους μας.
*Ο κ. Ανδρέας Γ. Δρυμιώτης είναι σύμβουλος επιχειρήσεων.
